นกพิราบ

นกพิราบบ้านเป็นนกขนาดกลางที่สืบเชื้อสายมาจากนกพิราบป่า(Columba livia)มนุษย์เลี้ยงมันมานับพันปีและรูปแบบบ้านสมัยใหม่ครอบคลุมขนาดสีและความสามารถที่หลากหลายมาก บางสายพันธุ์ถูกผสมให้บินระยะไกลแล้วกลับรังบางสายให้บินตีลังกาและบางสายเน้นรูปทรงและขนที่สวยงาม โดยรวมนกพิราบมีนิสัยสงบชอบเข้าสังคมและยินดีอยู่ใกล้ชิดกับนกตัวอื่น

นกพิราบกินเมล็ดพืชและธัญพืชเป็นหลักดื่มน้ำด้วยการดูด(ต่างจากนกส่วนใหญ่ที่เงยหัวขึ้น)และผลิตน้ำนมจากกระเพาะพักเพื่อเลี้ยงลูก พ่อแม่ทั้งคู่ผลัดกันฟักไข่และป้อนอาหาร ลักษณะเหล่านี้ทำให้สายพันธุ์นี้เลี้ยงและเพาะพันธุ์ได้ค่อนข้างง่ายเมื่อเทียบกับนกอีกหลายชนิด

นกพิราบที่เลี้ยงในสภาพดีสามารถเชื่องและจำผู้เลี้ยงได้ นกเหล่านี้เป็นสัตว์ฝูงจึงเลี้ยงได้ดีที่สุดเมื่อมีเพื่อนอย่างน้อยหนึ่งตัวในชนิดเดียวกัน เหมาะกับผู้เลี้ยงที่สามารถจัดกรงสะอาดให้อาหารทุกวันและจับต้องเป็นประจำมากกว่าคนที่มองหาสัตว์เลี้ยงในบ้านที่ปล่อยเดินอิสระ

เหมาะกับใคร

นกพิราบเหมาะกับคนที่ต้องการนกกลางแจ้งที่ชอบเข้าสังคมให้อาหารง่ายและเพาะพันธุ์ได้ทันที เข้ากันได้กับผู้เล่นที่สนใจการแข่งขันการประกวดหรือการบินโชว์และครอบครัวที่มุ่งมั่นให้อาหารและทำความสะอาดกรงทุกวัน แต่เหมาะน้อยกว่าสำหรับใครก็ตามที่ต้องการนกซึ่งปล่อยอิสระในบ้านหรือที่ทิ้งไว้ลำพังได้นานๆ

นกพิราบบ้านมีความหลากหลายมากกว่าบรรพบุรุษป่ามาก การคัดเลือกสายพันธุ์ตลอดหลายศตวรรษได้สร้างนกที่ต่างกันในด้านขนาดรูปร่างลำตัวลวดลายขนสไตล์การบินและพฤติกรรม ในบรรดาชนิดที่เลี้ยงกันแพร่หลายและกล่าวถึงในที่นี้มีราว 25 สายพันธุ์ที่แตกต่างกันขณะที่ยอดรวมทั่วโลกจากทุกมาตรฐานมีหลายร้อยสายพันธุ์

การแบ่งหลักสะท้อนถึงสิ่งที่นกแต่ละตัวถูกผสมให้ทำ สายพันธุ์เนื้อมีขนาดใหญ่และผสมเพื่อเนื้อ นกแข่งและนกส่งสารผสมเพื่อความเร็วและความสามารถในการหาทางกลับรังในระยะไกล สายพันธุ์บินโชว์บินในรูปแบบเฉพาะเช่นตีลังกาหรือหมุนกลางอากาศ สายพันธุ์ประกวดเลี้ยงเพื่อรูปทรงท่วงท่าและลักษณะขนมากกว่าการบิน

วิธีจัดกลุ่มสายพันธุ์

มาตรฐานสายพันธุ์จัดกลุ่มนกพิราบตามวัตถุประสงค์และลักษณะทางกายภาพ ชมรมและมาตรฐานการประกวดอธิบายรูปร่างลำตัวลวดลายขนและท่วงท่าในอุดมคติของแต่ละสายพันธุ์และกรรมการประเมินนกตามคำอธิบายเหล่านั้น สำหรับสายแข่งและสายบินโชว์ผลลัพธ์กลางอากาศสำคัญกว่าคะแนนประกวดนกเหล่านั้นจึงถูกคัดเลือกจากสิ่งที่มันทำเป็นหลัก

นกพิราบบ้านมาจากนกพิราบป่านกที่ทำรังบนหน้าผาและชะง่อนหินทั่วยุโรปแอฟริกาเหนือและบางส่วนของเอเชีย นิสัยการทำรังนี้ทำให้สายพันธุ์นี้เลี้ยงง่ายเพราะนกยอมรับชะง่อนเทียมและที่พักที่สร้างขึ้นแทนหน้าผาธรรมชาติได้ทันที ผู้เลี้ยงยุคแรกในตะวันออกกลางและภูมิภาคเมดิเตอร์เรเนียนเลี้ยงนกพิราบเพื่อเป็นอาหารและมูลของมันซึ่งใช้เป็นปุ๋ย

บันทึกที่เป็นลายลักษณ์อักษรและหลักฐานทางโบราณคดีจัดให้การเลี้ยงนกพิราบเป็นหนึ่งในการนำนกมาเลี้ยงที่เก่าแก่ที่สุดโดยมีหลักฐานย้อนหลังหลายพันปี วัฒนธรรมโบราณในเมโสโปเตเมียอียิปต์และรอบเมดิเตอร์เรเนียนสร้างเรือนนกพิราบและเพาะพันธุ์เป็นจำนวนมาก นกเหล่านี้แพร่กระจายไปตามเส้นทางการค้าและการตั้งถิ่นฐานเมื่อผู้คนย้ายถิ่น

ความสามารถในการกลับรังของนกพิราบนำไปสู่การใช้มันเป็นผู้ส่งสาร นกที่ถูกนำไปไกลจากกรงจะกลับมาและคุณสมบัตินี้ถูกนำไปใช้จริงเพื่อการสื่อสารมาหลายศตวรรษรวมถึงในยามสงคราม การคัดเลือกสายพันธุ์เพื่อการกลับรังที่รวดเร็วและเชื่อถือได้ได้สร้างสายแข่งและสายส่งสารที่เลี้ยงกันในปัจจุบัน

นับตั้งแต่ทศวรรษ 1700 เป็นต้นมาผู้เพาะพันธุ์ในยุโรปเอเชียและที่อื่นได้พัฒนาสายพันธุ์ประกวดและบินโชว์ที่แตกต่างกันจำนวนมากตรึงลักษณะเช่นการบินตีลังกากระเพาะพักพองและหางพัด งานประกวดนกพิราบและชมรมแข่งได้จัดมาตรฐานให้เป็นทางการและความหลากหลายของสายพันธุ์สมัยใหม่สะท้อนช่วงเวลายาวนานของการคัดเลือกที่มุ่งเน้นนี้

นกพิราบทั่วไปมีลำตัวกลมหัวเล็กมีบริเวณเนื้อนุ่ม(cere)เหนือจะงอยปากและจะงอยปากสั้นโค้งเล็กน้อย ปีกแข็งแรงและแหลมในสายพันธุ์บินและขาสั้นมีเกล็ดที่เท้า ลวดลายนกพิราบป่าเป็นสีเทามีแถบปีกเข้มสองแถบและความเงาที่คอแต่สายพันธุ์บ้านแสดงความหลากหลายมากกว่ามาก

สีต่างๆรวมถึงเทาขาวดำแดงน้ำตาลและลวดลายแถบตารางหมากรุกและด่างจำนวนมาก บางสายพันธุ์มีขนเรียบแนบชิดขณะที่บางสายมีหงอนขนระบายเท้ามีขนหรือหางและกระเพาะพักที่เกินจริง ขนาดลำตัวและสัดส่วนต่างกันมากระหว่างชนิดบินโชว์ตัวเล็กกับสายพันธุ์เนื้อตัวใหญ่

รูปลักษณ์ต่างกันอย่างไรระหว่างสายพันธุ์

ความแตกต่างระหว่างสายพันธุ์มีมาก Runt ถูกผสมเพื่อขนาดใหญ่มากขณะที่พาวเตอร์เช่น English Pouter ยืนสูงและพองกระเพาะพัก แฟนเทลเช่น Indian Fantail และ English Fantail มีพัดขนหางกว้างและท่ายืนตั้งตรง สายพันธุ์บินโชว์เช่น Birmingham Roller และ Tippler คงลำตัวเพรียวพร้อมบินโดยมีขนประดับน้อย

นกพิราบมีนิสัยชอบเข้าสังคมโดยธรรมชาติและอยู่รวมเป็นฝูง ภายในฝูงพวกมันสร้างพันธะคู่และคู่ที่ผูกพันมักอยู่ด้วยกันข้ามฤดูผสมพันธุ์ สมาชิกทั้งสองของคู่ผลัดกันดูแลรังซึ่งไม่ค่อยพบในหมู่นกและสะท้อนพฤติกรรมความร่วมมือที่ฝังอยู่ในสายพันธุ์นี้

นกเหล่านี้สื่อสารด้วยเสียงขันเบาๆหลากหลายและด้วยภาษากาย ตัวผู้ที่เกี้ยวพาราสีจะพองคอโค้งตัวและวนรอบตัวเมีย นกพิราบแสดงความผูกพันแน่นแฟ้นกับกรงบ้านและนำทางกลับมาจากระยะไกลสัญชาตญาณนี้เป็นพื้นฐานของการกลับรังและการแข่งขัน มันไม่ใช่นกก้าวร้าวแม้ตัวผู้จะปกป้องกล่องรังและคู่จะแข่งกันแย่งพื้นที่ทำรัง

นกที่เลี้ยงจะคุ้นเคยกับผู้ดูแลและสงบพอให้เข้าใกล้และอุ้มได้ พวกมันปรับตัวเข้ากับกิจวัตรประจำวันได้เร็วและเรียนรู้เวลาให้อาหาร ความเบื่อและความแออัดอาจทำให้จิกขนหรือทะเลาะกันดังนั้นพื้นที่เพียงพอและโครงสร้างฝูงที่ลงตัวจึงสำคัญ

การดูแลรายวัน

• จัดธัญพืชสดหรืออาหารนกพิราบและน้ำดื่มสะอาดทุกวัน
• ตรวจว่านกทุกตัวกระฉับกระเฉงตื่นตัวและกินอาหาร
• เก็บมูลออกจากคอนและพื้นเพื่อให้กรงแห้ง
• ตรวจให้แน่ใจว่าการระบายอากาศทำงานและกรงปราศจากความชื้น
• เฝ้าสังเกตสัญญาณของโรคการบาดเจ็บหรือศัตรูพืช

สภาพแวดล้อม

• เลี้ยงนกในกรงแห้งระบายอากาศดีที่กันฝนลมโกรกและสัตว์นักล่า
• ให้แต่ละคู่มีกล่องรังและจัดคอนที่ความสูงต่างกัน
• หลีกเลี่ยงความแออัดซึ่งแพร่โรคและทำให้ทะเลาะกัน
• จัดกรวดย่อยอาหารและอ่างน้ำตื้นสำหรับดูแลขน
• ป้องกันกรงจากแมวหนูและนกล่าเหยื่อ

การดูแลขนและการจับต้อง

นกพิราบไซ้ขนและอาบน้ำเองจึงต้องการการดูแลโดยตรงเพียงเล็กน้อย จัดอ่างน้ำตื้นสัปดาห์ละหนึ่งหรือสองครั้งเพื่อให้นกรักษาสภาพขน จับนกอย่างนุ่มนวลและสม่ำเสมอตั้งแต่ยังเล็กเพื่อให้เชื่องโดยประคองลำตัวและพับปีกให้มันรู้สึกปลอดภัย ตรวจเท้าขนและรูก้นระหว่างจับต้องเพื่อหาสัญญาณปัญหาแต่เนิ่นๆ

นกพิราบกินธัญพืชและเมล็ด อาหารทั่วไปคือธัญพืชและพืชตระกูลถั่วผสมกันเช่นข้าวโพดข้าวสาลีข้าวบาร์เลย์ถั่วลันเตาและเมล็ดเล็กขายเป็นอาหารนกพิราบผสมสำเร็จหรือผู้เลี้ยงผสมเอง เพราะนกพิราบกลืนเมล็ดทั้งเมล็ดมันจึงต้องเข้าถึงกรวดซึ่งสะสมในกึ๋นและช่วยบดอาหาร มันยังต้องการแหล่งแร่ธาตุและแคลเซียมโดยเฉพาะแม่นกผสมพันธุ์ที่สร้างเปลือกไข่

พ่อแม่นกป้อนลูกด้วยน้ำนมกระเพาะพักซึ่งเป็นสารคัดหลั่งที่มีคุณค่าที่นกโตทั้งคู่ผลิตในไม่กี่วันแรกหลังฟักออกจากไข่จากนั้นค่อยๆย้ายลูกนกไปสู่ธัญพืชที่ทำให้นุ่ม

ของว่างเช่นเมล็ดเล็กใช้ได้ในปริมาณพอเหมาะและเป็นรางวัลระหว่างการจับต้องแต่ไม่ควรแทนที่ธัญพืชผสมสมดุล อาหารเสริมแคลเซียมและแร่ธาตุสนับสนุนการสร้างเปลือกไข่และสุขภาพกระดูกโดยเฉพาะในนกผสมพันธุ์ ต้องมีน้ำสะอาดสดตลอดเวลาเพราะนกพิราบดื่มบ่อยและแหล่งน้ำที่สกปรกแพร่โรค

นกพิราบโดยทั่วไปแข็งแรงและมีอายุราว 6 ถึง 15 ปีเมื่อเลี้ยงและให้อาหารดีโดยบางตัวมีอายุยืนกว่านั้น ปัญหาสุขภาพส่วนใหญ่สืบเนื่องจากสภาพชื้นแออัดหรือสกปรกหรือจากอาหารและน้ำที่ปนเปื้อน ผู้เลี้ยงที่รักษากรงให้สะอาดแห้งและเฝ้าดูฝูงทุกวันจะจับปัญหาส่วนใหญ่ได้แต่เนิ่นๆ

การดูแลเชิงป้องกัน

• รักษากรงให้สะอาดแห้งและระบายอากาศดี
• จัดน้ำสะอาดทุกวันและปกป้องอาหารจากการปนเปื้อน
• หลีกเลี่ยงความแออัดและกักโรคนกใหม่ก่อนนำเข้าฝูง
• ตรวจนกเป็นประจำหาปรสิตและความเปลี่ยนแปลงของมูลหรือน้ำหนัก
• ทำตามกำหนดการวัคซีนและถ่ายพยาธิที่เหมาะกับพื้นที่และฝูงของคุณ

นกพิราบเรียนรู้ได้ดีและมีความจำที่แข็งแกร่งต่อสถานที่และกิจวัตร สายพันธุ์กลับรังฝึกให้กลับจากระยะที่ไกลขึ้นเรื่อยๆได้และนกพิราบหลายตัวสอนให้เข้ากรงเมื่อได้รับสัญญาณเกาะบนมือหรือมาหาอาหารได้ การฝึกอาศัยความผูกพันตามธรรมชาติของนกกับกรงบ้านและการเรียนรู้เวลาให้อาหารอย่างรวดเร็ว การฝึกที่สงบและสม่ำเสมอให้ผลดีกว่าการจับต้องแบบรีบเร่ง

เริ่มต้นอย่างไร

1. ให้นกใหม่ปรับตัวในกรงจนถือว่าเป็นบ้านก่อนปล่อยใดๆ
2. ทำให้เชื่องด้วยการจับต้องอย่างนุ่มนวลทุกวันและป้อนด้วยมือ
3. สอนการเข้ากรงโดยให้อาหารเฉพาะข้างในเพื่อให้นกเรียนรู้ที่จะกลับและเข้า
4. สำหรับชนิดกลับรังเริ่มด้วยการปล่อยระยะสั้นใกล้กรงและเพิ่มระยะทีละน้อย
5. คงการฝึกให้สั้นสม่ำเสมอและจบด้วยความสงบเสมอ

นกพิราบเลี้ยงในกรงที่พักที่สร้างขึ้นเฉพาะซึ่งทำให้นกแห้งระบายอากาศและปลอดภัยจากสัตว์นักล่า กรงควรให้แสงและอากาศบริสุทธิ์เข้าโดยไม่มีลมโกรกที่ระดับคอนและต้องกันฝนแมวหนูและนกล่าเหยื่อ ภายในนกต้องการคอนกล่องรังสำหรับคู่และพื้นที่พื้นที่โล่ง สายพันธุ์บินยังต้องการพื้นที่ปลอดภัยหรือกรงบินสำหรับออกกำลังและสำหรับชนิดกลับรังการเข้าถึงอากาศเปิดโล่งแบบควบคุม

รายการตรวจสอบการจัดเตรียม

• กรงกันสัตว์นักล่าพร้อมประตูแน่นหนาตาข่ายและหลังคาแข็งแรง
• คอนและกล่องรังแยกสำหรับคู่ผสมพันธุ์
• ภาชนะอาหารและน้ำสะอาดที่ทนการปนเปื้อน
• แหล่งกรวดและแร่ธาตุในระยะเอื้อม
• พื้นที่อ่างน้ำตื้นและการระบายอากาศดีตลอดปี

นกพิราบเป็นสัตว์เพาะพันธุ์เก่งและจับคู่ได้ทันทีเมื่อเลี้ยงในที่มีพื้นที่รังเพียงพอ นกมักถึงวัยเพาะพันธุ์ราว 5 ถึง 7 เดือนแม้ผู้เลี้ยงหลายคนรอนานกว่าเพื่อความสมบูรณ์เต็มที่ คู่หนึ่งเกี้ยวพาราสีสร้างรังง่ายๆในกล่องแล้วแม่นกวางไข่จำนวนน้อย

ครอกปกติคือไข่สองฟองวางห่างกันหนึ่งหรือสองวัน พ่อแม่ทั้งคู่ผลัดกันฟักซึ่งกินเวลาราว 17 ถึง 19 วัน หลังฟักออกจากไข่นกโตทั้งคู่ป้อนลูกด้วยน้ำนมกระเพาะพักในไม่กี่วันแรกจากนั้นย้ายไปสู่ธัญพืชที่ขย้อนออกมา ลูกนกโตเร็วและมักออกจากรังราวสี่ถึงหกสัปดาห์ คู่หนึ่งเลี้ยงได้หลายครอกในหนึ่งฤดูดังนั้นผู้เลี้ยงมักควบคุมการเพาะพันธุ์ให้เหมาะกับพื้นที่และวัตถุประสงค์

นกพิราบเหมาะกับคุณไหม

นกพิราบต้องการพื้นที่กรงกลางแจ้งการให้อาหารและน้ำรายวันและการทำความสะอาดเป็นประจำ มันเป็นนกฝูงจึงควรวางแผนเลี้ยงมากกว่าหนึ่งตัว การทุ่มเทเวลาสม่ำเสมอมากกว่าหนักหน่วงคือให้อาหารตรวจและทำความสะอาดทุกวันบวกการดูแลกรง นกอาจมีอายุยืนเกินสิบปีดังนั้นการเลี้ยงนกพิราบเป็นความรับผิดชอบหลายปี ค่าใช้จ่ายรวมกรงและอุปกรณ์ตอนต้นและอาหารกรวดและการดูแลสุขภาพที่ต่อเนื่อง พิจารณากฎท้องถิ่นเพื่อนบ้านและพื้นที่ที่คุณให้ได้ก่อนเริ่ม

หาได้จากที่ไหน

นกหาได้จากผู้เพาะพันธุ์และผู้เล่นนกพิราบที่มีชื่อเสียงชมรมนกพิราบท้องถิ่นและศูนย์ช่วยเหลือนกที่รับนกพิราบบ้านที่ถูกทิ้งหรือพลัดหลง ผู้เพาะพันธุ์ที่รับผิดชอบรักษากรงสะอาดพันธุ์แข็งแรงและบันทึกชัดเจนและจะตอบคำถามเรื่องสายพันธุ์และประวัติของนก การไปเยี่ยมด้วยตนเองช่วยให้คุณตรวจสภาพและสุขภาพนกก่อนซื้อหรือรับเลี้ยง