Яванӣ

Яванезӣ гурбаи хонагии миёнаҳаҷмест, ки бо сиамӣ ва балинезӣ хешовандии наздик дорад. Он ҳамон ҷуссаи дарозу борик ва ҳамон табиати ганда ва одамдӯстро дорад, вале дар доираи васеътари рангу нақшҳои нуқтагӣ пайдо мешавад. Мӯяш якқабата ва абрешимин аст, ба бадан наздик мехобад, бинобар ин гурба аз он чи дарозии мӯяш нишон медиҳад, ҳамвортар ба назар мерасад.

Ин зот барои ҳамнишинӣ офарида шудааст. Яванезӣ одатан соҳиби худро аз як ҳуҷра ба ҳуҷраи дигар пайравӣ мекунад, бо овози равшан дар бораи рӯз изҳори назар мекунад ва ба ҳар коре, ки рӯй медиҳад, худро ворид месозад. Он зирак ва кунҷков аст, аз ин рӯ бозиҳо ва тартиботи хонаро зуд меомӯзад. Хонаводаҳое, ки қисми зиёди рӯз ором мемонанд, одатан ба ин зот мувофиқ нестанд, зеро гурба бе муошират дилгир ва танҳо мешавад.

Эҳтиёҷоти ҷисмонии он камтарин аст. Мӯи якқабата мисли мӯи дуқабата ба ҳам намепечад ва тимори ҳафтаина одатан кофист. Қисми асосии нигоҳубини яванезӣ на ҷисмонӣ, балки иҷтимоист: он бештар аз нигоҳубини мураккаб диққат, бозӣ ва сӯҳбат мехоҳад.

Ба киҳо мувофиқ аст

Яванезӣ ба одамоне мувофиқ аст, ки гурбаи фаъол ва ганда мехоҳанд ва бештар дар хона ҳастанд ё барои ҳамнишинӣ ҳайвоноти дигар нигоҳ медоранд. Он бо кӯдакони ба қадри кофӣ калон, ки метавонанд бо мулоимат бозӣ кунанд ва бо ҳайвоноти дигари ҷамъиятпазир хуб медарояд. Он ба соҳибоне, ки гурбаи ором ва мустақилро бартарӣ медиҳанд ё ҳар рӯз соатҳои дароз аз хона берун мемонанд, камтар мувофиқ аст.

Яванезӣ аз сиамӣ, яке аз қадимтарин зотҳои эътирофшудаи гурба, мебарояд. Сиамӣ дар охири асри нуздаҳум аз Сиам (ҳозира Таиланд) ба Ғарб омад ва барои чанд зоти хешованд асос гардид.

Падари бевоситаи яванезӣ балинезӣ мебошад, яъне сиамии мӯйдароз, ки аз бачагурбаҳои мӯйдарози таваллудшуда дар зочаҳои сиамӣ дар миёнаи асри бистум дар Иёлоти Муттаҳида пайдо шуд. Парваришгарон мӯи дарозтарро устувор карданд, вале навъи ҷусса ва чор нуқтаи анъанавии сиамиро нигоҳ доштанд.

Яванезӣ дар Иёлоти Муттаҳида барои нигоҳ доштани рангу нақшҳое офарида шуд, ки берун аз чор нуқтаи анъанавии сиамӣ буданд. Гурбаҳое, ки мӯи балинезӣ доштанд, вале дар рангҳои дигари нуқтагӣ, аз ҷумла нуқтаҳои сурх, зардча, тортӣ ва табби (силсилануқта), таҳти номи яванезӣ гурӯҳбандӣ шуданд. Аз ин рӯ ин зот бештар аз рӯи доираи ранг, на аз рӯи ҷусса ё мӯи фарқкунанда, муайян гардидааст.

Номгузорӣ ва муносибати феҳристҳо бо мурури замон гуногун будаанд. Баъзе иттиҳодияҳо яванезиро ба балинезӣ ҳамчун як бахши рангӣ дохил кардаанд, на ҳамчун зоти алоҳида нигоҳ доштаанд, бинобар ин ном вобаста ба феҳрист ба таври гуногун пайдо мешавад. Худи ном танҳо аз ҷиҳати ҷуғрофӣ рангу бӯй дорад; мисли балинезӣ ва сиамӣ, он пайдоишро дар Ҷава ё Индонезия нишон намедиҳад.

Яванезӣ ҷуссаи дарозу қубурмонанди оилаи ориенталӣ ва сиамиро дорад. Хатҳо дароз ва нозуканд: гардани дароз, пойҳои борик, бадани танг ва думи тунуку тезшаванда. Сар як понаи дарозро ташкил медиҳад, бо профили рост, поза (муза)-и нозук ва гӯшҳои калону аз ҳам дур, ки хатҳои понаро идома медиҳанд. Чашмон бодомшакл буда, ба сӯи бинӣ моиланд ва кабуданд.

Сарфи назар аз чорчӯбаи борик, яванезии солим сахт ва мушакдор аст, на нозук. Мӯ дар қатори ранг хусусияти асосии он аст: миёнадароз, нозук ва абрешимин, бидуни зерпӯшти пашмин. Азбаски мӯ якқабата аст, ба бадан ҳамвор мехобад ва дар дум, ки як пари нарм дорад, дарозтарин аст.

Мӯ ва рангҳо

Яванезӣ нақши нуқтагиро нишон медиҳад, бо бадани равшантар ва ранги торик дар рӯ, гӯшҳо, пойҳо ва дум. Рангҳои нуқтагӣ ҳамонанд, ки онро аз чор нуқтаи анъанавии сиамӣ ҷудо мекунанд. Вариантҳои маъмул нуқтаи сурх, нуқтаи зардча, нуқтаи тортӣ ва нуқтаи силсиларо дар бар мегиранд, ки дар онҳо нуқтаҳо рахҳои табби доранд. Ранги бадан бо синну сол торик мешавад, бинобар ин гурбаҳои калонсол одатан назар ба бачагурбаҳо тазоди бештар нишон медиҳанд.

Яванезӣ аз ҷиҳати диққатхоҳӣ яке аз серталабтарин гурбаҳост ва маҳз ҳамин ҷозибаи асосии он аст. Он бо хонаводаи худ наздик мешавад ва бартарӣ медиҳад, ки дар ҷои будани одамон бошад. Бисёр соҳибон онро ҳамчун сояе тавсиф мекунанд, ки бар корҳои хона назорат мекунад, ба сӯҳбатҳо ҳамроҳ мешавад ва дар аввалин фурсат бар оғӯш менишинад.

Он мисли хешовандони сиамии худ ганда аст ва бо овози равшан хӯрок, диққат ё танҳо посух ҳангоми муроҷиат металабад. Баъзе фардҳо хеле зиёд гап мезананд. Ин зот инчунин то калонсолӣ хеле зирак ва бозигар боқӣ мемонад ва агар машғулияте надошта бошад, метавонад асабӣ ё харобкор гардад.

Бо бегонагон он одатан бо эътимод ва кунҷков аст, на шармгин. Он умуман гурбаҳои дигар ва сагҳои гурбадӯстро мепазирад, қисман аз он сабаб, ки ҳамнишиниро дӯст медорад ва аз танҳоӣ лаззат намебарад. Бо кӯдакон он сабур ва бозигар аст, ба шарте ки кӯдакон онро бо мулоимат нигоҳ доранд.

Тимор

• Ҳафтае як бор бо чутка ё шона мӯйро тимор кунед, то мӯйҳои сустшуда гирифта шаванд ва мӯ ҳамвор монад.
• Мӯи якқабата ба печиш муқобилат мекунад, бинобар ин тимори ҳаррӯза лозим нест.
• Ҳар чанд ҳафта нохунҳоро кӯтоҳ кунед ва гӯшҳоро аз мум ё ифлосӣ санҷед.
• Дандонҳоро мунтазам тоза кунед, то бемории дандон, ки дар оилаи сиамӣ маъмул аст, кам шавад.

Машқ

• Ҳар рӯз ҳадди ақал ду ҷаласаи бозӣ бо бозичаҳои чӯбдор, тӯбҳо ё овардани ашё гузаронед.
• Барои машғул нигоҳ доштани ақли фаъол хӯрокдиҳакҳои муаммоӣ ва бозичаҳои иваззавандаро пешниҳод кунед.
• Барои болоравӣ фазои амудӣ, ба монанди дарахти гурба ва рафҳо, диҳед.
• Агар гурба рӯзона танҳо монад, ба доштани ҳайвони дуюми мувофиқ фикр кунед.

Муҳит

Яванезӣ гурбаи дохилист, ки мехоҳад қисми зиндагии хонавода бошад. Он манзилҳоро хуб таҳаммул мекунад, то замоне ки фазои болоравӣ, бозичаҳо ва ҳамнишинӣ дошта бошад. Он аз сабаби мӯи тунуки якқабатааш ба хунукӣ ҳассос аст, бинобар ин онро дар хонаи гарм нигоҳ доред ва аз шамолкашҳо худдорӣ кунед. Танҳоии дарозмуддат чизи асосиест, ки бояд аз он парҳез кард; ин зот аз ҷудоӣ бештар аз камии фазо азоб мекашад.

Яванезӣ ба ғизои мукаммал ва мутавозин, ки барои давраи зиндагиаш тартиб дода шудааст, ниёз дорад. Ҳамчун гӯштхори ҳатмӣ он ба ғизое ниёз дорад, ки дар атрофи протеини ҳайвонӣ, бо таурин, чарб ва моддаҳое, ки аз хӯрокҳои гӯштӣ меоянд, сохта шудааст. Ҳам хӯроки тар ва ҳам хушки мукаммал мувофиқанд ва бисёр соҳибон омехтаро медиҳанд. Оби тоза бояд ҳамеша дастрас бошад.

Ин зот табиатан бор аст, бинобар ин вазнфизоӣ зуд намоён мешавад ва арзиши барвақт пайхас карданро дорад. Ҳиссаҳоро андоза кунед, на он ки хӯрокро озод гузоред ва вобаста ба ҳолати бадан ва сатҳи фаъолияти гурба танзим кунед. Бачагурбаҳо ба хӯроки зуд-зуд ва формулаи бачагурба барои дастгирии рушд ниёз доранд.

Хӯрокчаҳо ва иловагиҳо

Хӯрокчаҳо набояд аз тахминан даҳ фоизи калорияҳои ҳаррӯза зиёд бошанд, то ғизоро номутавозин насозанд. Гурбае, ки бо хӯроки тиҷоратии мукаммал ғизо мегирад, одатан ба иловагиҳои изофӣ ниёз надорад; ҳар иловагиро танҳо бо маслиҳати байтор диҳед. Хӯрокчаҳо ва хоидании дандонӣ метавонанд дар қатори тозакунии мунтазами дандон ба саломатии даҳон кӯмак расонанд.

Яванезӣ зоти умуман тануманд бо умри маъмулии 12 то 16 сол аст ва бисёр гурбаҳо бо нигоҳубини хуб бештар зиндагӣ мекунанд. Азбаски он аз сиамӣ мебарояд, баъзе хатарҳои меросии ин оиларо мубодила мекунад, бинобар ин харид аз парваришгароне, ки гурбаҳои худро санҷиш мекунанд, эҳтимоли мушкилоти генетикиро кам мекунад.

Ҷуссаи борик маънои онро дорад, ки тағйироти вазн ва беморӣ метавонанд барвақт зоҳир шаванд, ки аксар вақт ба соҳибон дар зуд пайхас кардани мушкилот кӯмак мекунад. Нигоҳубини мунтазами байторӣ, эмгузаронӣ, назорати паразитҳо ва диққат ба саломатии дандон умри дарозро дастгирӣ мекунанд.

Нигоҳубини пешгирикунанда

• Муоинаи солонаи байторӣ, барои гурбаҳои пиронсол зуд-зудтар.
• Эмгузаронӣ ва назорати паразитҳоро навшуда нигоҳ доред.
• Дандонҳоро тоза кунед ва барои барвақт пайхас кардани беморӣ муоинаи дандон таъин кунед.
• Вазн ва ҳолати баданро дар хона назорат кунед.
• Аз парваришгарон дар бораи санҷиши ҳолатҳои меросии чашм ва узвҳо пурсед.

Яванезӣ зуд меомӯзад ва аз кори фикрии тарбия лаззат мебарад. Зиракӣ ва хоҳиши муоширати он маънои онро доранд, ки он ҳунарҳоро мегирад, ба номи худ посух медиҳад ва ҳатто агар бо сабр шинос карда шавад, роҳ рафтан бо тасмаро меомӯзад. Бисёр соҳибон онро ба бозии овардани ашё меомӯзонанд, зеро ин зот аксар вақт табиатан ашёро бармегардонад. Тарбия инчунин энергияи онро равона мекунад ва рафтори аз дилгирӣ бавуҷудомадаро кам мекунад.

Ҷаласаҳоро кӯтоҳ ва зуд-зуд нигоҳ доред ва вақте ки гурба ҳанӯз шавқманд аст, тамом кунед. Пайдарҳамӣ муҳим аст: як ишора бояд ҳамеша як маъноро дошта бошад. Ҷазо бо гурбаи ҳассос ва одамдӯст натиҷаи баръакс медиҳад ва бештар ба робита зарар мерасонад, на он ки рафторро тағйир диҳад.

Асосҳо

1. Тарбияи қуттии ҳоҷатро барвақт барқарор кунед; аксари бачагурбаҳо инро бо қуттии тоза ва дастрас ба осонӣ меомӯзанд.
2. Гурбаро барои истифодаи сутуни харошдиҳӣ мукофот диҳед, то мебелро ҳифз кунед.
3. Гурбаро бо истифода аз хӯрокчаҳо ва даъвати доимӣ ба омадан ба номаш омӯзонед.
4. Ҳунарҳои содда, ба монанди нишастан ё овардани ашёро дар ҷаласаҳои кӯтоҳ ҷорӣ кунед.
5. Агар хоҳед, гурбаро пеш аз ҳар гардиши берунӣ тадриҷан ба тасма одат кунонед.

Мисли дигар гурбаҳои оилаи сиамӣ, яванезӣ ба балоғати ҷинсӣ барвақт, аксар вақт дар атрофи панҷ то нӯҳмоҳагӣ, мерасад, ҳарчанд парваришгарони масъулиятнок то он даме ки модагурба ҷисман пухта ва аз ҷиҳати саломатӣ санҷида нашавад, зочаи аввалро интизор мешаванд. Модагурбаҳои ин оила ҳангоми фаслхоҳӣ одатан ганда ва саршор мешаванд.

Ҳомиладорӣ тахминан 63 то 67 рӯз давом мекунад. Зочаҳо одатан андозаи миёна доранд, маъмулан чор то шаш бачагурба. Бачагурбаҳо рангпарида таваллуд мешаванд ва ранги нуқтагии худро дар ҳафтаҳои минбаъда рушд медиҳанд, бо ранги пурра, ки дар давоми моҳҳо торик мешавад.

Насологирии масъулиятнок ба саломатӣ ва хислат таваҷҷуҳ дорад. Гурбаҳои насологир бояд барои ҳолатҳои меросии дар зотҳои сиамӣ ва балинезӣ маълумбуда санҷида шаванд ва бачагурбаҳо бояд пеш аз рафтан ба хонаҳои нав бо одамон хуб иҷтимоӣ карда шаванд. Бачагурбаҳо одатан дар атрофи дувоздаҳ то чордаҳҳафтагӣ, вақте ки аз шир ҷудо, эмгузаронида ва боэътимод шуданд, ҷойгир карда мешаванд. Соҳибоне, ки насологириро дар назар надоранд, бояд гурбаҳои худро ахта кунанд, ки инчунин рафтори ногувори ганда ва ҳудудиро кам мекунад.

Сабти номи гурбаи зоти Яванӣ дар Тоҷикистон

Клиника ё паноҳгоҳ танҳо ба рақаме занг мезанад, ки сабт ба вай медиҳад. Он рақам аз они шумо бошад: номи гурбаи зоти Яванӣ, ранг ва сураташ дар паҳлӯи телефони шумо, дар сабте, ки аз ҳар кишвар ҷавоб медиҳад. Сабти номи гурба дар чанд дақиқа тамом мешавад.

Дар варақи духтур понздаҳ рақам навишта шудааст, ки ҳоло ба ҳеҷ кас намерасад. Онҳоро ройгон дар United Pet Club сабт кунед, то ба телефони шумо расанд: сабти бе мӯҳлат, ҳар марка чип, тағйироти ройгон дар тамоми умри гурбаи зоти Яванӣ. Сабти чип ду дақиқа мегирад.