Dartmoor Pony

Дартмурскі поні належыць да мясцовых парод Англіі і склаўся на верасовых пустках Дартмура на паўднёвым захадзе краіны. Рост яго не перавышае 12,2 хэнда, а кампактны, моцны корпус спалучаецца з роўным, спакойным норавам. Пароду ведаюць як лагодную, ураўнаважаную і добразычлівую, таму яна даўно лічыцца адной з самых надзейных для дзіцячай верхавой язды.

Пакаленні жыцця на адкрытых усім вятрам пустках далі поні, які вынослівы, упэўнена ступае па любым грунце і не патрабуе багатага корму. Пры невялікім росце дартмурскі поні рухаецца плаўна, нізка і свабодна, і такі ход зручны для юных або баязлівых коннікаў. Парода разумная і ахвотная да працы, добра адгукаецца на ўважлівае, паслядоўнае абыходжанне.

Сёння дартмурскіх поні выкарыстоўваюць для дзіцячай язды, у класах на карде (lead-rein) і для пачаткоўцаў (first-ridden), у запрэжцы, а таксама як аснову для вывядзення больш крупных верхавых поні. Галоўнымі якасцямі пароды застаюцца добры нораў і надзейнасць пад сядлом.

Каму падыходзіць

Дартмурскі поні падыходзіць сем'ям, якія шукаюць спакойнага першага поні, конным школам, дзе вучаць малых дзяцей, і ўладальнікам, якім патрэбна вынослівая мясцовая парода, здольная жыць на сціплым корме. Дзякуючы спакойнаму нораву ён прабачае памылкі пачаткоўцаў, а кемлівасць трымае ў тонусе і больш дасведчаных юных коннікаў. Пароду трэба штодня даглядаць і выпускаць на выгул, але ў іншым яна патрабуе менш клопату, чым больш далікатныя тыпы коней.

Поні жывуць на Дартмуры, гранітным узвышшы ў графстве Дэван (Англія), многа стагоддзяў. Згадкі пра рабочых поні на пустках сягаюць Сярэднявечча: тады на іх вазілі волава з мясцовых руднікоў і выкарыстоўвалі для гаспадарчых і ўючных работ. Адкрытая ўсім вятрам мясцовасць і бедныя пашы адбіралі дробную, цягавітую жывёлу з упэўненым крокам, здольную перажыць халодную зіму амаль без сховішча.

Большую частку сваёй гісторыі парода развівалася практычна без планавага кіравання. Поні пасвіліся напаўдзіка на грамадскіх землях пусткі, а мясцовыя фермеры выпускалі жарабцоў і кабыл разам. Доўгае жыццё ў такіх патрабавальных умовах закрапіла вынослівасць, здаровыя капыты і непатрабавальнасць да корму, якія і сёння адрозніваюць пароду.

У XIX і пачатку XX стагоддзя час ад часу прылівалі кроў іншых парод, а папуляцыя пацярпела ад скрыжаванняў дзеля вывядзення шахтных поні. Каб захаваць своеасаблівасць пароды, быў складзены стандарт, і ў 1899 годзе дартмурскі поні атрымаў асобны раздзел у племянной кнізе Нацыянальнага таварыства поні (National Pony Society), а ў 1924 годзе з'явілася асобнае пародавае таварыства.

Дзве сусветныя вайны і змены ў выкарыстанні пустак рэзка скарацілі колькасць поні, і да сярэдзіны XX стагоддзя парода стала рэдкай. Дбайная рэгістрацыя і праца заводчыкаў аднавілі папуляцыю. Дартмурскі поні па-ранейшаму лічыцца рэдкай мясцовай пародай; зарэгістраваныя поні, якіх разводзяць па стандарце, існуюць побач з незарэгістраванымі горнымі поні, што і далей пасвяцца на пустках.

Дартмурскі поні кампактны і збалансаваны; у цэлым ён робіць уражанне якаснай і моцнай жывёлы без грубасці. Галава невялікая, вытанчаная, з шырокім ілбом, буйнымі добрымі вачамі і маленькімі рухавымі вушамі. Шыя сярэдняй даўжыні пераходзіць у правільна пастаўленыя, касыя лапаткі, якія і даюць пародзе плаўны нізкі ход. Корпус глыбокі, спіна моцная, ногі кароткія, сухія і цвёрдыя, як крэмень, з шчыльнай косцю і трывалымі капытамі правільнай формы.

Шэрсць і масці

Стандарт пароды аддае перавагу аднатонным цёмным масцям; найбольш тыповыя гнядая, бурая і вараная. Сустракаюцца таксама шэрая, рыжая і чалая. Вялікія белыя адмеціны не заахвочваюцца, а пегія поні (чорна-белыя і іншыя плямістыя варыянты) да рэгістрацыі не дапускаюцца. Летам шэрсць тонкая і шчыльна прылягае, а зімой адрастае доўгай і не прапускае вады, што нагадвае пра паходжанне пароды з пустак. Густыя грыва і хвост разам з цяжкой сезоннай шэрсцю дапамагаюць поні скідаць дажджавую ваду і пераносіць холад.

Нораў застаецца галоўнай перавагай пароды. Дартмурскі поні лагодны, спакойны і добразычлівы, у яго той ураўнаважаны характар, які патрэбны надзейнаму дзіцячаму поні. У новых абставінах ён звычайна не губляе галавы і рэдка палохаецца, таму яго шырока выкарыстоўваюць для язды на карде і для першых самастойных крокаў у сядле.

З членамі сям'і поні ласкавы і памяркоўны, спакойна церпіць абыходжанне малых дзяцей. Да незнаёмых людзей ён часцей ставіцца прыязна, а не насцярожана. Дартмурскі поні лёгка жыве з іншымі коньмі і поні і прызвычаіўся да табуннага жыцця; гэтая рыса перайшла ад пакаленняў, што пасвіліся групамі на пустках.

Парода разумная і хутка вучыцца. Гэта робіць трэніроўкі ўдзячнай справай, аднак дартмурскі поні заўважыць непаслядоўнасць у абыходжанні і скарыстаецца ёю, таму найлепш працуюць зразумелыя і справядлівыя правілы.

Дартмурскі поні належыць да найменш клапотных мясцовых парод, але і ён патрабуе паслядоўнага штодзённага догляду. Непрамакальная шэрсць і цвёрдыя капыты ў многіх выпадках даюць магчымасць абысціся без папон і падкоў, аднак капыты ўсё роўна трэба рэгулярна расчышчаць, а скуру аглядаць.

Чыстка

• Чысціце поні некалькі разоў на тыдзень, каб выдаліць бруд і адмерлыя валаскі; поні ў працы чысцяць штодня
• Асаблівую ўвагу надавайце густой грыве і хвасту, каб не ўтвараліся калтуны
• Штодня расчышчайце капыты і правярайце, ці няма гніення стрэлкі або камянёў
• Вясной, калі сходзіць зімовая шэрсць, чакайце моцнай лінькі

Рух

• Штодня выпускайце поні ў леваду або на поле, каб ён мог свабодна рухацца
• Давайце рэгулярную працу пад сядлом або ў запрэжцы з улікам узросту поні і ўзроўню конніка
• Мяняйце заняткі, каб разумны поні не губляў інтарэсу
• Не пакідайце поні надоўга ў стойле без руху

Умовы ўтрымання

Дартмурскі поні створаны для адкрытай, прадзьмуванай ветрам мясцовасці і добра пераносіць холад і вільгаць, калі мае простае сховішча: жывую загарадзь, навес з трыма сценкамі або стайню. У халодным кантынентальным клімаце з суровымі зімамі, як у Беларусі, такая вынослівасць асабліва дарэчы; абаграваемае або складанае ў абслугоўванні памяшканне яму не патрэбна. Важна мець надзейную, добра агароджаную пашу, бо поні невялікі і здольны пралезці праз слабую агароджу.

Дартмурскі поні сфармаваўся на бедных пашах пустак, таму ён многа бярэ нават са сціплага грубага корму; такіх поні называюць лёгкімі ва ўтрыманні. Аснову рацыёну павінны складаць трава і якаснае сена, а не канцэнтраваныя кармы. Большасці поні для аматарскай язды цвёрдыя кармы амаль або зусім не патрэбныя, а высокаэнергетычныя кармы і кармы з высокім утрыманнем цукру выклікаюць набор вагі і парушэнні абмену рэчываў. Пастаянны доступ да чыстай вады і соль-лізунец або мінеральная падкормка дапаўняюць базавы рацыён.

Пачастункі і дабаўкі

Невялікая колькасць морквы або яблыка падыдзе як пачастунак час ад часу. Агульная вітамінна-мінеральная дабаўка карысная, калі адна паша не пакрывае патрэб, асабліва для поні, якія растуць, і для старэйшых жывёл. Любую дабаўку падбіраюць з улікам усяго рацыёну, а значныя змены ў кармленні ўводзяць паступова, каб не пашкодзіць стрававальную сістэму.

Дартмурскі поні лічыцца моцнай мясцовай пародай з нямногімі спецыфічнымі захворваннямі, і шмат поні жывуць 25-30 гадоў у добрым здароўі. Большасць праблем, што закранаюць пароду, звязаныя з утрыманнем і з эканомным абменам рэчываў, таму кантроль вагі становіцца самай важнай задачай для здароўя. Пры планавым ветэрынарным, стаматалагічным і кавальскім доглядзе большасць поні застаюцца здаровымі да глыбокай старасці.

Прафілактыка

• Штогадовы ветэрынарны агляд і базавыя вакцынацыі
• Агляд зубоў не менш як раз у год, для старэйшых поні часцей
• Рэгулярныя візіты каваля для расчысткі і выраўноўвання капытоў
• Праграма дэгельмінтызацыі з аналізам калу на яйкі паразітаў
• Ацэнка кандыцыі цела круглы год, каб рана заўважыць набор вагі

Кемлівасць і ўраўнаважанасць робяць дартмурскага поні простым у навучанні. Ён хутка засвойвае ўрокі і добра іх памятае, а спакойны нораў дапамагае прымаць новыя задачы без панікі. Той жа розум падштурхоўвае поні выпрабоўваць няясныя межы, таму найлепшы вынік даюць кароткія рэгулярныя заняткі з нязменнымі патрабаваннямі. Раннее лагоднае абыходжанне з жарабятамі закладвае аснову для спакойнага дарослага поні.

Асновы

1. З ранняга ўзросту прывучайце жарабя да людзей, недаўздка і хаджэння на повадзе
2. Навучыце даваць ногі, спакойна стаяць пры чыстцы, а таксама перад кавалём і ветэрынарам
3. Уводзьце галасавыя каманды і базавую працу ў руках да любой працы пад сядлом або ў запрэжцы
4. Заезджвайце або прывучайце да доўгіх лейцаў у адпаведным узросце, паступова
5. Развівайце навыкі верхавой язды або запрэжкі спакойнымі паўтаральнымі крокамі з улікам конніка

Дартмурскія кабылы лічацца добрымі, уважлівымі маці; парода вядомая лёгкімі родамі і моцнымі, жывымі жарабятамі, што дасталося ёй ад натуральнага адбору на пустках. Кабылы дасягаюць племянной сталасці ў некалькі гадоў, аднак адказныя заводчыкі чакаюць, пакуль кабыла фізічна сфармуецца, і толькі тады дапускаюць яе да першага жарабя. Спарванне звычайна плануюць так, каб жарабяты з'яўляліся вясной, калі паша і пагода спрыяюць маладому поні.

Жаробнасць цягнецца каля 11 месяцаў і амаль заўсёды заканчваецца нараджэннем аднаго жарабя. Жарабяты, як правіла, хутка ўстаюць і пачынаюць смактаць, а затым роўна растуць на малацэ кабылы і паступова ўведзеным грубым корме. Адлучэнне звычайна праводзяць прыкладна ў шэсць месяцаў. Паколькі парода рэдкая, племянное развядзенне вядуць так, каб захаваць правільны тып і генетычную разнастайнасць. Дзеля захавання тыпу жарабят ад зарэгістраваных бацькоў запісваюць у пародавае таварыства.