Çinçilla

Şinşilla (Chinchilla lanigera), Güney Amerika dağlarına özgü küçük bir kemirgendir ve bugün dünyanın birçok yerinde evcil hayvan olarak beslenir. Yetişkin bireyler küçük bir tavşan büyüklüğündedir; yuvarlak gövdeli, büyük kulaklı, koyu ve iri gözlü, gür kuyrukludur. Hayvan en çok kürküyle tanınır: tek bir kıl kesesinden çok sayıda kıl çıkar, bu da kürke kalın ve kadifemsi bir doku kazandırır.

Bir ev hayvanı olarak şinşilla temiz, neredeyse kokusuz ve esas olarak akşam ile gece saatlerinde hareketlidir. Suyla yıkanmaya ihtiyacı yoktur; bunun yerine kürkünü düzgün tutmak için ince toza yuvarlanır. Şinşillalar on yılı aşkın süre yaşayabilir, bu da onları birçok küçük evcil hayvana kıyasla daha uzun soluklu bir sorumluluk haline getirir.

Sıcağa ve neme duyarlıdırlar, bu yüzden serin ve kuru bir odaya ihtiyaç duyarlar. Tutuş sakin ve sabırlı olmalıdır; çünkü korkan bir şinşilla savunma amacıyla kürkünden bir tutam bırakabilir. Zamanla ve nazik temasla birçoğu kucağa oturacak ve elden yiyecek alacak kadar evcilleşir.

Bu hayvan kime uygun

Şinşilla, yıl boyunca bir odayı serin tutabilen ve karanlık çöktükten sonra daha canlı olan bir evcil hayvandan memnun olan sakin bir ev için uygundur. Günlük yürüyüş gerektirmeyen, etkileşimli bir küçük memeli isteyen ve 15 ila 20 yıla ulaşabilecek bir yaşam süresine bağlı kalabilecek kişilere uygundur. Çok küçük çocuklar için daha az uygundur, çünkü hayvan hızlı, kırılgan yapılıdır ve sıkı tutulmaktan hoşlanmaz.

Köpek veya kedilerin aksine şinşilla birçok farklı ırka ayrılmaz. Evcil hayvan piyasası tek bir evcilleştirilmiş türle çalışır ve hayvanlar arasındaki farklar esas olarak vücut tipinden değil, kürk renginden ve tonundan kaynaklanır. Yetiştiriciler bunları renk varyasyonu veya mutasyon olarak adlandırır. Standart olarak bilinen ve bazen standart gri diye anılan tip, yabani renklenmeye en yakın olanıdır.

Varyasyonlar nasıl gruplanır

Renk varyasyonları genellikle genel ton ve rengin kalıtım biçimine göre gruplanır. Yaygın tanımlar arasında standart gri ile bir dizi daha açık ve daha koyu mutasyon bulunur. Bunlar kozmetik farklardır. Bakım, beslenme, barınma ve mizaç tüm varyasyonlarda aynıdır, bu yüzden renk seçimi bir ihtiyaç farkından çok bir tercih meselesidir.

Şinşilla, günümüzde Şili topraklarının bir kısmını ve komşu ülkeleri kapsayan bölgelerde, Güney Amerika'daki And Dağları'na özgüdür. Yüksek rakımda, kayalık ve kurak arazide yaşar; bu da kalın kürkünü ve sıcağa değil soğuğa karşı toleransını şekillendirmiştir.

Hayvan uzun zamandır kürküyle değerli görülmüştür. Şinşilla postu ticareti on sekizinci ve on dokuzuncu yüzyıllar boyunca büyük ölçüde arttı ve doğadan çok sayıda hayvan alındı. Yirminci yüzyılın başlarına gelindiğinde yabani popülasyonlar keskin biçimde azalmıştı ve hayvanın doğal yayılış alanında koruma önlemleri getirildi.

Esaret altında üretim, 1920'lerde küçük sayıda şinşillanın çiftlik kolonileri kurmak üzere Güney Amerika'dan Kuzey Amerika'ya getirilmesiyle ciddi biçimde başladı. Bugün gerek kürk gerekse evcil hayvan olarak beslenen şinşillaların neredeyse tamamı, yakın zamanda doğadan yakalanmış hayvanlardan değil, bu esir hatlarından gelir.

Şinşillaların can dostu olarak beslenmesi, türün sakin mizacı ve temiz alışkanlıkları daha iyi tanındıkça yirminci yüzyılın ilerleyen dönemlerinde yaygınlaştı. Yabani şinşillalar hâlâ nadir ve korunan hayvanlardır, bu yüzden evcil hayvan en iyi biçimde o erken esir kolonilerin evcilleştirilmiş bir torunu olarak anlaşılmalıdır.

Şinşillanın kompakt ve yuvarlak gövdesi, kayalar arasında zıplamaya ve tırmanmaya uygun biçimde yapılanmıştır. Arka bacaklar ön bacaklardan daha uzun ve kaslıdır, bu da hayvana iyi bir sıçrama gücü kazandırır. Kulaklar büyük ve yuvarlak, gözler iri ve koyu renklidir; uzun bıyıklar ise loş ışıkta çevresini algılamasına yardımcı olur. Kuyruk uzundur ve gövdedekinden daha sert kıllarla kaplıdır.

Belirleyici özellik kürküdür. Kürk son derece sık ve yumuşaktır; her kıl kesesinden çok sayıda ince kıl çıkar. Bu yoğunluk, hayvanı bir zamanlar kürk ticaretinin hedefi haline getiren şeydir ve aynı zamanda şinşillanın kendini suyla değil tozla temizlemesinin de nedenidir.

Görünüm nasıl değişir

Evcil şinşilla tek bir tür olduğundan vücut şekli ve boyutu oldukça tutarlıdır. Hayvanlar arasındaki en belirgin fark kürk rengidir; bu, yabani tip standart griden daha soluk ve daha koyu tonlara kadar değişir. Dişiler erkeklerden biraz daha büyük olma eğilimindedir, ancak genel yapı tüm renk varyasyonlarında aynı kalır.

Şinşillalar akşam ve gece saatlerinde en hareketlidir, gündüzleri ise dinlenme eğilimindedir. Doğada gruplar halinde yaşarlar ve doğaları gereği sosyaldirler; bu yüzden tek başına beslenen bir hayvan düzenli ilgi ya da, dikkatli biçimde tanıştırılmış, uyumlu bir arkadaş gerektirir. Çevik ve meraklıdırlar; tırmanmaktan, zıplamaktan ve keşfetmekten hoşlanırlar.

Tür, temas sırasında çıkardığı yumuşak cıvıltılar ve ciyaklamalar ile tehlike anında çıkardığı daha yüksek sesli çağrılar dahil olmak üzere birkaç ses türüyle iletişim kurar. Şinşillalar ayrıca beden diliyle de anlaşır ve sertçe yakalandıklarında kürklerinden küçük bir tutamı bırakabilirler; bu, kürk kaybı olarak bilinen bir savunma tepkisidir. Güven, sakin bir ses tonu, öngörülebilir rutinler ve elden verilen yiyeceklerle yavaş yavaş inşa edilir. Çoğu sıkı sıkıya tutulmaktan hoşlanmaz, ancak alıştıktan sonra sakin bir kişinin yanında veya kucağında oturabilir.

Günlük bakım

• Her gün taze kuru ot ve temiz su sağlayın
• Hayvanın uyanık olduğunu, yediğini ve normal dışkı çıkardığını kontrol edin
• Ölçülü miktarda pelet yem verin ve yenmeyen taze yiyeceği kaldırın
• Akşamları güvenli ve gözetim altında kafes dışı zaman tanıyın
• Kafesi noktasal olarak temizleyin ve kirli altlığı kaldırın

Ortam

• Odayı serin ve kuru tutun; ideali sıcaklığın 20'li yılların ortasının belirgin biçimde altında kalmasıdır
• Doğrudan güneş ışığından, ısı kaynaklarından ve yüksek nemden kaçının
• Kafesi hava akımlarından ve yüksek sesten uzak yerleştirin
• Tırmanacak ve kemirebileceği güvenli çıkıntılar ve nesneler sağlayın

Tımar ve tutuş

Şinşillalar kendilerini haftada birkaç kez kısa süreliğine sığ bir kap içinde verilen ince toza yuvarlanarak temizler. Onları suyla yıkamayın; çünkü sık kürkleri nemi tutar ve mantar sorunları gelişebilir. Nazikçe tutun: gövdeyi destekleyin, kürkü kavramaktan kaçının ve stresi ile kürk kaybını azaltmak için hayvanın size gelmesine izin verin.

Şinşilla, yüksek lifli ve düşük yağlı bir beslenmeye uygun sindirim sistemine sahip bir otoburdur. Timothy otu gibi çayır otu her zaman erişilebilir olmalı ve hayvanın yediğinin büyük kısmını oluşturmalıdır. Kuru otu sürekli çiğnemek, sürekli uzayan dişlerin aşınmasına da yardımcı olur. Günlük ölçülü miktarda sade şinşilla peleti ek besinler sağlar.

İkramlar, takviyeler ve su

İkramlar az miktarda olmalı ve seyrek verilmelidir; örneğin biraz sade kurutulmuş ot veya sade kuru ot bazlı küçük bir ikram parçası. Dengeli bir kuru ot ve pelet beslenmesi genellikle ek takviye gerektirmez. Taze ve temiz su her zaman erişilebilir olmalıdır; bu genellikle her gün kontrol edilip doldurulan bir biberondan sağlanır.

Doğru barınma ve beslenmeyle şinşillalar genellikle dayanıklı ve uzun ömürlüdür; çoğu kez 10 ila 20 yıla ulaşırlar. Sağlık sorunlarının çoğu bakım koşullarına dayanır: aşırı sıcaklık veya nem, lif bakımından yetersiz bir beslenme ya da stres. Dişler sürekli uzadığından, diş hastalığı en yaygın sorunlardan biridir ve kuru ot bazlı beslenmeyle yakından ilişkilidir.

Önleyici bakım

• Diş aşınmasını ve sindirimi desteklemek için sınırsız çayır otu verin
• Odayı yıl boyunca serin ve kuru tutun
• Güvenli kemirme nesneleri sağlayın
• Hayvanı düzenli olarak tartın ve yeme alışkanlıklarını izleyin
• Sakin, öngörülebilir tutuşla stresi azaltın

Şinşillaların tırmanmaya ve zıplamaya izin veren büyük, yüksek bir barınağa ihtiyacı vardır. Sağlam raflı, çok katlı bir tel kafes onlara iyi uyar; çünkü hareketlidirler ve dikey alanı kullanırlar. Kafes, doğrudan güneş ışığından ve ısıdan uzak, serin, kuru ve sessiz bir odada bulunmalıdır. Tür sıcağa göre soğuğa çok daha iyi dayandığından öncelik sıcaklığı ve nemi ılık değil düşük tutmaktır.

Kurulum kontrol listesi

• Sağlam, güvenli raflı yüksek tel kafes
• Gündüz dinlenmesi için sığınak veya barınak
• Kemirebileceği güvenli ahşap nesneler
• Kuru ot rafı ve sabit bir su biberonu
• Toz banyosu için sığ bir kap; verilip sonra kaldırılmalı
• Doğrudan güneş ışığından uzak, hava akımı olmayan serin bir köşe

Şinşillalar yaşamlarının kabaca ilk yılı içinde cinsel olgunluğa ulaşır. Birçok kemirgene kıyasla türün gebelik süresi uzundur, yaklaşık 111 gün; bu yüzden yavru sayısı azdır ve yavrular doğumda iyi gelişmiş durumdadır. Yavrular tam tüylü, gözleri açık doğar ve doğumdan kısa süre sonra hareket edebilir.

Yavru sayısı genellikle bir ile üç arasındadır. Anne, sütten kesilmeden önce yavruları birkaç hafta boyunca emzirir. Sorumlu üretim, sağlıklı ve olgun yetişkinler, dişinin doğumlar arasında toparlanmasına gösterilen özen ve yavruların uzun yaşam süresine hazır evler gerektirir. Rastgele veya sık üretim dişi için yıpratıcı olabilir ve bundan kaçınılmalıdır.

Şinşilla size uygun mu?

Şinşilla seçmeden önce zamanınızı, alanınızı ve ikliminizi değerlendirin. Hayvan, yıl boyunca öyle kalan serin ve kuru bir oda, büyük ve yüksek bir kafes ve en hareketli olduğu karanlık sonrası saatlerde düzenli etkileşim ister. Sürekli maliyetler arasında kuru ot, pelet yem, banyo için toz, altlık ve küçük memeli tedavi eden bir klinikten alınacak zaman zaman veteriner bakımı bulunur. En önemlisi yaşam süresidir: bir şinşilla 15 ila 20 yıl yaşayabilir, bu yüzden bu bağlılık tipik bir küçük evcil hayvandan çok bir kedi ya da köpeğinkine yakın, uzun soluklu bir taahhüttür.

Nereden edinilir

Şinşillalar sorumlu yetiştiricilerden, barınaklardan ve sahiplendirme gruplarından edinilebilir. İyi bir kaynak hayvanları serin ve temiz barınaklarda tutar, hayvanın yaşını ve geçmişini anlatabilir ve beslenme ile bakım hakkındaki soruları yanıtlamaya isteklidir. Sahiplendirme ve barınaklar değerlendirilmeye değerdir; çünkü sahipler bu uzun bağlılığı hafife aldığında şinşillalar bazen terk edilir.