Kiko

Kiko, 1980'li yıllarda Yeni Zelanda'da geliştirilen bir et keçisi ırkıdır. Adı, et anlamına gelen bir Maori sözcüğünden gelir ve bu da ırkın amacını açıkça ortaya koyar. Kikolar, ağır tahıl beslemesi yerine mera ve çalılıkta kilo alacak, ıslak ve tepelik arazide çok az insan müdahalesiyle hayatta kalacak biçimde yetiştirildi.

Irk en çok dayanıklılığıyla bilinir. Kikolar zorlu koşullar altında seçildi; zayıf performans gösteren hayvanlar özenle bakılmak yerine sürüden ayıklandı. Ortaya, birçok akranından daha güçlü iç parazit direnci gösteren, otlamak için uzun mesafeler yürüyen ve doğum sırasında çok az yardıma ihtiyaç duyan bir hayvan çıktı. Yetişkin dişiler genellikle 45 ila 65 kilogram arasında tartılır, tekeler ise daha irice olur.

Kikolar başlıca et üretimi için ve diğer et ırklarına dayanıklılık katmak amacıyla melezlemede yetiştirilir. Birçok çiftlik hayvanının dokunmadığı odunsu bitkileri otladıkları için çalı temizliğinde de kullanılırlar.

Kiko kime uygun

Kiko, merada düşük girdiyle verim alan bir keçi isteyen çiftçilere ve küçük ölçekli üreticilere uygundur. Kapalı ahır tipi bakımdan çok, geniş alanlı serbest otlatma yönetiminden yararlanır. Küçük bir sevimli keçi ya da yüksek süt verimi arayanlar için başka ırklar daha uygundur, çünkü Kiko et üretimi ve arazi dayanıklılığı için geliştirilmiştir, kucakta beslenmek ya da süt vermek için değil.

Kiko, 1970'lerin sonundan başlayıp 1980'ler boyunca Yeni Zelanda'da geliştirildi. Güney Ada'da Caprinex Genetics grubuyla çalışan yetiştiriciler Garrick ve Anne Batten, Yeni Zelanda'nın ıslak tepelik arazisine uygun bir et keçisi oluşturmayı hedeflediler.

Temel, insan yardımı olmadan Yeni Zelanda topraklarında zaten yaşayıp üreyen yabani keçilerden geldi. Bu dayanıklı hayvanlar, boyut ve büyüme hızı katmak amacıyla Anglo-Nubian, Saanen ve Toggenburg gibi ithal süt tekeleriyle çaprazlandı; bu sırada yabani hattın sağlamlığı korunmaya çalışıldı.

Programın özü seçilimdi. Hayvanlar, az ilaçlama, az ek yem ve az doğum yardımıyla sert arazide tutuldu. Bu koşullar altında sağlıklı kalamayan, oğlaklarını büyütemeyen ya da kilo alamayan keçiler üreme havuzundan çıkarıldı. Birkaç kuşak sonra hat, dayanıklılık ve büyüme açısından sabitlendi ve Kiko adını aldı.

Kikolar 1990'larda Amerika Birleşik Devletleri'ne ihraç edildi; burada hem saf ırk et keçisi olarak hem de diğer et hatlarına dayanıklılık katmak için melezlemede kullanıldılar. Amerika Birleşik Devletleri'nde ve başka ülkelerde ırk kayıt kuruluşları bugün Kiko soy kütüklerini ve yüzdelik melezleri kaydediyor.

Kiko, derin gövdeli, güçlü ve dik bacaklı, iri ve kaslı bir keçidir; bacak yapısı uzun mesafe kat etmek üzere tasarlanmıştır. Irk sabit bir görünüm yerine işlevselliğe göre seçildiği için, gösteri ırklarına kıyasla boyut ve renkte daha fazla çeşitlilik görülür. Genel izlenim sağlam ve atletik bir hayvan izlenimidir.

Tekeler dışa ve geriye kıvrılan ağır, geniş kavisli boynuzlar taşır; dişiler de boynuzludur, ama daha ince yapıdadır. Baş orta uzunlukta ve tetikte bir ifadeye sahiptir. Tırnaklar genellikle sağlamdır ve yumuşak zeminde tutulan birçok keçiye göre daha az kesim gerektirir.

Tüy ve renkler

Beyaz en yaygın renktir ve ilk yetiştirme materyalinde tercih edilmiştir, ama Kikolarda krem, ten rengi, kahverengi, siyah ve bunların karışımları da görülür. Tüy oldukça kaba dokuludur ve sıcak havada vücuda yakın durur. Soğuk iklimlerde keçiler, hava ısındıkça döktükleri kalın bir kış tüyü ve biraz alt tüy geliştirir.

Kikolar bağımsız ve kendi kendine yeten hayvanlardır, bu da nasıl yetiştirildiklerinin doğal bir sonucudur. Geniş alanlarda kendi başlarına otlar ve dal yaprağı yerler, tehlikelere karşı tetikte kalır ve hızlı tepki verirler. Dişiler dikkatli analardır; oğlaklarını çok az yardımla korur ve büyütürler.

İnsanlarla ilişkilerinde ırk genellikle sakindir ama aşırı sevecen değildir. Düzenli olarak elle temas ettirilen Kikolar yönetilebilir ve taşınması kolay hale gelir, arazide serbest büyüyenler ise yabancılara karşı çekingen ve yakalanması zor olabilir. Hareketli ve meraklıdırlar, çitleri sınarlar. Diğer keçilerle genelde uyumludurlar ve istikrarlı bir sürü düzeni kurarlar. Başka çiftlik hayvanlarıyla ortak merada sorunsuz yaşarlar. Kucakta sevilen bir keçi ırkı değildir, bu yüzden yakın bir bağ isteyen sahiplerin onları küçük yaştan itibaren sık sık elle temas ettirmesi gerekir.

Kiko günlük bakımın az olduğu bir yaşam için yetiştirildi, ama yine de sağlam bir bakım düzeni gerektirir. Başlıca ihtiyaçları otlamak için yeterli alan, güçlü çit, aşırı hava koşullarına karşı barınak ve düzenli bir sağlık programıdır.

Tüy ve tırnak bakımı

• İlkbahar tüy dökümü sırasında gevşek tüyleri almak için ara sıra fırçalayın.
• Tırnakları birkaç ayda bir kontrol edin; Kiko tırnakları genellikle iyi aşınır ve yumuşak zeminde tutulan ırklara göre daha az kesim gerektirir.
• Elle temas sırasında tüyde kene, bit ve cilt sorunu olup olmadığını inceleyin.
• Boynuzları ve varsa yaraları temiz tutup takip edin.

Egzersiz

• Keçilerin her gün yürüyüp otlayabilmesi için açık mera ya da çalılık alan sağlayın.
• Kikoların kısa çim otundan daha çok tercih ettiği çalı ve odunsu bitkilere erişim tanıyın.
• Merayı taze tutmak ve parazit yükünü azaltmak için dönüşümlü otlatma uygulayın.
• Yeterli alan bırakın; kapalı tutulan keçiler sıkılır ve ağıl ile çitlere zarar verebilir.

Ortam

Kikolar ıslak, tepelik ve soğuk koşullara birçok keçiden daha iyi dayanır, ama yağmurdan, rüzgardan ve sıcaktan korunmak için yine de kuru, rüzgarsız bir barınağa ihtiyaç duyarlar. Irk atletik olduğu ve zayıf noktaları sınadığı için çitler yüksek ve sık olmalıdır. Temiz su ve serbest erişimli mineraller her zaman bulunmalıdır.

Kiko öncelikle otlayarak beslenen bir hayvandır. Beslenmesinin temeli iyi mera, çalılık ve kuru ot olmalı, tahıl ise ölçülü kullanılmalıdır. Kaliteli otlakta yetişkin hayvanlar çoğu zaman hiç tahıla ihtiyaç duymaz, büyüyen oğlaklar, gebeliğinin son döneminde olan dişiler ve emziren dişiler ise takviyeye ihtiyaç duyabilir. Her zaman temiz su ve serbest erişimli keçi minerali sağlanmalıdır, çünkü keçilerin bakır ve selenyum ihtiyacı sığır minerallerinin karşılamadığı bir düzeydedir.

İkramlar ve takviyeler

Az miktarda havuç, elma ya da yapraklı dal ikramları güvenlidir ve eğitimde ödül olarak işe yarar. Serbest erişimli dökme mineraller ve karbonat işkembe sağlığına yardımcı olur. Selenyum bakımından fakir bölgelerde, selenyum ve E vitamini takviyesi konusunda yerel veteriner önerilerine uyun, çünkü hem eksiklik hem fazlalık zararlıdır.

Kiko, zorlu koşullar altında seçilip zayıf performans gösteren hayvanların ayıklanmasıyla oluşturulduğu için en dayanıklı keçi ırklarından biridir. Birçok keçiye göre iç parazitlere karşı daha iyi direnç gösterir ve genellikle yardımsız doğurur. Yine de standart keçi hastalıklarına karşı bağışık değildir, iyi bir yönetim sürüyü sağlıklı tutar. Uygun bakımla bir Kiko genellikle 8 ila 12 yıl yaşar.

Koruyucu bakım

• Irkın parazit direncini korumak için kurt ilacını yalnızca gerektiğinde, dışkı yumurta sayımına göre verin.
• Merayı dönüşümlü kullanın ve aşırı otlatmadan kaçının.
• Klostridyal hastalıklar ve tetanoza karşı CDT dahil aşıları güncel tutun.
• Bakır ve selenyum eksikliğini önlemek için serbest erişimli keçi minerali sağlayın.
• Gerektiğinde tırnak kesin ve altlığı kuru tutun.

Kolay doğum, Kiko'nun değerinin merkezinde yer alır. Dişiler yaklaşık 7 ila 12 aylıkken cinsel olgunluğa erişir, ama birçok yetiştirici ilk çiftleşme için dişinin bir yaşına yaklaşmasını ve iyice gelişmesini bekler. Tekeler yaklaşık 5 ila 7 aylıkken üreyebilir hale gelir. Çoğu keçi gibi, ılıman bölgelerdeki Kikolar da mevsimsel üreme eğilimindedir ve kızgınlık dönemleri en çok sonbaharda görülür.

Gebelik yaklaşık 145 ila 155 gün sürer. Kiko dişileri kolay doğum ve güçlü analık içgüdüsüyle bilinir, bu yüzden genellikle oğlaklarını çok az müdahaleyle doğurup büyütürler. İkizler yaygındır, bazı dişiler üçüz de büyütür. Oğlaklar güçlü doğar, hızla ayağa kalkıp emmeye başlar; bu da ırkın düşük girdili tasarımına uyar. Birçok yetiştirici oğlakları büyümelerine ve mera durumuna bağlı olarak yaklaşık 2 ila 3 aylıkken sütten keser. Aynı dayanıklılık özellikleri için damızlık seçmek hattı güçlü tutar.