Güvercin

Evcil güvercin, yabani kaya güvercininden (Columba livia) türeyen orta boy bir kuştur. İnsanlar bu kuşu binlerce yıldır beslemektedir ve günümüz evcil türleri boyut, renk ve yetenek bakımından geniş bir yelpazeye yayılır. Bazı hatlar uzun mesafe uçup yuvaya dönmek üzere, bazıları takla atarak uçmak için, bazıları da süs amaçlı biçim ve tüy özellikleri için yetiştirilir. Bir grup olarak güvercinler sakin, sosyal ve diğer kuşlarla yakın yaşamaya yatkın hayvanlardır.

Güvercinler başlıca tohum ve tahılla beslenir, çoğu kuşun aksine başını geriye atmadan emerek su içer ve yavrularını beslemek için sütümsü bir kursak salgısı üretir. Kuluçka ve besleme görevini iki ebeveyn paylaşır. Bu özellikler türü diğer birçok kuşa kıyasla beslemesi ve üretmesi görece kolay kılar.

İyi koşullarda tutulan bir güvercin evcilleşir ve bakıcısını tanır. Bu kuşlar sürü hayvanı olduğundan, kendi türünden en az bir arkadaşla daha iyi durumdadır. Temiz bir kümes, günlük besleme ve düzenli elleme sağlayabilen bakıcılara uygundur, evde serbest dolaşan bir hayvan arayanlara değil.

Bu hayvan kimlere uygun

Güvercinler, sosyal, beslemesi kolay ve rahat üreyen bir dış mekan kuşu isteyen kişilere uygundur. Yarış, sergi veya uçuş gösterisiyle ilgilenen amatörlere ve günlük besleme ile kümes temizliğini üstlenebilen ailelere uyar. Evde serbest yaşayan ya da uzun süre yalnız bırakılabilecek bir kuş isteyenler için pek uygun değildir.

Evcil güvercinler yabani atalarından çok daha fazla çeşitlilik gösterir. Yüzyıllar boyu süren seçici yetiştirme; boyut, gövde biçimi, tüy deseni, uçuş tarzı ve davranış bakımından farklılaşan kuşlar üretmiştir. Burada ele alınan yaygın türler arasında kabaca 25 ayrı ırk bulunur, tüm standartlar genelindeki dünya toplamı ise yüzlerle ifade edilir.

Temel ayrımlar her kuşun ne için yetiştirildiğini yansıtır. Et ırkları büyük olup et için yetiştirilir. Yarış ve yuvaya dönüş kuşları hız ve uzun mesafeden yuvaya yol bulma yeteneği için yetiştirilir. Gösteri ırkları havada takla ya da yuvarlanma gibi belirgin biçimlerde uçar. Süs ırkları ise uçuş yerine biçim, duruş ve tüy özellikleri için beslenir.

Irklar nasıl gruplanır

Irk standartları güvercinleri amaca ve fiziksel özelliklere göre gruplar. Kulüpler ve sergi standartları her ırk için ideal gövde biçimini, tüy desenini ve duruşu tanımlar, hakemler de kuşları bu tanımlara göre değerlendirir. Yarış ve gösteri hatlarında havadaki sonuçlar sergi puanlarından daha önemli olduğundan, bu kuşlar başlıca yaptıkları işe göre seçilir.

Evcil güvercin, Avrupa, Kuzey Afrika ve Asya'nın bazı bölgelerinde uçurumlara ve kaya çıkıntılarına yuva yapan kaya güvercininden gelir. Bu yuvalama alışkanlığı türü kolayca beslenir kıldı, çünkü kuşlar doğal uçurumların yerine yapay çıkıntıları ve inşa edilmiş barınakları rahatça kabul eder. Orta Doğu ve Akdeniz bölgesindeki ilk bakıcılar güvercinleri hem yiyecek için hem de gübre olarak kullanılan dışkısı için besledi.

Yazılı ve arkeolojik kayıtlar, güvercin beslemeyi en eski kuş evcilleştirme biçimleri arasına yerleştirir; kanıtlar birkaç bin yıl öncesine uzanır. Mezopotamya, Mısır ve Akdeniz çevresindeki kadim kültürler güvercinlikler inşa edip çok sayıda güvercin yetiştirdi. Kuşlar, insanların hareketiyle birlikte ticaret ve yerleşim yolları boyunca yayıldı.

Güvercinlerin yuvaya dönüş yeteneği onların haber taşıyıcısı olarak kullanılmasına yol açtı. Kümesinden uzaklaştırılan kuşlar oraya geri döner ve bu özellik, savaş dönemleri de dahil olmak üzere yüzyıllar boyunca haberleşme için kullanıldı. Güvenilir ve hızlı dönüşler için yapılan seçici yetiştirme, bugün beslenen yarış ve yuvaya dönüş hatlarını üretti.

1700'lerden itibaren Avrupa, Asya ve başka yerlerdeki yetiştiriciler; takla uçuşu, şişkin kursak ve yelpaze kuyruk gibi özellikleri sabitleyerek çok sayıda ayrı süs ve gösteri ırkı geliştirdi. Güvercin sergileri ve yarış kulüpleri standartları biçimlendirdi ve günümüzdeki geniş ırk yelpazesi bu uzun ve odaklı seçim döneminin sonucudur.

Tipik bir güvercinin yuvarlak bir gövdesi, gagasının üstünde yumuşak etli bir alanı (mumsu deri) bulunan küçük bir başı ve kısa, hafif kavisli bir gagası vardır. Kanatlar uçan ırklarda güçlü ve sivridir, bacaklar ise pullu ayaklarla kısadır. Yabani kaya güvercini deseni, iki koyu kanat çubuğu ve boyunda parlaklık taşıyan gri bir yapıdır, ancak evcil ırklar çok daha büyük çeşitlilik gösterir.

Renkler arasında gri, beyaz, siyah, kırmızı, kahverengi ve birçok çubuklu, damalı ve alacalı desen bulunur. Bazı ırklar düzgün, sık tüylüyken, bazıları tepe, fırfır, tüylü ayak ya da abartılı kuyruk ve kursak özellikleri taşır. Gövde boyutu ve orantısı küçük gösteri tipleri ile büyük et ırkları arasında büyük farklılık gösterir.

Görünüm ırklara göre nasıl değişir

Irk farkları büyüktür. Runt büyük boyut için yetiştirilir, İngiliz Guatrlısı gibi guatrlı ırklar dik durup kursağını şişirir. Hint Yelpazekuyruğu ve İngiliz Yelpazekuyruğu gibi yelpaze kuyruklular geniş bir kuyruk yelpazesi ve dik bir duruş taşır. Birmingham Rolleri ve Tippler gibi gösteri ırkları ise az süs tüyüyle daha ince, uçuşa hazır bir yapı korur.

Güvercinler doğaları gereği sosyaldir ve sürüler halinde yaşar. Bir sürü içinde çift bağı kurarlar ve bağlı bir çift çoğu zaman üreme mevsimleri boyunca birlikte kalır. Çiftin her iki üyesi yuva görevlerini paylaşır; bu kuşlar arasında sıra dışıdır ve türe işlenmiş işbirlikçi davranışı yansıtır.

Kuşlar bir dizi yumuşak ötüşle ve beden diliyle iletişim kurar. Kur yapan erkek boynunu şişirir, eğilir ve dişinin çevresinde döner. Güvercinler kendi kümeslerine güçlü bir bağlılık gösterir ve uzaktan oraya yön bulur; bu içgüdü yuvaya dönüş ve yarışın temelini oluşturur. Saldırgan kuşlar değildir, ancak erkekler yuva kutusunu savunur ve çiftler yuvalama alanı için rekabet eder.

Beslenen kuşlar bir bakıcıya alışır, yaklaşıldığında ve tutulduğunda sakin olabilir. Günlük bir düzene çabuk oturur ve besleme zamanlamasını öğrenir. Sıkıntı ve kalabalık tüy gagalamaya ya da kavgaya yol açabilir, bu yüzden yeterli alan ve oturmuş bir sürü yapısı önemlidir.

Günlük bakım

• Her gün taze tahıl veya güvercin yemi ile temiz içme suyu verin
• Tüm kuşların hareketli, uyanık ve yiyor olduğunu kontrol edin
• Kümesi kuru tutmak için tünek ve zemindeki dışkıyı temizleyin
• Havalandırmanın çalıştığından ve kümeste rutubet olmadığından emin olun
• Hastalık, yaralanma veya zararlı belirtilerine dikkat edin

Ortam

• Kuşları yağmuru, cereyanı ve yırtıcıları dışarıda tutan kuru, iyi havalanan bir kümeste barındırın
• Her çifte bir yuva kutusu verin ve farklı yüksekliklerde tünek sağlayın
• Hastalık yayan ve kavgaya yol açan aşırı kalabalıktan kaçının
• Tüy bakımı için grit ve sığ bir banyo sunun
• Kümesi kedi, sıçan ve yırtıcı kuşlara karşı güvenli tutun

Tüy bakımı ve elleme

Güvercinler kendi tüylerini tarar ve yıkar, bu yüzden doğrudan pek bakıma gerek duymazlar. Kuşların tüylerini iyi durumda tutabilmesi için haftada bir veya iki kez sığ bir banyo sunun. Kuşları küçük yaştan itibaren nazikçe ve düzenli tutarak evcil kalmalarını sağlayın; güven hissetmeleri için gövdeyi destekleyip kanatları katlayın. Elleme sırasında ayakları, tüyleri ve arka açıklığı erken belirtiler için kontrol edin.

Güvercinler tahıl ve tohum yiyen kuşlardır. Tipik bir beslenme; mısır, buğday, arpa, bezelye ve küçük tohumlar gibi tahıl ve baklagillerin karışımıdır ve hazır harmanlanmış güvercin yemi olarak satılır ya da bakıcı tarafından karıştırılır. Güvercinler tohumları bütün yuttuğundan, taşlıkta birikip yiyeceği öğütmeye yardım eden grite erişmeleri gerekir. Ayrıca mineral ve kalsiyum kaynağına, özellikle yumurta kabuğu oluşturan üreme dişilerine ihtiyaç duyarlar.

Ana baba, yavrularını yumurtadan çıktıktan sonraki ilk günlerde her iki yetişkinin ürettiği besleyici bir salgı olan kursak sütüyle besler, sonra yavruları giderek yumuşatılmış tahıla geçirir.

Küçük tohumlar gibi ödüller ölçülü olarak ve elleme sırasında bir ödül olarak kullanılabilir, ancak dengeli tahıl karışımının yerini almamalıdır. Kalsiyum ve mineral takviyeleri özellikle üreyen kuşlarda kabuk oluşumunu ve kemik sağlığını destekler. Temiz, taze su her zaman bulunmalıdır, çünkü güvercinler sık su içer ve kirlenmiş bir kaynak hastalık yayar.

Güvercinler genelde sağlamdır ve iyi barındırılıp beslendiğinde yaklaşık 6 ila 15 yıl yaşar, bazı bireyler daha uzun ömürlüdür. Sağlık sorunlarının çoğu nemli, kalabalık ya da kirli koşullara veya kirlenmiş yem ve suya dayanır. Temiz, kuru bir kümes tutan ve sürüyü her gün gözleyen bir bakıcı çoğu sorunu erken yakalar.

Önleyici bakım

• Kümesi temiz, kuru ve iyi havalanır tutun
• Her gün temiz su verin ve yemi kirlenmeden koruyun
• Aşırı kalabalıktan kaçının ve yeni kuşları sürüye katmadan önce karantinaya alın
• Kuşları parazit ile dışkı veya kilo değişiklikleri için düzenli kontrol edin
• Bölgenize ve sürünüze uygun aşı ve kurt düşürme rutinini uygulayın

Güvercinler iyi öğrenir ve yerler ile rutinler için güçlü bir hafızaya sahiptir. Yuvaya dönüş ırkları giderek artan mesafelerden dönmek üzere eğitilebilir ve birçok güvercine işaretle kümese girmesi, ele tünemesi ya da yem için gelmesi öğretilebilir. Eğitim, kuşun kendi kümesine olan doğal bağlılığına ve besleme zamanlarını çabuk öğrenmesine dayanır. Sakin, düzenli seanslar aceleci ellemeden daha iyi sonuç verir.

Başlangıç

1. Yeni kuşları kümeste yerleştirin ki her türlü salımdan önce orayı yuva olarak benimsesinler
2. Günlük nazik elleme ve elden besleme ile evcilleştirin
3. Yalnızca içeride besleyerek kümese girişi öğretin, böylece kuşlar dönmeyi ve girmeyi öğrenir
4. Yuvaya dönüş tipleri için kümesin yakınında kısa salımlarla başlayın ve mesafeyi kademeli artırın
5. Seansları kısa, tutarlı tutun ve her zaman sakin bir notla bitirin

Güvercinler bir kümeste barındırılır; kuşları kuru, havalanır ve yırtıcılardan güvende tutan özel yapılmış bir barınaktır. Kümes, tünek yüksekliğinde cereyan olmadan ışık ve temiz hava almalı, yağmuru, kedileri, sıçanları ve yırtıcı kuşları dışarıda tutmalıdır. İçeride kuşların tüneklere, çiftler için yuva kutularına ve açık zemin alanına ihtiyacı vardır. Uçan ırklar da egzersiz için güvenli bir alana ya da kafese, yuvaya dönüş tipleri ise açık havaya denetimli erişime ihtiyaç duyar.

Kurulum kontrol listesi

• Güvenli kapılar, tel örgü ve sağlam çatısı olan yırtıcıdan korunan kümes
• Tünekler ve üreme çiftleri için ayrı yuva kutuları
• Kirlenmeye dayanıklı yemlikler ve temiz su kapları
• Erişilebilir mesafede grit ve mineral kaynağı
• Sığ bir banyo alanı ve yıl boyu iyi havalandırma

Güvercinler bereketli üreyen kuşlardır ve yeterli yuva alanıyla barındırıldıklarında rahatça eşleşir. Kuşlar üreme yaşına genelde yaklaşık 5 ila 7 ayda ulaşır, ancak birçok bakıcı tam olgunluk için daha uzun bekler. Bir çift kur yapar, bir kutuda basit bir yuva kurar ve dişi küçük bir kuluçka bırakır.

Olağan kuluçka bir iki gün arayla bırakılan iki yumurtadır. İki ebeveyn kuluçkayı paylaşır ve bu kabaca 17 ila 19 gün sürer. Yumurtadan çıktıktan sonra her iki yetişkin yavruları ilk günlerde kursak sütüyle besler, sonra onları kusulmuş tahıla geçirir. Yavru kuşlar hızla büyür ve genelde dört ila altı haftada yuvadan ayrılır. Çiftler bir mevsimde birkaç kuluçka büyütebilir, bu yüzden bakıcılar üretimi çoğu zaman alan ve amaca göre denetler.

Güvercin size uygun mu

Güvercinler dış mekan kümes alanı, günlük besleme ile su ve düzenli temizlik ister. Sürü kuşları olduklarından birden fazla tutmayı planlayın. Zaman gereksinimi ağır olmaktan çok istikrarlıdır: her gün besleme, kontrol ve temizlik, ayrıca kümes bakımı. Kuşlar on yılı rahat aşabildiğinden güvercin beslemek çok yıllı bir sorumluluktur. Maliyetler başta kümes ve ekipmanı, süregelen olarak da yem, grit ve sağlık bakımını içerir. Başlamadan önce yerel kuralları, komşuları ve verebileceğiniz alanı düşünün.

Nereden edinilir

Kuşlar; köklü güvercin yetiştiricileri ile amatörlerinden, yerel güvercin kulüplerinden ve istenmeyen ya da başıboş evcil güvercinleri alan kuş barınaklarından edinilebilir. Sorumlu bir yetiştirici temiz kümesler, sağlıklı stok ve açık kayıtlar tutar ve bir kuşun hattı ile geçmişi hakkındaki soruları yanıtlar. Yerinde ziyaret, satın almadan ya da sahiplenmeden önce koşulları ve kuşların sağlığını kontrol etmenizi sağlar.