Keşmir

Kaşmir keçisi, çoğu süt ya da et keçisinde olduğu gibi tek bir kapalı ırk değildir. Bu isim, kullanılabilir miktarda kaşmir üreten her keçiyi tanımlar; kaşmir, kaba dış tüyün altında kış aylarında oluşan yumuşak ve ince alt tüydür. Bu özelliğe sahip hayvanlar yüzyıllardır Orta Asya'nın yüksek platolarında ve dağlarında yetiştirilir; buradaki soğuk kışlar yoğun alt tüy oluşumunu teşvik eder.

Kaşmir keçisinin iki kat tüyü vardır. Dış kat, yağmuru savuşturan ve hayvanı koruyan uzun ve düz koruyucu kıllardan oluşur. Bunun altında, genellikle 19 mikrondan ince liflerden oluşan alt tüy katmanı bulunur. Bu alt tüy, kışın sonunda ya da ilkbaharın başında taranarak ya da kırkılarak yılda bir kez toplanır. Tek bir keçiden elde edilen miktar azdır, genellikle 100 ila 200 gram temiz lif; kaşmirin pahalı olmasının bir nedeni de budur.

Irk, lif kadar dayanıklılığıyla da değer görür. Bu keçiler soğuğa dayanır, engebeli arazide otlanabilir ve birçok verim ırkına göre daha az yoğun bakım ister. Sakin ve tetikte olmaları, geniş alanlarda otlatma sistemlerine uygunluklarını artırır.

Kimlere uygun

Kaşmir keçisi, yıllık tarama ya da kırkım rutinini yürütebilecek ve alt tüy oluşumunu destekleyen serin ya da soğuk kışlara erişebilen küçük ölçekli yetiştiricilere ve lif üreticilerine uygundur. Yüksek süt ya da et verimi yerine düşük girdili bir otlatma hayvanı ve ek bir lif ürünü isteyenler için pratik bir seçimdir. Ilıman iklimde yaşayanlar daha az alt tüy üretimi beklemelidir.

İnce alt tüy üreten keçiler, çok uzun süredir Orta Asya, Moğolistan ve Çin'in batı kesimlerinde yaşamaktadır. Bu bölgelerin soğuk karasal kışları, doğal olarak yoğun bir yalıtıcı alt tüy geliştiren hayvanları seçmiştir. Çobanlar bu keçileri süt, et, deri ve sıcak kumaşa dönüştürülen alt tüy için beslemiştir.

İngilizcedeki cashmere sözcüğü, Hint Yarımadası'nın kuzeyindeki bir bölge olan Keşmir'den gelir. Keşmir, keçi alt tüyünden ince şal dokumacılığının merkezi olarak tanınmış, tüccarlar hem kumaşı hem de ismi batıya taşımıştır. Ham lifin kendisi genellikle daha kuzeyde ve doğuda yetiştirilen keçilerden geliyor, sonra Keşmirli dokumacılar tarafından işleniyordu.

Kaşmir şalları, 18. yüzyılın sonu ile 19. yüzyılın başında yoğun biçimde Avrupa'ya ulaştı; burada moda haline gelip lif talebini artırdı. Bu ilgi, kaşmir üreten keçilerin kendi doğal yayılış alanları dışında yetiştirilmesi yönündeki girişimleri teşvik etti.

Bugün ham kaşmirin en büyük üreticileri Çin ve Moğolistan'dır. Avustralya, Yeni Zelanda, Amerika Birleşik Devletleri ve Avrupa'nın bazı kesimlerinde, genellikle alt tüy verimi ve incelik açısından seçilerek ithal edilmiş ya da seleksiyonla üretilmiş sürülerden oluşan daha küçük lif sürüleri bulunur.

Kaşmir keçisi, engebeli arazide otlanmaya uygun sağlam ve orta boylu bir yapıya sahiptir. En belirgin özelliği çift kat tüyüdür. Görünen dış katman, dağınık görünebilen uzun ve düz koruyucu kıldır; değerli alt tüy ise bunun altında gizlidir. Birçok hayvanda, her iki cinsiyette de sıkça geriye kıvrık boynuzlar bulunur. Kulaklar genellikle dik ya da hafifçe yana doğrudur ve tekelerde sakal yaygındır.

Tüy ve renkler

Kaşmir tipi görünümden çok lifle tanımlandığı için tüy rengi geniş bir çeşitlilik gösterir. İşleyiciler genellikle beyaz hayvanları tercih eder çünkü alt tüy istenen her renge boyanabilir; ancak gri, kahverengi ve siyah keçiler de yaygındır ve aynı derecede kullanılabilir lif verir. Alt tüy incelik, uzunluk ve renge göre sınıflandırılır. En ince alt tüy, çevresindeki koruyucu kıldan çok daha ince olup 19 mikronun oldukça altındadır.

Kaşmir keçileri genellikle sakin ve dengeli bir mizaca sahiptir, bu da yıllık tarama ya da kırkım işlemini kolaylaştırır. Çevrelerinin farkındadırlar ve tetiktedirler; bu özellik, zamanlarının çoğunu açık arazide otlayarak geçiren hayvanlar için faydalıdır. Düzenli ele alışla insanlara alışırlar, ancak yoğun evcilleştirilmiş süt ırklarına kıyasla daha bağımsız kalırlar.

Tüm keçiler gibi sosyaldirler ve grup halinde en iyi şekilde gelişirler. Tek başına tutulan bir keçi genellikle strese girer ve gürültücü olur. Yabancı insanların yanında başlangıçta çekingen davranabilirler, ancak rutinler oturunca sakinleşirler. Diğer çiftlik hayvanlarıyla genellikle sorunsuz bir arada yaşarlar; sürü hiyerarşisi ve tekelerin daha atak olabildiği çiftleşme mevsimi dışında saldırgan davranışa eğilimli değildirler.

Tımar

Ana tımar görevi, alt tüyün yılda bir kez hasat edilmesidir.

• Alt tüy gevşemeye başladığında, kışın sonunda ya da ilkbaharın başında tarayın ya da kırkın
• Taramak daha temiz alt tüy elde eder ve içine daha az koruyucu kıl karışır, ancak hayvan başına daha uzun sürer
• Kırkmak daha hızlıdır ama kırpıntıya koruyucu kıl karışır, bu da sonradan ayıklama gerektirir
• Tırnakları 6 ila 8 haftada bir kontrol edin ve kesin
• Tüyü yıl boyunca keçeleşme, diken ve cilt sorunlarına karşı kontrol edin

Egzersiz

• Keçilerin otlanıp hareket edebilmesi için her gün otlak ya da çalılık alanına erişim sağlayın
• Mümkün olduğunda çeşitli arazi tipleri sunun; bu, tırnakların doğal olarak aşınmasını ve hayvanların formda kalmasını sağlar
• Tırmanacak ve keşfedecek alan verin, çünkü keçiler hareketli ve meraklıdır
• Uzun süreli kapalı tutmaktan kaçının, bu can sıkıntısına ve sağlık sorunlarına yol açar

Ortam

Kaşmir keçileri çift kat tüyleri sayesinde soğuğa iyi dayanır, ancak iyi tahammül edemedikleri ıslak havadan korunmak için kuru ve rüzgarsız bir barınağa ihtiyaç duyarlar. Çitleme sağlam olmalıdır, çünkü keçiler sınırları zorlar ve tırmanır. Ilıman ve nemli iklimler alt tüy oluşumunu azaltır ve iç parazit riskini artırır, dolayısıyla yönetim buna göre ayarlanmalıdır.

Kaşmir keçileri verimli otlayıcılardır ve çalılık, mera ve kaliteli kuru ot etrafında kurulmuş bir beslenmeyle iyi gelişirler. Doğal olarak dal ve yaprak yiyen hayvanlar olduklarından kısa çimen yerine çalı, yabani ot ve yaprakları tercih ederler; çeşitli bitki örtüsüne sahip bir alan onlara en çok uyar. İyi kaba yem, yılın büyük bölümünde ihtiyaçlarının çoğunu karşılar. Yoğun yem esasen gebeliğin son döneminde, laktasyon sırasında ve otlağın zayıf olduğu zorlu kışlarda gereklidir.

Ödüller ve takviyeler

Keçilerin bakır ihtiyacı koyunlardan farklı olduğu için, bölgeye uygun bakır ve selenyum düzeyine sahip serbest tüketimli bir keçi mineral karışımı sağlayın. Temiz su her zaman erişilebilir olmalıdır. Az miktarda meyve ya da sebze gibi ödüller ölçülü biçimde verilebilir, ancak kaba yemin yerini almamalıdır.

Kaşmir keçileri, nesiller boyunca zorlu iklimlerde hayatta kalmak üzere seçilmiş sağlam hayvanlardır. İyi bakımla genellikle 10 ila 14 yıl yaşarlar. Çoğu sağlık sorunu, ırka özgü genetik hastalıktan çok parazitler, tırnak bakımı, beslenme ve üremenin getirdiği yükten kaynaklanır. Islak ve nemli koşullar soğuktan daha fazla sorun yaratır.

Koruyucu bakım

• Sabit bir takvim yerine dışkı yumurta sayımına dayalı stratejik ilaçlama uygulayın
• Tırnakları 6 ila 8 haftada bir kesin ve barınağı kuru tutun
• Yerel veteriner önerisine göre klostridyal hastalıklara karşı aşılayın
• Bakır ve selenyum eksikliğini önlemek için doğru mineralleri sağlayın
• Yeni hayvanları sürüye katmadan önce karantinaya alın

Kaşmir keçileri mevsimsel üreyen hayvanlardır; sonbaharda gün kısaldıkça kızgınlığa girerler, böylece oğlaklar ilkbaharda dünyaya gelir. Dişiler genellikle 7 ila 12 aylıkken üreme yaşına ulaşır, ancak birçok yetiştirici ilk çiftleşme öncesinde dişinin iyice gelişmesini bekler. Tekeler erken yaşta doğurgan hale gelir ve kızgınlık döneminde atak ve güçlü kokulu olabilir.

Gebelik yaklaşık 150 gün, beş aya yakın sürer. Doğumlar genellikle bir ya da iki oğlakla sonuçlanır, iyi beslenen dişilerde ikizler sık görülür. Oğlaklar doğduktan kısa süre sonra hareketlenir ve dişiyi hızla takip eder. Dişiler yavrularını genellikle az müdahaleyle büyütür, ancak yetiştirici her oğlağın yaşamının ilk saatlerinde ağız sütü aldığından emin olmalıdır.

Lif için yetiştiricilik yapılırken seçim, genel sağlık ve kolay mizacın yanı sıra alt tüy ağırlığına, inceliğine ve düşük koruyucu kıl oranına odaklanır. Akraba olmayan tekeler kullanmak ve iyi kayıt tutmak, nesiller boyunca akraba çiftleşmesinden kaçınırken lif kalitesini korumaya yardımcı olur.