เดวอน

เดวอนเป็นวัวเนื้อหนึ่งในสายพันธุ์ที่เก่าแก่ที่สุดของหมู่เกาะอังกฤษ ชื่อพันธุ์มาจากเทศมณฑลเดวอนทางตะวันตกเฉียงใต้ของประเทศอังกฤษ ถิ่นกำเนิดที่วัวสายพันธุ์นี้ถูกพัฒนาขึ้นมาเพื่อใช้งานหลายด้านในฟาร์มตั้งแต่ก่อนที่จะมีการกำหนดสายพันธุ์สมัยใหม่เสียอีก จุดเด่นที่ทำให้จำได้ง่ายคือขนสีแดงล้วนทั้งตัว ตั้งแต่โทนแทนอ่อนไปจนถึงสีแดงทับทิมเข้ม สีขนแบบนี้เองที่เป็นที่มาของฉายา รูบี้เรด หรือแดงทับทิม

เดวอนตัวเต็มวัยจัดว่าเป็นวัวขนาดใหญ่ พ่อพันธุ์ที่โตเต็มที่มักหนัก 900 ถึง 1,100 กิโลกรัม ส่วนแม่พันธุ์หนัก 500 ถึง 650 กิโลกรัม สายพันธุ์นี้ขึ้นชื่อเรื่องความสามารถในการเปลี่ยนหญ้าและอาหารหยาบให้เป็นเนื้อได้อย่างมีประสิทธิภาพ จึงเหมาะกับระบบเลี้ยงแบบปล่อยแทะเล็มและเน้นหญ้าเป็นหลัก อีกทั้งยังปรับตัวเข้ากับสภาพอากาศได้หลากหลาย ทนทั้งร้อนและหนาวได้ดีกว่าวัวสายพันธุ์อื่นที่มีขนาดใกล้เคียงกัน

นิสัยใจคอถือเป็นเอกลักษณ์สำคัญของพันธุ์นี้ เดวอนสงบเสงี่ยม อารมณ์ดี และเชื่องง่าย ทำให้การจับบังคับ การกั้นรั้ว และการดูแลจัดการประจำวันทำได้สะดวกทั้งในฟาร์มขนาดเล็กและขนาดใหญ่ ในอดีตสายพันธุ์นี้ยังถูกใช้เป็นวัวเทียมแอกลากเกวียน ซึ่งเป็นงานที่ต้องอาศัยทั้งเรี่ยวแรงและความนิ่งสงบไปพร้อมกัน

เหมาะกับใคร

เดวอนเหมาะกับผู้เลี้ยงที่ต้องการวัวเนื้อทนทานซึ่งให้ผลผลิตดีจากอาหารหยาบโดยใช้เมล็ดธัญพืชเสริมเพียงเล็กน้อย นิสัยเชื่องง่ายของสายพันธุ์นี้เหมาะกับผู้เลี้ยงที่ดูแลวัวด้วยตัวเองและให้ความสำคัญกับสัตว์ที่เครียดน้อย นอกจากนี้ยังเป็นที่นิยมในกลุ่มเกษตรกรรายย่อยและโครงการเลี้ยงสัตว์เพื่อการอนุรักษ์ทุ่งหญ้า ซึ่งความสงบเสงี่ยมของวัวและความสามารถในการหากินเองมีความสำคัญมากกว่าขนาดตัวที่ใหญ่ที่สุด

เดวอนมีถิ่นกำเนิดจากเทศมณฑลเดวอนทางตะวันตกเฉียงใต้ของอังกฤษ โดยมีบันทึกเกี่ยวกับวัวลักษณะนี้ในพื้นที่มานานหลายศตวรรษ ในช่วงต้นของประวัติศาสตร์ สายพันธุ์นี้ทำหน้าที่สามอย่างพร้อมกัน คือให้เนื้อ ให้นม และใช้แรงงานลากเกวียนในฟาร์มที่วัวตัวเดียวต้องทำงานหลายอย่าง

เดวอนเป็นหนึ่งในวัวยุโรปกลุ่มแรกๆ ที่ถูกนำเข้าไปยังอเมริกาเหนือ บันทึกทางประวัติศาสตร์ระบุว่าวัวเดวอนสีแดงเดินทางไปถึงอาณานิคมพลีมัธในรัฐแมสซาชูเซตส์ปัจจุบัน พร้อมกับผู้ตั้งถิ่นฐานชาวอังกฤษในช่วงต้นคริสต์ศตวรรษที่ 17 ด้วยความแข็งแรงและนิสัยที่นิ่งสงบ วัวเหล่านี้จึงถูกใช้เป็นแรงงานลากเกวียนสำหรับถางที่ดินและขนของหนัก และสายพันธุ์นี้ก็แพร่หลายไปทั่วระบบเกษตรกรรมยุคอาณานิคมตอนต้น

เมื่อการเกษตรเริ่มใช้เครื่องจักรและการผลิตนมกับเนื้อแยกออกจากกันชัดเจนขึ้น เดวอนก็แตกออกเป็นสองสาย สายหนึ่งถูกคัดเลือกเพื่อการให้นมจนกลายเป็นมิลกิ้งเดวอน ส่วนอีกสายพัฒนาขึ้นมาเพื่อเนื้อเป็นหลัก สายเนื้อซึ่งบางครั้งเรียกว่าเรดรูบี้หรือนอร์ทเดวอน คือสายที่คนทั่วไปนึกถึงเมื่อพูดถึงพันธุ์นี้ในปัจจุบัน

สมาคมผู้เลี้ยงในอังกฤษ และต่อมาในประเทศอื่นๆ เก็บบันทึกฝูงวัวไว้เพื่อรักษาความบริสุทธิ์ของสายพันธุ์ เดวอนถูกส่งออกไปยังหลายภูมิภาค ทั้งออสเตรเลีย นิวซีแลนด์ แอฟริกาใต้ และอเมริกาใต้ ซึ่งความทนร้อนและความสามารถในการหากินเองเหมาะกับระบบเลี้ยงแบบปล่อยทุ่งกว้าง

เดวอนมีโครงร่างแข็งแรง ลำตัวลึก กว้าง และยาวได้สัดส่วน กล้ามเนื้อชัดเจนแต่ไม่ถึงกับล่ำเกินไป หลังตรงเรียบตลอดแนวสันหลังที่แข็งแรง หัวมีขนาดปานกลาง หน้าผากกว้าง เดวอนดั้งเดิมมีเขา แต่ก็มีการพัฒนาสายพันธุ์ไม่มีเขา (พอลด์) ขึ้นมาด้วยเช่นกัน ขาแข็งแรงและวางตำแหน่งได้ดี เหมาะกับการเดินและแทะเล็มหญ้าทั้งบนทุ่งหญ้าเรียบและพื้นที่ขรุขระ

จุดเด่นที่สุดของสายพันธุ์นี้คือสีขน เดวอนมีขนสีแดงสม่ำเสมอทั่วทั้งตัว ซึ่งเป็นที่มาของชื่อรูบี้เรด

ขนและสี

สีขนของเดวอนค่อนข้างคงที่ทั้งสายพันธุ์ และเป็นวิธีสังเกตที่ง่ายที่สุดอย่างหนึ่ง สีขนมีตั้งแต่โทนน้ำตาลเกาลัดอ่อนไปจนถึงแดงทับทิมเข้ม ขนจะสั้นในอากาศอบอุ่นและหนาขึ้นพร้อมหยิกเล็กน้อยในอากาศหนาว ซึ่งช่วยให้สายพันธุ์นี้ทนต่อสภาพอากาศที่หลากหลาย จมูกและผิวหนังมักมีสีอ่อนหรือสีเนื้อ ส่วนขนปลายหางมักเป็นสีแดงเข้าชุดกับลำตัว

เดวอนขึ้นชื่อเรื่องนิสัยสงบเยือกเย็นและคงเส้นคงวา สายพันธุ์นี้ใจเย็น อารมณ์ดี และเชื่องง่าย ทำให้การจับบังคับประจำวัน การย้ายฝูงระหว่างคอกแทะเล็ม และงานสัตวแพทย์ตามปกติทำได้ไม่ยุ่งยาก คุณสมบัติเหล่านี้เป็นที่ต้องการมาตั้งแต่สมัยที่ใช้เป็นวัวลากเกวียน ซึ่งจำเป็นต้องมีสัตว์ที่นิ่งและร่วมมือได้เพื่อความปลอดภัยขณะทำงานร่วมกับคน

เมื่ออยู่กับผู้เลี้ยง เดวอนมักยอมรับการสัมผัสตามปกติได้โดยไม่เครียดมากนัก และตอบสนองดีต่อการจัดการที่สม่ำเสมอและไม่กดดัน แม่วัวเอาใจใส่ลูกดี และมักสงบนิ่งเมื่ออยู่ใกล้ลูกวัว เมื่อเจอคนแปลกหน้า เดวอนที่ได้รับการฝึกมาดีมักนิ่งสงบมากกว่าตื่นตกใจ เมื่ออยู่ในฝูงก็ปะปนกับวัวสายพันธุ์อื่นได้ง่ายและไม่ค่อยก้าวร้าว แม้ว่าพ่อพันธุ์ของวัวทุกสายพันธุ์จะต้องได้รับการดูแลอย่างระมัดระวังก็ตาม นิสัยที่นิ่งสงบของสายพันธุ์นี้ยังทำให้เลี้ยงรวมกับปศุสัตว์ชนิดอื่นในทุ่งเดียวกันได้โดยไม่มีปัญหามากนัก

เดวอนเป็นสายพันธุ์ที่แข็งแรงทนทาน เติบโตได้ดีในระบบเลี้ยงแบบปล่อยทุ่งหญ้าโดยใช้ต้นทุนไม่มาก การดูแลส่วนใหญ่เน้นที่การรักษาคุณภาพทุ่งหญ้า จัดหาน้ำสะอาด และปฏิบัติตามแผนดูแลสุขภาพฝูงอย่างสม่ำเสมอ

การดูแลขนและผิว

• การดูแลขนแทบไม่ต้องทำอะไรมาก ขนสั้นจะผลัดและงอกใหม่ตามฤดูกาล
• ตรวจหาปรสิตภายนอก เช่น เหา แมลงวัน และเห็บ โดยเฉพาะในช่วงอากาศอบอุ่น
• ตรวจและตัดแต่งกีบตามความจำเป็นเพื่อป้องกันการเดินขาเป๋
• หากมีเขา ให้หมั่นตรวจดูการเจริญเติบโตและสภาพของเขาอยู่เสมอ

การออกกำลังกาย

• ทุ่งหญ้าเปิดโล่งช่วยให้วัวได้เคลื่อนไหวตามธรรมชาติในแต่ละวัน
• การแทะเล็มแบบหมุนเวียนช่วยรักษาคุณภาพหญ้าและกระจายแรงกดดันในการแทะเล็ม
• เว้นพื้นที่ให้วัวเดินไปยังจุดน้ำและร่มเงาได้ตลอดวัน

สภาพแวดล้อม

เดวอนทนได้ทั้งอากาศร้อนและหนาว แต่ก็ยังได้ประโยชน์จากที่กำบังตามธรรมชาติหรือที่สร้างขึ้น เช่น ต้นไม้ แนวกันลม หรือโรงเรือนอย่างง่าย ควรจัดหาร่มเงาในพื้นที่อากาศร้อน และพื้นที่แห้งไม่มีลมโกรกในสภาพอากาศหนาวหรือชื้น รั้วที่แน่นหนาและแหล่งน้ำที่เชื่อถือได้เป็นโครงสร้างพื้นฐานหลักที่จำเป็น

เดวอนขึ้นชื่อเรื่องความสามารถในการเปลี่ยนหญ้าและอาหารหยาบเป็นเนื้อได้อย่างมีประสิทธิภาพ และสามารถโตเต็มที่ได้ด้วยทุ่งหญ้าเพียงอย่างเดียวหากสภาพแวดล้อมเอื้ออำนวย อาหารที่มีคุณภาพจากทุ่งหญ้าในช่วงฤดูเติบโต เสริมด้วยหญ้าแห้งหรือหญ้าหมักเมื่อหญ้าสดขาดแคลน ก็เพียงพอต่อความต้องการของวัวส่วนใหญ่ เมล็ดธัญพืชไม่ใช่สิ่งจำเป็น แต่ใช้เสริมเพื่อรักษาอัตราการเติบโตหรือขุนวัวให้อ้วนเต็มที่เมื่ออาหารหยาบมีจำกัด

ของว่างและอาหารเสริม

ควรจัดวางแร่ธาตุและเกลือให้วัวกินได้เองตามต้องการ โดยเลือกชนิดที่เหมาะกับดินและอาหารหยาบในพื้นที่ เนื่องจากภาวะขาดแร่ธาตุแตกต่างกันไปตามแต่ละภูมิภาค น้ำสะอาดสดใหม่ต้องมีให้ตลอดเวลา การเปลี่ยนสูตรอาหารใดๆ ควรทำอย่างค่อยเป็นค่อยไปตลอดหลายวัน เพื่อให้จุลินทรีย์ในกระเพาะรูเมนปรับตัวทัน

โดยทั่วไปเดวอนเป็นสายพันธุ์ที่แข็งแรงและมีอายุยืนยาว แม่วัวหลายตัวยังคงให้ผลผลิตได้นานหลายปี โดยมีอายุขัยทั่วไปอยู่ที่ 12 ถึง 15 ปี ปัญหาสุขภาพส่วนใหญ่ที่พบเป็นภาวะทั่วไปของวัวที่เลี้ยงแบบปล่อยทุ่งหญ้า ไม่ใช่ข้อบกพร่องเฉพาะของสายพันธุ์ และการให้โภชนาการที่ดี การควบคุมปรสิต และการดูแลจากสัตวแพทย์อย่างสม่ำเสมอ ช่วยลดปัญหาเหล่านี้ได้

การดูแลป้องกันโรค

• ปฏิบัติตามตารางฉีดวัคซีนตามคำแนะนำของสัตวแพทย์ในพื้นที่
• ดูแลโปรแกรมควบคุมปรสิตด้วยการจัดการแทะเล็มร่วมกับการถ่ายพยาธิ
• จัดหาแร่ธาตุที่สมดุลเพื่อป้องกันโรคจากการขาดแร่ธาตุ
• ตรวจกีบและสภาพร่างกายตามตารางที่กำหนดอย่างสม่ำเสมอ
• จดบันทึกการผสมพันธุ์ การคลอด และการรักษา

เดวอนเข้าสู่วัยเจริญพันธุ์ภายในหนึ่งถึงสองปีแรก และลูกวัวเพศเมียมักได้รับการผสมพันธุ์ให้คลอดครั้งแรกเมื่ออายุประมาณสองปี แม่วัวขึ้นชื่อเรื่องความสมบูรณ์พันธุ์และการคลอดที่สม่ำเสมอ อีกทั้งสายพันธุ์นี้ยังเป็นที่รู้จักโดยทั่วไปว่าคลอดง่าย จึงลดความจำเป็นที่ต้องช่วยเหลือขณะคลอด

ระยะตั้งท้องอยู่ที่ประมาณเก้าเดือน หรือใกล้เคียง 283 วัน และแม่วัวมักออกลูกครั้งละหนึ่งตัวต่อปี การออกลูกแฝดพบได้เป็นครั้งคราวเท่านั้น ลูกวัวมักคลอดออกมาได้โดยไม่ยากเย็นและยืนดูดนมได้อย่างรวดเร็ว แม่วัวเดวอนเอาใจใส่ลูกดีและมีน้ำนมเพียงพอ นิสัยที่สงบเยือกเย็นของสายพันธุ์นี้ยังส่งผลต่อพฤติกรรมที่นิ่งสงบเมื่ออยู่ใกล้ลูกวัวด้วย ลูกวัวมักหย่านมเมื่ออายุประมาณหกถึงแปดเดือน หากได้รับการจัดการที่ดี แม่วัวสามารถผสมพันธุ์และเลี้ยงลูกต่อไปได้อีกหลายปี ซึ่งสนับสนุนช่วงชีวิตการให้ผลผลิตที่ยาวนานของสายพันธุ์นี้