Karışık Morf Sakallı ejder

Mikst morf sakallilar (Pogona vitticeps), ebeveynleri iki ya da daha fazla farkli morfa ait olan esir uretimi orta sakallilardir. Morf terimi; selektif uretimle sabitlenen, renk, desen ya da pul tipindeki kalitsal varyasyonlari ifade eder. Yetistiriciler farkli morf hatlarindan hayvanlar eslestiginde ya da morf caprazlamalarindan gelen yavrular birden fazla hatin genlerini tasidiklarinda, ortaya cikan bireyler mikst morf ya da kombo morf olarak adlandirilir.

Bu hayvanlar, standart yabantu tipli sakallilarla ayni biyolojiye, bakim gereksinimlerine ve davranissal ozelliklere sahiptir. Fark yalnizca disal gorunusttedir. Bir mikst morf birey her iki ebeveyn hattindan kismi ozellikler ifade edebilir ya da resesif ve ko-dominant genlerin etkilesimi nedeniyle belirli ozellikleri tamamen bastirilmis gosterebilir. Hicbir iki mikst morf birey birbirinin tamamen aynisi degildir; belirli bir eslestirmeden elde edilecek yavrularin kesin gorunusunu tahmin etmek, genetik test yapilmadan her zaman mumkun olmaz.

Sakalli ejderhalar gunduz aktif, yerde yasayan ve sururungen standartlarina gore sakin hayvanlardur. Eriskinler; uygun bakim kosullariyla 40 ila 60 cm boy uzunluguna ulasar ve esirlikte 8 ila 12 yil yasar. Mikst morf bireyler standart bireylerden yasam suresi veya saglik acisinden farklilasmazlar; ancak bazi pul tipi morflar, bu girisinin ilerleyen bolumlerinde ele alinan ozel bakim dikkatini gerektirir.

Kime uyar

Mikst morf sakallilar; morf genetiginin gorsel cesitliligine ilgi duyan ve standart bir sakalli ejderhanin gerektirdigi bakim yukumluluklerini ustlenmeye hazir sahiplerle uyum saglar. Standart bireylerden daha zor bakilmazlar, ancak bazi pul azaltici morflar nem tutma ve hassasiyet konusunda ek dikkat gerektirir. UVB aydinlatmasini, dogru sicakliklari ve cesitli bir beslenme duzeni saglamakta rahatsiz olmayan herkes bu hayvanlari basariyla bakarlar. Dusuk bakim gerektiren bir terraryum isteyen ya da gunluk takip etmeyi surduremeyen sahipler icin uygun degillerdir.

Orta sakalli ejderha, 1980'li ve 1990'li yillarda esir ticaretine onemli miktarlarda katilmaya basladi. Avustralya'nin 1960'larda yururluge giren ticari vahsi yasam ihracat yasagi, yurt disindaki esir populsyonun gorece kucuk bir kurucu gruptan turemesi anlamina geliyordu. Uretim programlari Amerika Birlesik Devletleri, Avrupa ve Avustralya'nin ic pazarinda genisledikce yetistiriciler, hayvanlarda gozlemledikleri kalitsal renk ve desen farkliliklarini secmeye basladi.

Ilk taninmis morf hatlari 1990'larda ortaya cikti. Koyu pigmentasyonu azalmis olan hipomelanoistik hayvanlar esir koleksiyonlarda goruldu ve selektif eslestirmelerle izole edildi. Hatchling'lerde camlamsil ya da mavi tonlarda gorunen recesif bir gen tasiyarak pullara saydam gorunu kazandiran translucent morflar 2000'li yillarin basinda tanimlandi. Ko-dominant bir mutasyon nedeniyle yanlardaki dikensi yapilari azaltan ve yumuslatan leatherback morflar ayni donemde ticari alanda one cikti. Leatherback geninin iki kopyasini tasiyarak tamamen pulsuz bireyler ureten silkback morflar da bu hatlarin bir parcasiydi.

Bu hatlar olustukca yetisticiler ozellikleri birlestirmek icin bunlari bilerek caprazlamaya basladi. Hipomelanoistik bir ebeveyn ile translucent bir ebeveynden uretilen bir ejderha her iki ozelligi de ifade edebilir; bu durum hobi dunyasinda hypo-trans gibi kombo adlandirmalariyla bilinir. Eslestirmeler; zaten birden fazla morf geni tasiyanlari icerdiginde ya da dikkatli sekilde takip edilmediginde, sonuc olarak ortaya cikan yavrular genetik yapisi belirsiz mikst morf bireylerdir.

2010'lara gelindiginde esir sakalli ejderha piyasasi, bir ila bes ya da daha fazla sayida taninmis morf genini tasiyak bireyler uretiyordu. Morf hayvanlar genel evcil hayvan pazarina girip morf olmayan ya da farkli morflu ortaklarla ciftlestikce istenmeyen karisimlar da meydana geldi. Sonuc olarak, gorunusleri birden fazla, tam olarak anlasilamamis gen kombinasyonunun etkilesimini yansitan buyuk bir mikst morf birey toplulugu olustu.

Mikst morf bir sakalli ejderhada dis gorunus son derece degiskendir; hangi morf genlerinin her bir ebeveyn tarafindan aktarildigina ve bu genlerin birbirleriyle nasil etkilestigine baglidir. Standart bir sakalli ejderhanin ten rengi, kahverengi ya da gri bir govu ile yanlarinda yumusak dikensi siralar ve dikenli bir sakali vardir. Mikst morf bireyler bu ozelliklerin bir kismini korurken digerlerini belirgin sekilde degistirebilir.

Renk; hypo, translucent veya renk secici genlerin bulunup bulunmamasina gore standart toprak tonlarindan parlak turuncu, kirmizi, sari ve neredeyse beyaza kadar uzanabilir. Desen azalabilir, tersine donebilir ya da tamamen yok olabilir. Pul dokusu, normal dikensi yuzeyden leatherback'in duzlestirilmis yanlarina, oradan da silkback'in tamamen pulsuz derisine kadar degisir. Bir ejderhanin bu spektrumda nerede durdudu; hangi genleri tasidigia, kac kopyayla tasidiriga ve bunlarin birbirleriyle nasil etkilestigine baglidir.

Yumurtadan cikan hayvanlar bazen eriskin gorunuslerinden farkli baslarlar. Translucent etkisi tasiyan bireyler, gencligi doneminde mavi ya da gri tonlar gosterebilir; bunlar buyudukce kaybolur. Soguk algilama ya da stres sirasinda cene ve karinda koyu lekeler olusturan stres deseni cogu morfta gorunur ve hayvan isinip sakinlesince solar.

Sik rastlanan morf katkisi

Esir ticaret araciligiyla genis olcude yayildiklari icin birkac morf geni mikst morf hayvanlarda siklikla gorulur. Hipomelanoistik (hypo), koyu pigmentin miktarini azaltarak renklerin daha parlak gorunmesini saglar. Translucent (trans), pul saydamligini etkiler ve goz ile tirnak rengini de degistirebilir. Leatherback, yanlar dikensi yapilarin boyut ve sayisini azaltarak daha yumusak bir siluet olusturur. Witblits ve sifir (zero) morflar dorsal deseni bastirr ya da tamamen kaldirir. Bu genlerden ikisi ya da daha fazlasi bir araya geldiginde, ortaya cikan birey ebeveynlerinin hicbirinden tek basina tahmin edilemeyen, ust uste binen ya da harmanlanmis ifadeler sergileyebilir.

Sakalli ejderhalar karakteri tur biyolojisi ve bireysel yetistirilme bicimiyle belirlenir; morf genetigi bunu etkilemez. Mikst morf bireyler, yabantu tipiyle ayni turden olup ayni temel egilimi gosterir: uyarik, merakci, genellikle dokunulmaya toleransli ve agresyona yavalik gider.

CogU mikst morf ejderha, sahipleriye guven duyduktan sonra sakin bir rutine yerlesir. Genc yasta duzenli olarak elde tasiyarak alinan bir ejderha, sakalini kabaritmadan, agzini acmadan ya da govdesini yassaltmadan alinabilmeyi genellikle kabul eder. Yeni bireyler ve kucuk gencler savunma gostegileri daha sik yapabilir; bu davranislar tutarli ve nazik etkilesimlerle zamanla azalir.

Iki kopya leatherback geni tasiyarak pulsuz olan silkback bireyler sert ya da soguk yuzeyler karsisinda daha duyarli olabilir; ancak bu, karakter farkliligi degil fiziksel bir hassasiyettir. Uygun bir yuzey uzerine kondugunda diger sakalli ejderhalar gibi davranirlar.

Diger hayvanlarla etkilesim tur tipik kaliplara gore seyreder. Sakalli ejderhalar bireysel olarak barildiginda daha iyi sonuc verir. Bir arada barindirilan erkekler rekabet eder ve birbirlerini yaralayabilir. Mikst morf bireyler standart bireylerden daha fazla bolgesel ya da daha sosyal degildir.

Gunluk bakim; isi, isik ve temizligin izlenmesi etrafinda sekillenir. Dis kalintilarini ve yenmemis yiyecekleri her gun alin. Sicaklik gradyani ile UVB'nin calisiyor oldugunu kontrol edin. Taze su ve yaprakli yesil sebzeler sunun. Kondisyonunu gozlemlemek ve evcilligini korumak icin hayvani kisa sureligiyle elde tasiyin.

Morf tipi, bakim acidan bazi farkliliklar ortaya cikartir. Pulsuz olan silkback bireyler susuzluga ve deri asintisina daha yatkindir. Daha sik banyodan yararlanirlar ve terraryumun tamaminda duz, asindirici olmayan yuzeyler gerektirir. Leatherback bireyler bu ikisi arasinda bir yerdedir; azalmis dikenli yanlari standart bireylerden daha az korunmali, ancak silkback'lerden cok daha dayaniklidir.

Bakim notlari

Hicbir sakalli ejderhanin kabuk degistirme derisini cekmeyiniz. Standart ve leatherback bireylerde kabuk degi dogal olarak parcalar halinde duser. Silkback'lerde, pul bindirmesi olmadigi icin kabuk daha siki yapismis olabilir. Kabuk degisim donemi oncesinde ve sonrasinda uygulanan ilik banyo, ozellikle dolanim baskisinin doku hasarina yol acabildigi ayak parmaklari ve kuyruk ucunda, tutunmus derinin gevsetilmesine yardimci olur.

Terraryum icinde kayagan olmayan slate ya da dokulu karo gibi pürüzlü yuzeyler saglanirsa tirnak bakimı cogu durumda rutin kesim gerektirmez. Tirnaklar kumas veya yumusak kaplamaya takiliyorsa kucuk surugen tirnak makasi kullanin.

Egzersiz ve zenginlestirme

Hayvani belirli araliklarla sicak ve guvenli bir odada gozetim altinda terraryum disi zaman gececirecek sekilde birakin. Terraryumun icinde tirmanma dallari, duz isitma kayaliklar ve serin ucta bir siganak koyun. Serbest hareket etmesine izin verilen canli av, dogal yiyecek arama davranisini tesvik eder.

Sakalli ejderhalar etcil ve otcul bilesik beslenmeli hayvanlardır. Hayvansal besin ile bitkisel besin orani yas ile degisir: hizla buyuyen gencler yuksek oranda canli bocek gerektirirken eriskinler cogunlukla bitkisel madde tuketir ve bocek daha seyrek sunulur. Bu besinsel gecis onemlidir. Yuksek bocek diyetiyle beslenen eriskin bireyler obez olabilir ya da gut gelistirebilir.

Kabul edilen besleyici bocekler arasinda cekirtge, dubia hamam bocegi, siyah askeri sinek larvasi ve hornworm bulunur. Ejderhanin gozleri arasindaki bosluktan daha genis bocek sunmayiniz; fazla buyuk av tikanmaya ya da bogulmaya yol acabilir. Besin degerini hayvana aktarmak icin bocekleri yemlemeden 24 saat once sebzelerle gut yukleyin.

Bitkisel yiyecekler acisindan yaprakli yesil sebzeler temel besin kaynaklidir. Collard yesillikleri, hardal yesillikleri, karahindiba, endiv ve salgam yapraklari iyi secenek olusturur. Kabak, dolma biber ve bezelye eklenebilir. Kalsiyum bagladiklari icin ispanak ve pancar yesillikleri sik verilmemeli, meyve ise seker icerigi nedeniyle zaman zaman ve az miktarda sunulmalidir.

Takviyeler

Besinsel bocekleri cogu yemlemede D3 vitamini icermeyen kalsiyum karbonat tozu ile serpistirin. Haftada bir ila iki kez D3 iceren kalsiyum takviyesi kullanin ve haftada bir reptil multivitamini ekleyin. Bazi multivitaminlerdeki fazla A vitamini zararlidir; asiri takviyeden kaciniz. Silkback bireyler nem destegi icin biraz daha sik banyoya ihtiyac duyabilir; ancak standart bireylerden farkli bir takviye takvimi gerektirmezler. Her zaman siga bir kap icerisinde taze su bulunduruz.

Mikst morf sakalli ejderhalar kalitsal olarak standart bireylerden daha az saglikli degildir; ancak bazi morf ifadeleri fiziksel zayifliklar olusturabilir. Pulsuz olan silkback bireyleri pul tasiyanlara kiyasla susuzluga, asinmaya ve deri enfeksiyonlarina cok daha duyarlidir. Leatherback bireyler ise standart ile silkback arasinda bir konumdadir.

Tum sakalli ejderhalar icin en yaygin saglik sorunlarinin temeli yanlis bakima dayanir: yetersiz UVB nedeniyle metabolik kemik hastaligi, yanlis sicakliklar nedeniyle solunum yolu enfeksiyonlari, asiri buyuk av nedeniyle tikanma ve zayif hijyen nedeniyle parazit yuku. Surungenler hastaliklarini gizler; bu yuzden istah, aktivite ve diski degisiklikleri genellikle bir sorunun ilk sinyalleridir.

Koruyucu bakim

• UVB ampullerini zamaninda degistirin; mumkunse UV metre ile cikisi dogrulayin.
• Probe ya da kizilotesi termometreler kullanarak dogrulanmis sicaklik gradyanlarini koruyun.
• Uygun takviyeyle yiyecekleri kalsiyumla serpistirin ve vitaminleri belirtilen takvimde kullanin.
• Gevşek olmayan zemin materyali kullanin ve avlari dogru boyutlandirin.

• Ekzotik hayvanlarda deneyimli bir veterinerle yilda en az bir kez kontrol ve diski testi yaptirin.
• Silkback bireyler icin her tutmada deriyi kesikler, asinmalar ya da tutunmus kabuk acisindan inceleyin.
• Yeni bir hayvani diger surungenlerin yanina koymadan once atadenovirus testini yaptirun.

Sakalli ejderhalar, Avustralya'nin kuru ve yari kuru bolgesinden gelen yerde yasayan günes banyosu yapan hayvanlardır. Terraryum bunu yansitmalidir: genis yatay alan, sicak gunesleme noktasindan serin bir siganak bolumune uzanan belirgin gradyan, dusuk nem ve gunesleme alani boyunca ustten UVB kapsamasi.

Silkback ve leatherback morflar icin zemin secimi, standart bireylerden daha belirleyicidir. Pürüzlü tanecikler, kaba karo ya da asindirici kaplamalar korunmamis ya da sinirli duzeyda korunan deriyi tahrip edebilir. Duz karo, mühurlu ahsap ya da özel surugen kaplamalari kullanin; terraryumun sivri kenarlari yumustulmus olmalidir.

Kurulum kontrol listesi

• Guvenli, hava delikli kapakli ve dogru boyutlu terraryum
• Gunesleme platformunun uzerinde konumlandirilmis, orantisal bir termostatla bagli isi kaynagi
• Gunesleme mesafesinde dogru UV indeksine sahip UVB tup; 10 ila 12 saatlik zamanlayiciya bagli
• Iki termometre (her uc icin bir tane) ve nem olceri
• Dogrudan isi kaynaginin altinda duz gunesleme platformu ya da kaya
• Serin ucta siganak veya golgelik
• Gunluk degistirilen siga su kabi
• Morf tipine uygun duz ve temiz zemin materyali
• Silkback terraryumlarinda sivri cikinti ya da pürüzlü yuzey bulunmamali

Disi sakalli ejderhalar yumurtlayan hayvanlardır. Ureme olgunluguna ulasmis bir disi, ciftlesmeden sonra yaklasik 15 ila 35 yumurtadan olusan bir kume uretebilir; disi bireyler tek bir ciftlesme olayindan birden fazla kume uretmek icin spermi depolayabilir. Mikst morf bir disi, diger bireyler gibi eslestirilir: ureme amacli hedeflenen erkekle bir araya getirilir, ardindan ayrilir ve gebelik belirtileri acisindan izlenir; kilo alimi ve yuva yapma davranisi bu belirtilerin basinda gelir.

Yumurtalar, biraktiktan hemen sonra bicimlenme yeriinden toplanmali ve cevrilmeden kuluclama kabina aktarilmalidir. Her yumurtanin ustunu tasimadan once isaretleyin, boylece yonelim korunabilsin. Yumurtalari; termostatla kontrol edilen bir kuluclama cihaziyle biraz nemlendirilmis vermiculit ya da perlit icinde yarisina kadar gomun.

Yumdurtadan cikan yavruların morf ozellikleri, her bir ebeveynin tasidigi genlere baglidir. Her iki ebeveyn de resesif morf genlerini tasiyorsa ama gorunuste bunlari ifade etmiyorsa (heterozigot ya da het tasiyici olarak adlandirilir), yavrularin bir kismi bu ozellikleri ifade eder, bir kismi etmez. Tam oranlari tahmin etmek her ebeveynin genetik yapisi hakkinda bilgi gerektirir. Mikst morf bireylerle calisan pek cok yetistirici hangi genlerin mevcut oldugunu kesinlikle belirteme; bu yuzden yavru gorunusu deneyimli yetistiriciler icin bile surpriz olabilir.

Erken yavru bakimi

1. Yavruların kalan sari kesesi tamamen emilecekin ve kendi baslarina yumurtadan cikmasina izin verin; bir yavru saatler boyunca gorum icindeyse yardim edin.
2. Her yavruyu tamamen ciktiktan ve kuruduktan sonra sicaklik gradyani ve UVB bulunan kucuk bireysel bir kuruluma tasiyiniz.
3. Ilk yiyecegi 24 ila 48 saat icinde sunun: kalsiyumla serpilmis, uygun boyutlarda pinhead cekirtge ya da kucuk dubia hamam bocegi gibi kucuk canli bocekler.
4. Basindan itibaren boceklerin yaninda taze ince dogranmis yesil sebzeler de sunun.
5. Buyuk kardesler kucukleri yaralayabilecegindan mumkun oldugunca yavruları birbirinden ve eriskinlerden ayri tutunuz.
6. Silkback yavruları icin hemen yumusak, pürüzlü olmayan bir kaplamaya gecin ve ilk birkac gun icerisinde nazif bir banyo rutini baslatiniz.
7. Satis icin ayrilan ya da koleksiyonda tutulan yavru bireyler icin veteriner kontrolu planlayin ve atadenovirus testini degerlendiriniz.