Bồ câu ức phồng Anh

English Pouter là giống bồ câu cảnh, được nuôi gần như chỉ để trưng bày và thi đấu sắc đẹp. Chân dài, thân đứng gần như thẳng góc với mặt đất, tạo dáng vóc uy nghi mà giới chơi chim và ban giám khảo đánh giá cao. Đặc điểm dễ nhận nhất là bầu diều, một túi khí ở cổ mà con chim có thể phồng to thành hình cầu ngay trước ngực.

Khi đứng đúng dáng, English Pouter có thể cao gần 45 cm tính từ chân đến đỉnh bầu diều phồng. Dù cao như vậy nhưng xét về trọng lượng đây vẫn là giống cỡ trung, với phần eo thon rõ rệt, tương phản mạnh với bầu diều căng phồng phía trên. Tính khí của giống này điềm tĩnh và ổn định khi được bồng bế, phù hợp với truyền thống cầm nắm thường xuyên trong các cuộc thi bồ câu cảnh.

Đây là giống chuyên biệt, không dành cho người mới nuôi chim làm cảnh. Người nuôi cần biết quản lý chuồng trại, sinh sản, và những khó khăn riêng của một giống chân dài, tỷ lệ cơ thể đặc biệt khiến những việc đơn giản như mớm mồi cho chim non trở nên vất vả hơn so với bồ câu thường.

Phù hợp với ai

English Pouter hợp với người nuôi đã am hiểu kỹ thuật chăm sóc bồ câu và muốn có một giống để thi đấu sắc đẹp. Người dự thi đánh giá cao dáng đứng thẳng và bầu diều lớn, còn người nhân giống thích thử thách khi lai tạo ra những con đạt tiêu chuẩn khắt khe. Giống này không hợp với ai tìm một thú cưng ít công chăm sóc, hoặc một giống bồ câu đua hay bồ câu lấy thịt, vì vóc dáng của nó được chọn lọc vì hình thể chứ không phải khả năng bay.

Bồ câu diều phồng, tức những giống có khả năng phồng to bầu diều, là một nhóm lâu đời trong họ bồ câu nhà. Người nuôi chim ở nhiều vùng châu Âu đã giữ các dòng biết phồng diều qua nhiều thế kỷ, và chính những giống diều phồng cùng giống cropper thời kỳ đầu này là nền tảng để English Pouter ra đời.

Tại Anh, giới chơi chim đã chọn lọc những con này theo hướng thân cao hơn, dáng đứng thẳng hơn, bầu diều to hơn và chân dài hơn. Qua nhiều thế hệ lai tạo có chọn lọc, dòng Anh dần tách biệt khỏi các giống diều phồng lục địa châu Âu nhờ chiều cao và phần eo thon, thanh mảnh.

Giống này định hình rõ nét trong giai đoạn thú chơi bồ câu trở thành một hoạt động có tổ chức, với câu lạc bộ, hội thi và tiêu chuẩn giống bằng văn bản. Khi các quy định trình diễn được áp dụng, người nuôi lai tạo theo một hình mẫu chung về dáng đứng và tỷ lệ cơ thể, từ đó tạo ra hình ảnh English Pouter quen thuộc trên sới thi ngày nay.

English Pouter còn góp phần tạo ra các giống diều phồng khác, trong đó có Pigmy Pouter, được lai tạo thu nhỏ từ cùng dòng máu. Xuyên suốt lịch sử, đây luôn là giống bồ câu cảnh và trình diễn chứ chưa từng là giống bồ câu phục vụ công việc.

Hình dáng đặc trưng nhất của English Pouter nằm ở chiều cao và đường nét cơ thể. Con chim đứng trên đôi chân dài, thẳng, giữ thân mình gần như thẳng đứng, khiến đầu, bầu diều phồng và bàn chân gần như nằm trên một đường thẳng đứng. Bầu diều phồng thành một khối tròn như quả bóng, nằm cao trên ngực, trong khi phần thân bên dưới thu hẹp lại thành eo thon. Sự tương phản giữa bầu diều rộng và eo mảnh chính là yếu tố cốt lõi trong tiêu chuẩn giống.

Bộ lông và màu sắc

Bộ lông mượt và ôm sát cơ thể. English Pouter xuất hiện với nhiều màu đơn sắc như xanh xám, đen, đỏ, vàng và trắng, cùng các kiểu loang trắng xen với màu nền (pied). Nhiều con có một vệt hoặc hình lưỡi liềm trên bầu diều phồng. Lông ở chân rất ít, vì tiêu chuẩn giống yêu cầu phần chân dưới sạch để lộ rõ đôi chân dài.

English Pouter có phong thái điềm đạm, đường hoàng, phù hợp với dáng đứng thẳng của nó. Chim tinh nhanh, tò mò với xung quanh, và giữ dáng đứng tốt khi bị quan sát, một phẩm chất mà người dự thi luôn tìm kiếm. Khi được cầm nắm thường xuyên, chúng quen dần với con người và giữ được sự bình tĩnh trên sới thi.

Với các con bồ câu khác, giống này nhìn chung hiền hòa và hòa hợp tốt trong chuồng nuôi chung nhiều giống cảnh. Trống có thể phô diễn và ưỡn ngực trong mùa sinh sản, phồng diều và đi lại ra dáng, nhưng hiếm khi có hành vi hung hăng thật sự. Đây không phải giống chim để âu yếm, ôm ấp, và không tìm kiếm sự vuốt ve như một số loài chim cảnh khác, dù nó vẫn chịu được việc tiếp xúc gần mà việc trình diễn đòi hỏi.

Trước người lạ, English Pouter vẫn cảnh giác nhưng không hoảng loạn một khi đã quen được tiếp xúc. Với các vật nuôi khác như mèo, chó, giống chim này, như mọi loài bồ câu, là con mồi tự nhiên và cần được nuôi tách biệt an toàn.

Việc chăm sóc xoay quanh một chuồng nuôi sạch sẽ, khô ráo và nếp sinh hoạt hằng ngày ổn định. Vì chân dài và dáng đứng cao, sào đậu và ổ đẻ cần đủ rộng để chim đứng và di chuyển thoải mái, không bị gò bó. Vì bầu diều rất lộ, người nuôi cần theo dõi các dấu hiệu bất thường như diều chua hoặc diều tắc nghẽn.

Chăm sóc lông và vệ sinh

• Cho tắm trong chậu nước nông hai đến ba lần mỗi tuần để chim giữ lông sạch.
• Kiểm tra chân và bàn chân hằng tuần xem có vảy, vết loét hay móng mọc dài quá không.
• Giữ sàn chuồng sạch để bảo vệ bộ lông mượt và đôi chân sạch của chim.
• Thường xuyên kiểm tra vùng diều xem có cứng, sưng hay có mùi lạ không.

Vận động

• Cho chim vận động tự do hằng ngày trong chuồng lưới hoặc khu bay.
• Dành không gian để chim đi lại, duỗi đôi chân dài, chứ không chỉ dựa vào việc bay.
• Tránh nuôi quá đông để chim giữ được dáng đứng thẳng tự nhiên.

Môi trường sống

English Pouter phát triển tốt nhất trong chuồng kín gió, thông thoáng, có lớp lót khô và được che chắn khỏi thời tiết quá nóng hoặc quá lạnh. Ở vùng khí hậu nóng ẩm, cần chú ý thông gió tốt và giữ nền chuồng khô để tránh ẩm mốc gây bệnh. Chuồng cao, rộng rãi phù hợp với giống này hơn lồng thấp, vốn hạn chế dáng đứng của chim.

Một hỗn hợp hạt bồ câu chất lượng là nền tảng của khẩu phần ăn. Hỗn hợp thông thường gồm các loại ngũ cốc như ngô, lúa mì, cao lương, lúa mạch, kết hợp với đậu như đậu Hà Lan và các loại đậu khác để bổ sung đạm. Tỷ lệ cụ thể thay đổi theo mùa: đạm cao hơn trong mùa sinh sản và mùa thay lông, còn khẩu phần duy trì nhẹ hơn khi chim nghỉ. Sạn tiêu hóa và khoáng chất giúp hỗ trợ tiêu hóa và hình thành vỏ trứng, còn nước sạch cần có sẵn mọi lúc.

Đồ ăn thêm và bổ sung

Có thể dùng một lượng nhỏ hạt an toàn làm đồ ăn thêm, nhưng không nên thay thế hỗn hợp cân bằng chính. Bồ câu có lợi khi được bổ sung sạn hoặc khối khoáng, và trong mùa sinh sản, thay lông, có thể thêm vitamin nếu khẩu phần chưa đủ. Cho ăn thêm ở mức vừa phải để chim giữ được phần eo thon mà tiêu chuẩn giống yêu cầu.

Nếu được chăm sóc tốt, English Pouter là giống khỏe mạnh và thường sống từ 10 đến 15 năm. Phần lớn vấn đề sức khỏe bắt nguồn từ điều kiện chuồng trại, khẩu phần ăn, hoặc chính cấu trúc cơ thể của giống. Bầu diều lớn và đôi chân dài cần được chú ý đặc biệt, vì cả hai đều có thể gặp vấn đề ít thấy ở bồ câu thường.

Phòng bệnh

• Giữ chuồng sạch, khô ráo và thông thoáng.
• Cung cấp thức ăn cân bằng, sạn tiêu hóa và nước sạch mỗi ngày.
• Cách ly chim mới trước khi nhập vào chuồng chung.
• Kiểm tra định kỳ bệnh canker, giun sán và ký sinh trùng ngoài da.
• Thường xuyên kiểm tra diều và chân.

Huấn luyện English Pouter là huấn luyện để trình diễn, khác với huấn luyện bay hoặc dẫn đường ở các giống bồ câu khác. Mục tiêu là có được một con chim bình tĩnh trên sới thi, thể hiện tốt dáng đứng và bầu diều phồng. Điều này đến từ việc cầm nắm thường xuyên, nhẹ nhàng, bắt đầu từ khi chim còn nhỏ và duy trì suốt mùa thi đấu. Những buổi tập kiên nhẫn, yên tĩnh cho kết quả ổn định hơn so với việc cầm nắm vội vàng.

Các bước cơ bản

1. Cầm nắm chim non hằng ngày để chúng quen với tiếp xúc của con người.
2. Cho chim làm quen với lồng thi hoặc lồng tập trong những buổi ngắn.
3. Luyện tư thế nhẹ nhàng để chim học cách đứng thẳng và giữ dáng.
4. Khen thưởng khi chim bình tĩnh bằng giọng nói nhẹ nhàng và một ít đồ ăn.
5. Tăng dần mức tiếp xúc với người và tiếng ồn trước khi đi thi thật.

English Pouter được nuôi trong chuồng bồ câu, nơi ở tiêu chuẩn cho các giống bồ câu cảnh. Vì chiều cao và dáng đứng thẳng, giống này cần ngăn chuồng và sào đậu cao hơn bồ câu thường, để có thể đứng thẳng hoàn toàn mà không bị gò bó. Một chuồng khô ráo, thông thoáng, có khu bay hoặc lồng lưới gắn kèm giúp chim vận động, tắm rửa và giữ bộ lông gọn gàng. Người nuôi thường bố trí ổ đẻ riêng cho từng cặp sinh sản.

Danh mục bố trí chuồng

• Ngăn chuồng cao, đủ chỗ để đứng thẳng hoàn toàn
• Sào đậu và ổ đẻ rộng, chắc chắn
• Có chậu tắm sẵn vài lần mỗi tuần
• Máng ăn và máng nước sạch đặt cách xa mặt sàn
• Luồng khí lưu thông tốt nhưng không có gió lùa trực tiếp
• Lưới chắn chắc chắn để ngăn mèo, chuột và chim săn mồi

Chim mái thường đẻ hai trứng mỗi lứa, và cả hai bố mẹ cùng thay nhau ấp. Trứng nở sau khoảng 17 đến 19 ngày. Chim non, gọi là bồ câu con, được cả bố và mẹ mớm sữa diều trong những ngày đầu đời, sau đó chuyển sang hạt mềm. Vì English Pouter có thân dài và bầu diều lớn, một số cặp mớm mồi cho con không tốt, nên nhiều người nhân giống đặt trứng hoặc chim non dưới chim bố mẹ nuôi hộ, thường là giống bồ câu đưa thư hoặc giống lấy thịt vốn nuôi con đáng tin cậy hơn.

Các bước ấp trứng

1. Để cặp chim ổn định và đẻ trứng; thường mỗi lứa hai trứng.
2. Để cả hai bố mẹ cùng thay nhau ấp mà không bị quấy rầy.
3. Soi trứng sau khoảng một tuần để kiểm tra phôi phát triển.
4. Quyết định sớm nên để chim non ở với bố mẹ hay chuyển sang nuôi hộ.
5. Theo dõi chim non sau khi nở để chắc chắn chúng được mớm ăn và tăng cân đều.
6. Giữ ổ đẻ sạch và khô suốt giai đoạn nuôi con.