Border Terrier

Border Terrier, Ingiltere ile Iskocya arasindaki sinir bolgesinde ortaya cikmis kucuk ve saglam yapili bir calisma terrieridir. At sirtindaki tazilara ayak uydurup ardindan tilki pesinden yer altina girmek uzere yetistirildi; bu yuzden kucuk bir kopegin bedeniyle cok daha iri bir kopegin dayanikliligini ve azmini bir arada tasir. Yetiskinler genellikle 5 ile 7 kg (yaklasik 11 ila 16 lb) arasindadir; bu da irki birlikte yasamasi kolay kilarken onu bir tam gunluk acik hava calismasi icin yeterince dayanikli birakir.

Tuyu, kalin ve gevsek oturan bir deri uzerine sert, hava kosullarina dayanikli bir cift kat tuydur. Bas, irki diger terrierlerden ayiran su samuruna benzer belirgin bir yapiya sahiptir. Calisma gecmisine ragmen mizaci bir terriere gore alisilmadik olcude sakindir. Border Terrierlar sevecen, oyuncu ve uysaldir; birlikte buyudukleri diger evcil hayvanlarla genellikle iyi gecinirler.

Bu, bir ise ya da en azindan gunluk egzersize ihtiyac duyan hareketli bir irktir. Yuruyuse cikarilan, oyun oynatilan ve zihinsel olarak mesgul tutulan bir Border Terrier evde sakin ve arkadas canlisidir. Yalniz birakilan ve az egzersiz yapan bir kopek ise cogu zaman kazarak ya da bir seyler kemirerek kendi eglencesini yaratir.

Kime uygun

Border Terrier, ona gunluk bir yuruyusun yani sira oyun zamani ayirabilen ve olan bitene dahil olmak isteyen bir kopekten hoslanan hareketli sahiplere ve ailelere uygundur. Guvenli bahceli evlere yakisir ve egzersiz ihtiyaci karsilandiginda daha kucuk konutlara da uyum saglar. Kedisi ya da kucuk evcil hayvani olan haneler onlari dikkatli tanistirmalidir, cunku irk tanimadigi kucuk kosan hayvanlara karsi av icgudusunu korur.

Irk adini Ingiltere ile Iskocya arasindaki sinir bolgesinden, ozellikle Northumberland'daki Cheviot Tepeleri cevresinden alir. Bu bolgedeki ciftciler ve av topluluklari, engebeli arazide bir tilki tazisi surusuyle uzun mesafeler kat edebilen, ardindan hayvanlara zarar veren bir tilkiyi inden cikarmak ya da onunla yuzlesmek uzere bir ine sokulabilen bir terriere ihtiyac duyuyordu. Sonuc, gosteri ringi icin degil dayaniklilik icin insa edilmis kucuk bir terrier oldu.

Bu tipteki kopekler, irk resmi olarak kayit altina alinmadan onceki nesiller boyunca tepelerde calisiyordu. Erken donem isimleri terrierleri yerel av topluluklarina baglardi ve bugun bilinen bicim, gorunusten cok calisma yetenegine deger veren ciftci aileleri tarafindan yerlesti. Bacaklar atlara ve tazilara ayak uyduracak kadar uzun tutuldu, gogus ise avi yer altinda takip edecek kadar dardi.

Ingiltere'deki Kennel Club, Border Terrier'i 1920'de tanidi ve irk standardi hayranlarin korumak istedigi calisma yapisini ortaya koydu. Amerikan Kennel Club 1930'da tanima ile bunu izledi. Bu donem boyunca yetistiriciler, bazi diger terrierlerde gorulen daha agir ya da abartili gorunuse direnerek kopegi islevsel tutmaya calisti.

Bugun Border Terrier bir av kopeginden cok bir yoldas olarak besleniyor, ama calisma mizaci varligini suruyor. Onu tepelerde faydali kilan nitelikler, yani dayaniklilik, dengeli bir huy ve tazilarla birlikte yasayabilme, onu bugun de duzenli bir aile kopegi yapan niteliklerdir.

Border Terrier islevsel ve abartisiz bir gorunuse sahiptir. Govde dardir ve kopek, omuz arkasindan iki elle kavranabilmelidir; bu, avi bir ine kadar takip etme geregini yansitan bir olcumdur. Bacaklar govde boyutuna gore orta uzunluktadir, sirt oldukca uzundur ve genel siluet tiknazdan cok ince ve atletiktir. En taninabilir ozellik olan bas, cogu zaman su samuru basina benzetilir; kisa, guclu bir burun ve orta derecede bir alin cikintisi tasir.

Tuy ve renkler

Cift kat tuy, irkin baslica hava korumasidir. Sert bir dis katman yagmuru ve kiri uzaklastirir, yogun alt tuy ise sicakligi hapseder. Taninmis renkler kizil, grizzle ve tan, mavi ve tan ile bugday rengidir; cogu kopek gogsunde az miktarda beyaz tasir. Tuy rengi yasla degisebilir; ozellikle grizzle, kopek olgunlastikca ton degistirir. Dokusunu ve koruyucu niteligini korumak icin tuy kirpilmak yerine elle yolunur; boylece olu tuy alinir ve sert yeni tuyun cikmasina izin verilir.

Border Terrier, bircok terrierden daha yumusak, rahat ve uysal bir mizaca sahiptir. Ailesine sevecen davranir ve gunluk yasamin bir parcasi olmaktan hoslanir; insanlari odadan odaya izler ve oyunlara katilir. Cocuklarla genellikle sabirli ve oyuncudur; yogun bir hanenin hareketliligine iyi katlanir, gerci cok kucuk cocuklarla oyun her zaman gozetim altinda olmalidir.

Yabancilara karsi irk saldirgan olmaktan cok dost ya da kibarca cekingendir; bu da onu kotu bir bekci kopegi ama hos bir yoldas yapar. Tazilarla suruler halinde yasayip calismak uzere yetistirildigi icin diger kopeklerle iyi gecinme egilimindedir ve birlikte buyudugu diger evcil hayvanlarla ayni evi paylasabilir. Istisna, kemirgenler, tavsanlar ve bazen tanimadigi kediler gibi kucuk kosan hayvanlardir, cunku av icgudusu hala gucludur.

Bu, bir cikis noktasina ihtiyac duyan tetikte ve enerjik bir kopektir. Yeterli egzersiz ve arkadaslik alan bir Border Terrier ev icinde sakin ve uyumludur. Bunlar olmadan irk can sikintisindan kazabilir, kemirebilir ya da havlayabilir; bazi bireyler uzun sure yalniz birakildiginda ayrilik kaynakli davranislar gelistirir.

Border Terrier cogu acidan az bakim gerektiren bir kopektir, ama hem tuyu hem de hareketlilik duzeyi ilgi ister. Haftalik tuy bakimi basittir; egzersiz ve zihinsel uyaran ise sahiplerin her gun ustlenmesi gereken kisimdir.

Tuy bakimi

• Olu tuyu almak ve keçelesmeyi onlemek icin tuyu haftada bir ya da iki kez fircalayin.
• Sert dokuyu ve hava korumasini korumak icin tuyu yilda yaklasik iki ila uc kez elle yolun. Kirpma tuyu yumusatir ve rengini soldurur.
• Kulaklari duzenli olarak kontrol edip temizleyin, tirnaklari birkac haftada bir kesin.
• Yalnizca gerektiginde yikayin, cunku sik yikama tuyu yumusatir ve dogal yaglari uzaklastirir.

Egzersiz

• Yuruyus ve oyuna bolunmus gunde en az bir saat aktivite saglayin.
• Guvenli alanlarda tasmasiz kosu firsati sunun, cunku irkin harcayacak dayanikliligi vardir.
• Bedenin yani sira zihni de calistirmak icin koku oyunlari, aport ve bulmaca mamaligi ekleyin.
• Kucuk hayvanlarin ya da yollarin yakininda kopegi tasmali tutun ya da cevrili alanda birakin, cunku av durtusu geri cagirmayi bastirabilir.

Ortam

Border Terrier, egzersiz ihtiyaci karsilandigi surece dairelere ya da evlere uyum saglar, ama guvenli bir bahceye erisimi oldugunda en mutludur. Cit saglam ve kazmaya dayanikli olmalidir, cunku irk hevesli bir kazici ve kacma ustasidir. Kopek arkadasligi tercih eder ve zamanina dair bir plan olmadan uzun is gunleri boyunca yalniz birakilmaya uygun degildir.

Irkin boyutuna ve yasam evresine uygun tam ve dengeli bir kopek mamasi verin. Border Terrier kucuk ama hareketli oldugu icin enerji ihtiyaci calisan bir kopek ile koltuk yoldasi arasinda cok degisir; bu nedenle porsiyonlar paketteki ortalamadan cok bireye uymalidir. Irkin saglikli bir istahi vardir ve hizli kilo alabilir, bu yuzden gunluk miktarlarin serbest verilmek yerine olculmesi en iyisidir.

Odul ve takviyeler

Odulleri gunluk kalorinin yaklasik yuzde 10'undan fazla tutmayin ve kilo alimini onlemek icin bunlari ogunlerden dusun. Kucuk, dusuk yagli oduller egitim icin iyi calisir. Tam ve dengeli bir mamayla beslenen bir kopegin normalde takviyeye ihtiyaci yoktur; herhangi birini yalnizca bir veterinerin tavsiyesiyle verin. Ozellikle egzersizden sonra her zaman taze su saglayin.

Border Terrier, terrier irklarinin daha dayaniklilarindandir ve cogu zaman 12 ile 15 yil arasinda yasar. Calisma gecmisi zinde ve islevsel kopekleri one cikardi ve irk, daha abartili tiplerde gorulen bircok yapisal sorundan kacinir. Yine de tum irklar gibi bazi kalitsal riskler tasir; sorumlu yetistiriciler suruklerini tarar ve sonuclari paylasir.

Koruyucu bakim

• Asilari ve parazit kontrolunu (pire, kene, kurt) guncel tutun.
• Yillik veteriner kontrollerini planlayin, yasli kopekler icin yilda iki kez yapin.
• Eklemleri ve kalbi korumak icin zayif bir vucut agirligi surdurun.
• Dis hastaligini sinirlamak icin dislerini duzenli firicalayin ve dis cignemligi verin.
• Test bulunan yerlerde kalitsal durumlar icin tarama yapan yetistiricilerden alin.

Border Terrier zeki ve isteklidir; egitim odullendirici oldugunda komutlari cabuk kavrar. Kismen kendisine yerlestirilen isbirlikci, suru dostu mizac nedeniyle bircok terrierden daha uysaldir. Baslica zorluklar, calisma gecmisinden miras kalan bagimsiz bir yan ile kucuk hayvanlari kovalamaya yonelik guclu bir icgududur; ikincisi geri cagirmayi zayiflatabilir. Her ikisi de zor kullanmak yerine erken, tutarli egitim ve iyi sosyallestirme ile yonetilir.

Sosyallestirmeye yavruyken baslayin; kopegi insanlara, diger kopeklere, trafige ve ev seslerine sakin ve olumlu bir bicimde maruz birakin. Seanslari kisa ve cesitli tutun, cunku irk tekrarla cabuk sikilir. Geri cagirma ozel ilgiyi hak eder: erken yastan itibaren yuksek degerli odullerle calisin ve kopegi yollarin ya da yaban hayatinin yakininda tasmasiz birakmadan once dikkat dagiticilar cevresinde kademeli olarak pekistirin.

Temeller

1. Odagi olusturmak icin isme yanit ve dikkat ile baslayin.
2. Kisa gunluk seanslarda otur, yat ve kal komutlarini ogretin.
3. Guvenilir bir geri cagirmayi once ev icinde, sonra guvenli bir bahcede, sonra daha genis alanlarda calistirin.
4. Kopek sert cekecek kadar guclenmeden once tasma nezaketini erken ogretin.
5. Kopegin ev icinde rahatlamasina yardim etmek icin bir yerlesme ya da yer komutu tanitin.
6. Enerjiyi yonlendirmek icin koku calismasi ve bulmaca oyuncaklari gibi zenginlestirme kullanin.

Border Terrierlarin sorumlu uretimi, yalnizca gorunum yerine mizaca, calisma sagligina ve genel saglik durumuna odaklanir. Disiler ilk kizginliklarinda ciftlestirilmemelidir; fiziksel ve zihinsel olgunluga, genellikle yaklasik iki yasa kadar beklemek daha saglikli sonuclar verir. Her iki ebeveyn de tarama bulunan yerlerde bilinen kalitsal sorunlar icin degerlendirilmeli ve yetistiriciler sonuclar konusunda acik olmalidir.

Gebelik yaklasik 63 gun surer. Batinlar tipik olarak kucuk ila orta boyuttadir, cogu zaman dort ila alti yavru. Border Terrierlar genellikle iyi annelerdir ve cogu durumda zorlanmadan dogurur, gerci tavsiye icin bir veterinerin hazir olmasi gerekir. Yavrular yaklasik uc ila dort haftadan itibaren kademeli olarak sutten kesilir ve erken, nazik ellenmeden ve normal ev yasamina maruz kalmadan yarar gorur.

Yavrular sosyal gelisimi destekledigi icin en az sekiz haftaya kadar anne ve kardeslerinin yaninda kalmalidir. Bu donemdeki erken sosyallestirme, irkin deger verildigi ozguvenli ve dengeli mizaci sekillendirir. Aliciler, yetistiricilerin ev hakkinda sorular sormasini beklemelidir, cunku bu irk egzersiz ve arkadaslik ihtiyaclarini karsilayabilen hareketli sahipler ister.

Türkiye'de Border Terrier cinsi bir köpek nasıl kaydedilir

Türkiye'de resmi TÜRKVET sistemi üzerinden köpeklerin çiplenmesi ve kaydı zaten zorunludur; yasal kısım Border Terrier cinsi köpekler için de böylece tamam. Resmi kaydın yapmadığı şey, sınırların ötesinde de yanıt veren bir dosya tutmaktır. United Pet Club'ın ücretsiz profili tam bu boşluğu doldurur: fotoğraf, bilgiler ve iletişiminiz, her yerden sorgulanabilir. Kayıt birkaç dakikada biter.

Border Terrier cinsi köpeğinizin derisinin altındaki on beş rakam, ancak bir kayıt sistemi öyle söylediğinde sizi gösterir. United Pet Club bunu ücretsiz söylesin: kayıt hiç sona ermez, her marka çip kabul edilir, her bilgi değişikliği ücretsizdir. Önce çip kaydı, hemen ardından hesap, bu kadar.