Roma

Roma kazı, kökleri İtalya'ya uzanan orta büyüklükte, beyaz bir evcil kazdır. Avrupa'nın en eski kaz ırklarından biri olup, en çok eski Roma'ya yapılan gece saldırısı sırasında kazların alarm veren davranışıyla tanınmaktadır. Bu tek olayın tamamen tarihsel olup olmadığı tartışılsa da, ırk değişimleri fark etme ve bunlara tepki gösterme konusundaki itibarını sürdürmüştür.

Roma kazı yapı bakımından uzun ve dik değil, derli ve yuvarlaktır. Yetişkinlerin ağırlığı genellikle 4,5 ila 5,5 kg arasında değişir; bu durum, büyük çalışma kazlarına kıyasla onları daha kolay yönetilebilir kılar. Tüyleri beyaz, gagası ve bacakları turuncu ile pembemsi arasında değişir, gözleri mavidir. Bazı hatlar başta küçük bir demet veya sorguç taşırken, diğerleri düz başlıdır.

Mizaç, kuşlarla düzenli ilgilenen kişiler etrafında sakin ve iyi huyludur; buna güçlü bir uyanık yan eşlik eder. Kazlar tanıdık olmayan seslere ve harekete tepki olarak çığlık atar; bu durum ırkı, küçük çiftliklerde düşük çabalı bir alarm sistemi olarak kullanışlı kılarken, avlu sürüsünde de yönetilebilir durumda kalır.

Kime uygundur

Roma kazı, yerleşik bir alarm alışkanlığı olan derli ve yönetilebilir bir kaz isteyen yetiştiricilere uygundur. Küçük boyutu, onu ağır ırklara kıyasla kaldırmayı, yönlendirmeyi ve barındırmayı kolaylaştırır; sakin yapısı ise kuşlara küçük yaştan itibaren düzenli ilgilenildiğinde yardımcı olur. Güvenli bir bahçesi veya padoku, temiz suya yıl boyu erişimi ve sesli uyarılara toleransı olan kişilere uygundur. Gürültüyü kabul etmeyecek çok yakın komşuları olan veya tek bir kuş isteyen yetiştiriciler için daha az uygundur; zira kazlar çiftler veya küçük gruplar halinde daha iyi yaşar.

Roma kazı adını, beyaz kazların antik çağdan beri yetiştirildiği Roma ve orta İtalya'dan almaktadır. Kazlar, et, yağ ve tüy için yetiştirilen ve tapınak ile hanelerin yakınında tutulan Roma dünyasında dinî ve pratik roller üstlenmişlerdir.

Irk, Juno tanrıçasına adanmış kazların Kapitolin Tepesi'ne yapılan gece saldırısı sırasında yüksek sesle alarm vererek savunucuları uyardığı iyi bilinen bir klasik anlatıyla bağlantılıdır. Romalı yazarlar bu olayı kayıt altına almış ve bu olay ırkla ilişkilendirilen kalıcı imge haline gelmiştir. Hikâye, kazın neden uzun süredir uyanık bir koruyucu olarak tanımlandığını açıklar; ancak modern ırk, o özgül kuşlara kesintisiz bir çizgide bağlanamaz.

Sonraki yüzyıllarda, beyaz İtalyan kazları derli bir sofralık ve ev kuşu olarak tutulmuş ve seçilmiştir. Tip nihayetinde bir araya getirilmiş ve Roma adı altında standardize edilmiş; sorguçlu ve düz başlı formlar, farklı bölgeler ve standartlarda tanınmıştır.

Irk, yirminci yüzyılda İtalya'nın dışına yayılarak daha geniş Avrupa ve Kuzey Amerika kümes hayvancılığına girmiştir; burada artık büyük ticari bir kuş olarak değil, ağırlıklı olarak küçük çiftlik sahipleri ve sergi yetiştiricileri tarafından yetiştirilmektedir.

Roma kazı, kısa bacakları üzerinde taşınan kısa, derin, iyi yuvarlanmış bir gövdeye sahiptir; bu yapı, ona büyük kazların dik duruşundan ziyade tıknaz, alçak bir siluet verir. Boyun oldukça kısadır ve baş düzgündür. İki form mevcuttur: düz başlı tip ve tepesinde küçük bir tüy demeti taşıyan sorguçlu tip.

Tüy örtüsü ve renk

Standart formda tüy örtüsü tüm vücutta beyazdır. Temiz beyaz tüyler ile turuncu ile pembemsi gaga ve ayaklar, sergilerde en sık değerlendirilen noktalardır; herhangi bir sarımsı veya renk kaçığı istenmeyen bir durumdur. Yavru kazlar gri ya da sarı tüylerle çıkar ve ilk haftalar içinde yetişkin beyazına kavuşur. Sorguçlu formda sorguç, başın tepesinde yuvarlak bir tutam olarak oturmalı, dengeli ve merkezi olmalıdır. Gözler mavidir; bu özellik ırkı diğer beyaz kazlardan ayırt etmeye yardımcı olur.

Roma kazı, düzenli nazik ilgiyle yetiştirildiğinde istikrarlı ve iyi huylu bir mizaca sahiptir. İnsanlara alışmış kuşlar genellikle birlikte bulunulan ortamda sakin olur ve birçok büyük kazdan daha kolay yönlendirilebilir. Belirleyici özellik uyanıklıktır: ırk çevresini dikkatle izler ve yabancılara, köpeklere, araçlara veya ani seslere yüksek sesle tepki verir; bu davranış, ırkın koruyucu kaz ününün arkasındaki özelliktir.

Aile üyeleriyle kuşlar alışkanlık kazanır ve oldukça evcil olabilir. Yabancılara karşı temkinli ve gürültülüdürler; bir yuva veya yavru kazları koruyan erkek, üreme sezonunda kararlı bir tutum sergileyebilir. Yeterli alan olduğunda diğer kümes hayvanlarına karşı makul düzeyde toleranslıdırlar; ancak kazlar, yem saatinde daha küçük kuşlara hâkim olurlar. Çift veya küçük grup halinde tutulduklarında, tek bir kuşa kıyasla daha sakin olurlar; zira kazlar son derece sosyal varlıklardır ve yalnızlıktan hoşlanmazlar.

Roma kazı, tüylendikten sonra soğuk ve ıslak havaya iyi dayanıklılık gösteren dayanıklı bir kuştur. Günlük bakımın büyük bölümü yoğun tımardan değil, temiz su, otlatma alanı ve yırtıcılara karşı korunmadan oluşur.

Tımar

• Kazlar kendi tüylerini tımarla düzenler, dolayısıyla rutin fırçalama gerekmez.
• Gözleri, burun deliklerini ve gagayı temiz tutmak için tüm başı batırabilecek derinlikte su sağlayın.
• Bakım sırasında ayak ve bacakları kesik, şişlik veya ayak tabanı ülseri açısından kontrol edin.
• Tırnakları yalnızca aşırı büyüme veya hasar görünürse kesin ve gagayı inceleyin.
• Ağır yıllık tüy döküm dönemini bekleyin; dökülen tüyler normaldir ve birkaç hafta içinde temizlenir.

Egzersiz

• Otlatma alanına günlük erişim sağlayın; yürüme ve yem arama, bu kazların ihtiyaç duyduğu etkinliğin büyük bölümünü karşılar.
• Kuşların egzersiz ve tüy bakımı için kullandığı banyo yapma ve su çırpma alanı sağlayın.
• Yetişkinleri uzun süre küçük ve çıplak bir bölmede tutmaktan kaçının; bu durum can sıkıntısına ve kirli koşullara yol açar.

Çevre

Roma kazları, çimli bir koşu veya padok, temiz banyo suyu kaynağı ve gece ile kötü havalar için kuru, cereyan etmeyen bir barınak ile en iyi şekilde yaşar. Çitler tilkiye ve köpeklere karşı güvenli olmalıdır; gece barınağı tamamen kapanabilir olmalıdır, zira kazlar karanlık sonrasında en büyük tehlikeyle karşılaşır. Yazın gölge ve kışın kuru altlık, kuşların iyi kondisyonda kalmasını sağlar.

Roma kazı doğal bir otlatıcıdır; iyi meralara erişim sağlandığında diyetinin büyük bölümünü çimden ve diğer otlatmalardan alır. Otlatma, diyet dengesini sağlamak için formüle edilmiş bir yemle desteklenir; özellikle kış aylarında veya çıplak arazide. Yavru kazlar daha yüksek proteinli başlangıç yemi gerektirir; büyüdükçe çok hızlı büyümeden kaynaklanan bacak sorunlarını önlemek için protein seviyesi düşürülür. Sindirilemez çakıl taşı, kuşların yemlerini öğütebilmesi için her zaman mevcut olmalıdır.

Ödüller ve takviyeler

Yapraksı yeşillikler, marul, doğranmış sebzeler ve çimen kırpıntıları (taze, asla fermente edilmemiş) ılımlı miktarda güvenli ödüller oluşturur. Ödüller, kuşların dengeli yemlerini yemeye ve otlatmaya devam etmesi için diyetin küçük bir bölümünü oluşturmalıdır. Her zaman sindirilemez çakıl taşı sağlayın; yumurtlayan dişiler için ezilmiş istiridye kabuğu veya benzeri bir kalsiyum kaynağı sunun. Kazlar kuru yemi susuz yutamadığından, temiz su her zaman mevcut olmalıdır.

Roma kazı, az sayıda kalıtsal sağlık sorunu olan dayanıklı bir ırktır; iyi bakılan kuşlar genellikle 10 ila 15 yıla ulaşır. Pratikte görülen sorunların büyük bölümü ırkın kendisinden değil, ıslak kirli zemin, kirli su, yetersiz beslenme veya yırtıcı stresi gibi yönetim sorunlarından kaynaklanır. İyi yetiştiricilik, sorunların büyük bölümünü önler.

Koruyucu bakım

• Sık sık değiştirilen temiz banyo ve içme suyu sağlayın.
• Küf ve solunum yolu hastalıklarını önlemek için altlık ve yemi kuru tutun.
• Parazit yükünü azaltmak için mera alanlarını döndürün veya dinlendirin.
• Yavru kazlar için doğru protein içeren yaşa uygun besleme yapın.
• Bakım sırasında ayakları, bacakları ve ağırlığı düzenli olarak kontrol edin.
• Yırtıcı stresi ve yaralanmayı azaltmak için güvenli barınak sağlayın.

Roma kazı, yoğun barındırma yerine otlatma ve suya erişimle açık alanda tutulur. Temel ihtiyaçlar şunlardır: otlatmak için çitli, çimli bir alan; yıkanmak ve baş batırmak için yeterince derin su; geceleri kuşları kuru ve güvende tutan kapalı bir barınak. Irk derli olduğundan ağır kazlara kıyasla daha az barınak alanı gerektirir; ancak hareket etmek ve yem aramak için yine de alana ihtiyaç duyar.

Kurulum kontrol listesi

• Alacakaranlık sonrası tamamen kapanan, yırtıcılara karşı korumalı gece barınağı.
• Cereyan olmayan, kuru altlık ve iyi havalandırma.
• Temiz banyo suyu ve ayrı içme suyu kaynağı.
• Yazın gölge, rüzgar ve yağmurdan korunak.
• Dinlendirilebilecek veya döndürülebilecek otlatma alanı.
• Koşu alanında mevcut sindirilemez çakıl taşı.

Roma kazı yumurtaları, kuluçkaya yatan bir dişinin altında doğal yoldan veya kuluçka makinesinde yapay olarak çıkartılabilir. Kaz yumurtaları büyük ve kalın kabuklu ile zarlarıyla örtülüdür; bu nedenle tavuk yumurtalarına kıyasla daha yüksek nem ile düzenli soğutma ve nemlendirme gerektirir. Kuluçka süresi tavuklarınkinden daha uzundur; koşullara ve yumurtalara bağlı olarak genellikle 28 ila 34 gün sürer.

Yumurtadan çıkış adımları

1. Temiz, taze yumurtaları yerleştirin ve yüklemeden önce kuluçka makinesini kararlı bir sıcaklığa getirin.
2. Yumurtaları günde birkaç kez çevirin ve nemi aralık içinde tutun.
3. İkinci haftadan itibaren, kazın yuvadan ayrılmasını taklit etmek amacıyla yumurtaları günde bir kez soğutun ve hafifçe nemlendirin.
4. Saydam veya ölü yumurtaları çıkarmak için birinci ve ikinci haftalarda yumurtaları mum ışığında inceleyin.
5. Belirlenen tarihten birkaç gün önce çevirmeyi durdurun ve çıkış için nemi artırın.
6. Yavru kazları ısıtıcıya aktarmadan önce kuluçka makinesinde kurumaları ve tüylenmelerini bekleyin.