Birmingham Roller

Bồ câu lộn Birmingham là giống bồ câu nhà cỡ nhỏ, được lai tạo để biểu diễn trên không chứ không phải để đua hay dự thi sắc đẹp. Khi bay, con chim gập mình lộn ngược ra sau rồi xoay tít lao xuống đất theo một vòng lộn nhanh và có kiểm soát, trước khi lấy lại thăng bằng và nhập lại vào đàn. Chất lượng cú lộn đó, tức tốc độ, độ sâu và độ gọn của vòng xoay, chính là điều làm nên giá trị của cả giống chim.

Giống này có nguồn gốc từ vùng Birmingham của nước Anh, nơi những người chơi chim đã chọn lọc qua nhiều thế hệ để giữ lại đặc tính lộn nhào. Một con bồ câu lộn tốt sẽ bay theo nhóm gọi là tốp bay (kit), và cả tốp thường lộn cùng lúc, tạo nên màn trình diễn mà người nuôi đánh giá cao nhất. Từng con chim khác nhau, có con chỉ lộn nông và chậm, có con lộn sâu và xoay rất nhanh.

Đây là giống chim khỏe mạnh, hiếu động, thân hình nhỏ gọn. Người nuôi thường là dân chơi chim tay ngang, thích huấn luyện và thả tốp bay ngoài trời. Bồ câu lộn Birmingham không phải loại thú cưng nuôi trong nhà hay đậu trên tay chủ. Nó cần một chuồng chim (loft), thời gian bay mỗi ngày, và một người nuôi biết quan sát cả đàn như một khối thống nhất.

Phù hợp với ai

Bồ câu lộn Birmingham hợp với người muốn có một thú chơi ngoài trời năng động và sẵn sàng thả chim gần như mỗi ngày. Giống chim này đền đáp lại sự kiên nhẫn và quan sát đều đặn, vì xây dựng một tốp bay lộn đều và đẹp cần thời gian. Ai đang tìm một con chim cảnh nuôi lồng hay bồ câu thi sắc đẹp nên tìm giống khác.

Bồ câu lộn nhào, tức những con chim lộn ngược ra sau khi bay, đã được nuôi ở nhiều nước từ hàng trăm năm nay. Bồ câu lộn Birmingham phát triển từ dòng chim lộn cổ xưa đó, tại vùng Midlands nước Anh, nơi những người chơi chim thuộc tầng lớp lao động quanh Birmingham đã theo đuổi thú chơi này với số lượng đông đảo trong thế kỷ 19.

Những người nuôi chim khi đó không chỉ chọn chim biết lộn một vòng, mà chọn những con có khả năng xoay liên tục qua nhiều vòng trong một cú lộn nhanh và gọn. Qua nhiều thế hệ, giống chim dần chuyển từ kiểu lộn lỏng lẻo sang cú xoay nhanh và sâu đặc trưng của bồ câu lộn ngày nay. Chim được lai tạo vì khả năng bay biểu diễn, nên năng lực bay quan trọng hơn nhiều so với hoa văn lông hay các tiêu chí thi sắc đẹp.

Giống chim lan từ Anh sang các nước khác trong suốt thế kỷ 20, theo chân những người di cư và những người chơi chim trao đổi con giống với nhau. Nó trở nên phổ biến tại Mỹ và nhiều nơi khác, nơi các câu lạc bộ địa phương tổ chức thả tốp bay và thi đấu. Bay thi đấu, trong đó ban giám khảo chấm điểm một tốp bay dựa trên số chim lộn cùng lúc và chất lượng cú lộn, trở thành cách chính để so sánh các dòng chim.

Vì bồ câu lộn Birmingham được nhiều người chơi độc lập lai tạo chỉ vì một hành vi duy nhất, giống chim có sự khác biệt rất lớn giữa các dòng. Các dòng khác nhau về độ sâu, tốc độ và độ ổn định của cú lộn, và người nuôi vẫn tiếp tục chọn chim giống dựa trên những gì họ quan sát được trên không.

Bồ câu lộn Birmingham là giống chim nhỏ, thân hình cân đối, gọn gàng, không có nét nào bị phóng đại. Nhìn vào là thấy ngay một con chim bay giỏi: đầu thon, mỏ cỡ vừa, ngực đầy nhưng không nặng nề, và thân thon dần về phía đuôi gọn. Không có chi tiết nào trên mặt đất được lai tạo để thu hút ánh nhìn, vì giống chim này được đánh giá khi đang bay trên trời.

Cánh phát triển tốt và áp sát thân. Ấn tượng chung là một con chim gọn gàng, khỏe khoắn, có thể gập mình xoay tít rất nhanh rồi lấy lại thăng bằng ngay sau đó.

Bộ lông và màu sắc

Lông của giống chim này mượt và ép sát thân, giúp ích cho việc bay nhanh. Giống chim có rất nhiều màu và kiểu hoa văn, vì người chơi chọn lọc theo khả năng lộn chứ không theo một chuẩn màu nào. Các kiểu phổ biến gồm màu thuần (self), vằn xanh và bạc, ô cờ, lang và các kiểu đốm yếm hay đầu bạc. Màu lông không ảnh hưởng đến khả năng lộn của chim, phần lớn chỉ là sở thích của người nuôi.

Bồ câu lộn Birmingham hăng hái, năng động, có bản năng bay rất mạnh. Trong chuồng, chim thường điềm tĩnh và sống hòa thuận với những con khác, vì giống chim này phụ thuộc vào lối sống bầy đàn và việc thả tốp bay chung. Chúng thân thiện với đồng loại và chịu được việc bị bắt lên chăm sóc thường xuyên, dù không quấn chủ theo kiểu một con vẹt thuần hay một con chó.

Với con người, bồ câu lộn Birmingham thận trọng chứ không hung dữ. Một con chim được cầm nắm nhẹ nhàng và được chính người nuôi cho ăn sẽ dần học cách tin tưởng người đó, và sẽ quay về chuồng đều đặn, đó mới là hành vi quan trọng nhất. Với các vật nuôi khác, bồ câu vẫn là con mồi tự nhiên, nên cần được bảo vệ khỏi mèo, chó và các loài chim săn mồi.

Đặc điểm nổi bật nhất là sự sung sức khi bay. Một con bồ câu lộn được lai tạo tốt luôn háo hức được bay, giữ đúng vị trí trong tốp và lộn đầy năng lượng. Chính bản năng đó khiến chim cần được bay mỗi ngày, và trở nên bồn chồn nếu bị nhốt quá lâu.

Vệ sinh lông

• Bồ câu tự rỉa lông; hãy đặt một chậu nước nông hai đến ba lần mỗi tuần để chim tắm và giữ lông sạch.
• Kiểm tra chân và móng thường xuyên, cắt tỉa móng mọc dài cẩn thận.
• Theo dõi vùng hậu môn và lông quanh đó xem có dính bẩn không, vì đây có thể là dấu hiệu bệnh.
• Chú ý mùa thay lông hằng năm và hỗ trợ bằng chế độ ăn tốt.

Vận động

• Thả tốp bay mỗi ngày khi thời tiết cho phép; bay vừa là vận động vừa là huấn luyện.
• Tăng dần thời gian bay cho chim non để chúng có đủ sức bền trước khi bắt đầu lộn sâu.
• Tránh bắt chim gắng sức khi trời nắng nóng gay gắt, đặc biệt vào những tháng oi bức, và cho chim nghỉ trong giai đoạn thay lông nặng nhất.

Môi trường sống

Nuôi chim trong chuồng khô ráo, không có gió lùa, thông thoáng tốt, có chỗ đậu chắc chắn và đủ không gian di chuyển. Giữ chuồng sạch sẽ, vì độ ẩm và phân chim là nguồn lây bệnh. Ở vùng khí hậu nóng ẩm, nên tăng thông gió và dọn chuồng thường xuyên hơn để tránh nấm mốc. Bảo vệ đàn khỏi thú săn mồi, nhất là diều hâu và mèo, cả trong lúc thả bay lẫn lúc nghỉ ngơi.

Bồ câu lộn Birmingham ăn khẩu phần ngũ cốc hỗn hợp, thường là loại hỗn hợp hạt và đậu bán sẵn cho bồ câu gồm ngô, lúa mì, cao lương, đậu Hà Lan và các loại hạt nhỏ khác. Chim biểu diễn thường được giữ ở mức cân nặng gọn, vì thừa cân làm giảm chất lượng bay, nên khẩu phần được đong đo chứ không để ăn tự do cả ngày. Nhiều người nuôi tăng tỷ lệ hạt giàu tinh bột trong mùa bay nhiều và bổ sung thêm đạm vào mùa sinh sản và mùa thay lông.

Sạn tiêu hóa cần có sẵn mọi lúc để hỗ trợ hệ tiêu hóa và cung cấp khoáng chất. Nước sạch, thay mới mỗi ngày là điều bắt buộc, vừa để uống vừa để tắm.

Đồ ăn thưởng và thực phẩm bổ sung

Có thể dùng một lượng nhỏ hạt an toàn làm phần thưởng trong lúc huấn luyện. Nhiều người nuôi bổ sung vitamin và khoáng chất vào nước theo lịch cố định, nhất là trong mùa sinh sản và mùa thay lông, và đặt thêm một khối khoáng cho bồ câu liếm. Dùng thực phẩm bổ sung theo đúng hướng dẫn, không nên lạm dụng.

Bồ câu lộn Birmingham là giống chim khỏe mạnh, sống khoảng 10 đến 15 năm nếu được chăm sóc tốt. Phần lớn vấn đề sức khỏe đến từ điều kiện nuôi chung cho mọi giống bồ câu, chứ không phải đặc thù riêng của giống này. Chuồng sạch, khô, thông thoáng tốt cùng chế độ ăn hợp lý ngăn được hầu hết bệnh tật, trong khi nuôi quá đông, ẩm thấp và nước bẩn là nguyên nhân của phần lớn ca bệnh. Ở vùng khí hậu nóng ẩm, độ ẩm cao càng dễ tạo điều kiện cho nấm mốc và ký sinh trùng phát triển, nên việc giữ chuồng khô ráo càng quan trọng hơn.

Phòng bệnh

• Giữ chuồng sạch và khô ráo, thay nước mỗi ngày.
• Tránh nuôi quá đông và cách ly chim mới hoặc chim ốm.
• Tuân theo lịch tẩy giun và kiểm soát ký sinh trùng định kỳ.
• Cung cấp sạn tiêu hóa và chế độ ăn cân bằng để chim giữ được thể trạng tốt.
• Theo dõi phân và hành vi của chim mỗi ngày để phát hiện sớm dấu hiệu bất thường.

Bồ câu lộn Birmingham được huấn luyện theo cả tốp bay, không phải từng con riêng lẻ. Mục tiêu là có một tốp bay cùng nhau, ở trên không trong một khoảng thời gian nhất định, rồi quay về chuồng theo hiệu lệnh. Bản thân khả năng lộn phần lớn là bản năng ở những con chim được lai tạo tốt và phát triển dần theo tuổi, nên việc huấn luyện tập trung vào kỷ luật đàn, khả năng quay về và sức bền, chứ không dạy chim cách lộn.

Công cụ chính là thói quen và thức ăn. Chim được cho ăn cùng giờ, cùng chỗ mỗi ngày sẽ học cách quay về đúng lúc. Giờ bay cố định giúp hình thành thói quen tụ tốp và bay theo nhóm. Chim non được cho bay với thời lượng tăng dần đều để có đủ thể lực trước khi bắt đầu lộn mạnh.

Các bước cơ bản

1. Cho chim non làm quen với chuồng để chúng nhận đó là nhà và quay về đều đặn.
2. Cho ăn theo giờ cố định để chim gắn kết chuồng và người nuôi với thức ăn.
3. Thả tốp bay vào cùng một giờ mỗi ngày để tạo thói quen bay cùng nhau.
4. Tăng dần thời gian bay để phát triển sức bền trước khi khả năng lộn sâu xuất hiện.
5. Dùng một tín hiệu gọi về ổn định khi cho ăn, để tốp bay hạ cánh và quay về đúng lúc.

Bồ câu lộn Birmingham được nuôi trong chuồng chuyên dụng, một loại nhà nhỏ hoặc chuồng được xây riêng để che mưa nắng, có chỗ đậu và không gian làm ổ. Chuồng phải khô ráo, không có gió lùa nhưng vẫn thông thoáng tốt, vì không khí tù đọng và ẩm thấp dễ gây bệnh hô hấp, điều càng đáng lưu ý ở những vùng khí hậu nóng ẩm. Mỗi con chim cần một chỗ đậu riêng, và các cặp sinh sản cần ổ đẻ. Chuồng nên dễ dọn dẹp, vì vệ sinh là yếu tố quan trọng nhất để giữ cho cả đàn khỏe mạnh.

Ngoài chuồng, chim cần một khoảng trời rộng để bay. Một khu vực thoáng, ít vật cản giúp tốp bay có thể lên cao, bay và lộn an toàn. Thú săn mồi như diều hâu, mèo và chuột luôn là mối lo thường trực, nên chuồng phải được khóa kín vào ban đêm, và người nuôi nên chọn thả chim vào lúc rủi ro thấp hơn.

Danh sách chuẩn bị chuồng

• Xây hoặc mua chuồng khô ráo, thông thoáng, có cửa và lưới chắc chắn.
• Lắp một chỗ đậu cho mỗi con và thêm ổ đẻ cho các cặp.
• Chuẩn bị máng ăn, máng nước, hộp đựng sạn tiêu hóa và chậu tắm.
• Bố trí sao cho dễ dọn dẹp, để phân có thể được lấy ra thường xuyên.
• Tìm một khu vực thoáng, an toàn để thả bay mỗi ngày.

Bồ câu lộn Birmingham, cũng như các giống bồ câu khác, thường tự ấp trứng của mình. Một cặp đẻ hai trứng mỗi lứa, và cả chim trống lẫn chim mái thay phiên nhau ấp để trứng gần như luôn được giữ ấm. Thời gian ấp kéo dài khoảng 17 đến 19 ngày. Sau khi nở, cả bố mẹ cùng cho con ăn bằng sữa diều, một chất tiết giàu dinh dưỡng mà cả trống lẫn mái đều sản xuất trong những ngày đầu đời của con non.

Phần lớn người nuôi để cho cặp bố mẹ tự lo, vì bồ câu là loài ấp và nuôi con rất đáng tin cậy. Có thể dùng máy ấp trong một số trường hợp đặc biệt, nhưng nuôi tay bồ câu con rất vất vả, và để bố mẹ tự nuôi vẫn đơn giản hơn nhiều và thường tốt hơn cho chim non.

Các bước khi ấp nở

1. Để cặp chim ổn định và đẻ trứng; thường mỗi lứa có hai trứng.
2. Để cả bố lẫn mẹ cùng ấp mà không bị quấy rầy.
3. Giữ khu vực ổ sạch, khô và yên tĩnh trong suốt thời gian ấp.
4. Trứng thường nở sau khoảng 17 đến 19 ngày.
5. Để bố mẹ tự cho con non ăn sữa diều và hạt khi chúng lớn dần.