เวนสลีย์เดล

เวนส์เลย์เดลจัดเป็นแกะพันธุ์อังกฤษที่มีขนาดใหญ่ที่สุดพันธุ์หนึ่ง เลี้ยงไว้เพื่อขนแกะยาวอันเป็นเอกลักษณ์และใช้เป็นพ่อพันธุ์สำหรับผสมข้ามสายพันธุ์ พันธุ์นี้มีถิ่นกำเนิดจากเขตเวนส์เลย์เดล ในแคว้นนอร์ทยอร์กเชียร์ ประเทศอังกฤษ แกะตัวผู้ที่โตเต็มวัยอาจมีน้ำหนักเกิน 130 กิโลกรัม และมีโครงร่างตั้งตรงลึก ขาเรียวยาว

จุดเด่นที่สุดของพันธุ์นี้คือขนแกะ ขนงอกเป็นปอยยาวม้วนเป็นลอนสม่ำเสมอห้อยลงมาทั้งสองข้างลำตัว เส้นขนมีความเงางามตามธรรมชาติ ผิวหนังบริเวณหน้า หู และขา มีสีน้ำเงินเข้มจนถึงเกือบเป็นสีเทาหินชนวน ซึ่งมองเห็นได้ผ่านขนสั้นบนหัว จึงเป็นที่มาของฉายา "หน้าน้ำเงิน" ของพันธุ์นี้

ผู้ที่ปั่นด้ายด้วยมือและผู้ผลิตเส้นใยนิยมเลี้ยงเวนส์เลย์เดลเพราะขนไม่มีเส้นขนหยาบปน ส่วนผู้เพาะพันธุ์เชิงพาณิชย์ใช้แกะตัวผู้เวนส์เลย์เดลผสมกับแม่แกะพันธุ์บนที่สูง เพื่อเพิ่มขนาดตัว คุณภาพขน และปริมาณน้ำนมให้ลูกแกะลูกผสม

ใครควรเลี้ยงพันธุ์นี้

พันธุ์นี้เหมาะกับผู้เลี้ยงที่ต้องการแกะนิสัยสงบ จับต้องดูแลง่าย และให้ความสำคัญกับคุณภาพขน ขนยาวของมันต้องมีการดูแลจัดการและตัดขนอย่างสม่ำเสมอเพื่อไม่ให้สกปรกหรือพันกัน เวนส์เลย์เดลจึงเหมาะกับคนที่พร้อมทุ่มเวลาดูแลต่อเนื่องมากกว่าคนที่ต้องการฝูงแกะที่ดูแลน้อย นอกจากนี้ยังเป็นที่นิยมในหมู่ผู้เพาะพันธุ์ที่ต้องการลูกแกะลูกผสมและผู้ปั่นด้ายที่ขายหรือใช้ขนแกะเอง

ชื่อเวนส์เลย์เดลมาจากหุบเขาเวนส์เลย์เดลในแคว้นนอร์ทยอร์กเชียร์ ประเทศอังกฤษ ซึ่งเป็นถิ่นที่พัฒนาสายพันธุ์นี้ขึ้นในช่วงคริสต์ศตวรรษที่ 19 พื้นที่แถบนี้เลี้ยงแกะขนยาวท้องถิ่นและแกะกลุ่มทีสวอเตอร์มานาน ผู้เพาะพันธุ์ในย่านนี้พยายามปรับปรุงคุณภาพขนและโครงร่างของแกะมาโดยตลอด

พันธุ์นี้สืบสายจากแกะตัวผู้ตัวหนึ่งที่เกิดในปี 1839 ซึ่งมักถูกบันทึกไว้ในชื่อ "บลูแคป" แกะตัวนี้เกิดจากการผสมระหว่างพันธุ์ดิชลีย์เลสเตอร์ (สายพันธุ์เลสเตอร์ลองวูลที่ได้รับการปรับปรุง) กับแม่แกะท้องถิ่นกลุ่มทีสวอเตอร์ บลูแคปมีผิวหนังบริเวณหัวสีน้ำเงินเข้มและขนยาวเงางาม และถ่ายทอดลักษณะเหล่านี้ไปยังลูกหลานได้อย่างเด่นชัด

ผู้เพาะพันธุ์ใช้บลูแคปและลูกหลานของมันเพื่อตรึงลักษณะประจำพันธุ์ให้คงที่ จนหน้าสีน้ำเงินอันเป็นเอกลักษณ์และขนที่เป็นปอยลอนกลายเป็นลักษณะที่พบสม่ำเสมอในสายพันธุ์นี้ สมาคมผู้เพาะพันธุ์แกะเวนส์เลย์เดลลองวูลก่อตั้งขึ้นในปี 1890 เพื่อขึ้นทะเบียนและส่งเสริมสายพันธุ์

ตลอดช่วงคริสต์ศตวรรษที่ 20 ส่วนใหญ่ เวนส์เลย์เดลถูกใช้เป็นพ่อพันธุ์ผสมข้ามสายพันธุ์เพื่อปรับปรุงฝูงแกะบนที่สูง และจำนวนประชากรลดลงตามการเปลี่ยนแปลงของภาคเกษตรกรรม ปัจจุบันพันธุ์นี้ถูกจัดอยู่ในบัญชีแกะสายพันธุ์หายากของสหราชอาณาจักร และมีผู้เพาะพันธุ์แท้และผู้ที่หลงใหลในเส้นใยเป็นกลุ่มที่ดูแลรักษาสายพันธุ์นี้ไว้

เวนส์เลย์เดลมีรูปร่างสูงและลำตัวลึก ยืนบนขาที่เรียวยาวไร้ขน ทั้งตัวผู้และตัวเมียไม่มีเขามาโดยกำเนิด หัวกว้างและเชิดสูง ให้ภาพรวมที่ดูตื่นตัวและสง่างาม

ลักษณะเด่นที่สุดคือสีของผิวหนังส่วนที่ไม่มีขนปกคลุม บริเวณหน้า หู และขาส่วนล่างแสดงสีน้ำเงินเทาเข้มจนเกือบเป็นสีเทาหินชนวนผ่านขนสั้น เม็ดสีนี้เป็นลักษณะประจำพันธุ์ที่คงที่ ลูกแกะมักเกิดมาพร้อมหน้าสีเข้มกว่าปกติ แล้วจางลงเมื่อขนงอกยาวขึ้น

สีขนและลักษณะขน

ขนแกะคือเอกลักษณ์สำคัญของสายพันธุ์นี้ ขนงอกยาวได้ถึง 20 ถึง 30 เซนติเมตรต่อปี และม้วนเป็นปอยชัดเจนตลอดแนวหลังและด้านข้างลำตัว เส้นใยมีความเงางาม ปราศจากขนหยาบปน เป็นที่ต้องการของผู้ปั่นด้ายด้วยมือ ขนมาตรฐานเป็นสีขาว แต่ก็มีสายพันธุ์ย่อยขนสีดำที่ได้รับการยอมรับเช่นกัน ซึ่งยังคงมีผิวหนังสีน้ำเงินและลักษณะขนม้วนแบบเดียวกัน โดยทั่วไปบริเวณหน้าจะไม่มีขนปกคลุม ขนยาวจะเริ่มงอกจากบริเวณด้านหลังกระหม่อม

เวนส์เลย์เดลมีนิสัยมั่นคงและอ่อนโยน แกะพันธุ์นี้มักจะเชื่องและทนต่อการจับต้องได้ดี ทำให้งานประจำอย่างการตัดขน การตัดกีบ และการตรวจขนทำได้ง่ายกว่าแกะพันธุ์ที่ตื่นตกใจง่าย มักถูกบรรยายว่ามีท่าทางสง่างาม เชิดหัวสูง เคลื่อนไหวอย่างนิ่งสงบ

เมื่อได้รับการฝึกจับต้องอย่างสม่ำเสมอ เวนส์เลย์เดลจะสงบและมั่นใจ ปรับตัวเข้ากับกิจวัตรประจำวันได้ดี ในฐานะสัตว์ที่อยู่รวมฝูง พันธุ์นี้ชอบอยู่กับเพื่อนฝูงมากกว่าอยู่ตัวเดียว แกะตัวผู้มีขนาดใหญ่และมีพละกำลังมาก จึงต้องจับต้องด้วยความระมัดระวังและมีรั้วที่แข็งแรง แต่พันธุ์นี้ไม่ขึ้นชื่อเรื่องความดุร้าย

เมื่ออยู่ร่วมกับปศุสัตว์ชนิดอื่น เวนส์เลย์เดลมีนิสัยสงบและอยู่ร่วมกันได้ดีในทุ่งเลี้ยงสัตว์ผสม ด้วยขนาดตัวและนิสัยเรียบร้อย พันธุ์นี้จึงไม่ค่อยฝ่าฝืนรั้วหรือรบกวนสัตว์อื่น แต่การกั้นรั้วที่ดีก็ยังจำเป็นสำหรับแกะขนาดใหญ่ทุกตัว

การดูแลประจำวันเป็นไปตามหลักการเลี้ยงแกะทั่วไป แต่ขนยาวของพันธุ์นี้เพิ่มภาระงานอีกส่วนหนึ่ง ขนต้องสะอาดและไม่พันกัน อีกทั้งงอกเร็ว จึงต้องตัดขนอย่างสม่ำเสมอและหมั่นตรวจสอบเป็นประจำ

การตกแต่งขน

• ตัดขนอย่างน้อยปีละครั้ง ผู้เลี้ยงบางรายตัดปีละสองครั้งเพื่อจัดการกับขนที่งอกเร็ว
• ตรวจขนเป็นประจำเพื่อดูรอยพันกัน เศษพืช และสัญญาณของหนอนแมลงวันไชผิวหนัง โดยเฉพาะในช่วงอากาศร้อน
• รักษาความสะอาดของขนบริเวณก้นและท้องเพื่อลดการจับตัวเป็นก้อนสกปรกและความเสี่ยงจากหนอนแมลงวัน
• ตัดกีบตามตารางสม่ำเสมอเพื่อป้องกันอาการขาเป๋

การออกกำลังกาย

• จัดหาทุ่งหญ้าที่กว้างขวางพอสำหรับการเล็มหญ้าและเคลื่อนไหวประจำวัน
• หมุนเวียนแปลงหญ้าเพื่อรักษาคุณภาพอาหารสัตว์และลดปริมาณพยาธิ
• จัดพื้นที่ให้เพียงพอสำหรับสัตว์ตัวใหญ่ให้เคลื่อนไหวและนอนได้อย่างสบาย

สภาพแวดล้อม

เวนส์เลย์เดลต้องการทุ่งหญ้าที่ดี น้ำสะอาด และที่พักพิงแห้งที่กันฝนหนักและความร้อนได้ ขนที่หนาและยาวเก็บความชื้นไว้มาก จึงต้องมีพื้นที่ยืนแห้งและโรงเรือนที่ระบายอากาศดี ควรมีรั้วที่แข็งแรงเหมาะกับแกะขนาดใหญ่ และจัดที่ร่มในฤดูร้อน เพราะขนหนาทำให้สัตว์ร้อนสะสมมากขึ้น

เวนส์เลย์เดลเป็นสัตว์เคี้ยวเอื้องที่กินหญ้าเป็นหลักและเติบโตได้ดีที่สุดด้วยหญ้าและอาหารหยาบคุณภาพดี ตลอดปีทุ่งหญ้าที่จัดการดีสามารถตอบสนองความต้องการส่วนใหญ่ได้ หญ้าแห้งหรือหญ้าหมักใช้เสริมในฤดูหนาวและช่วงที่หญ้าขาดแคลน อาหารข้นเสริมในปริมาณพอเหมาะเมื่อความต้องการสูงขึ้น เช่น ในแม่แกะช่วงท้ายของการตั้งท้องและให้นม หรือลูกแกะที่กำลังเติบโต ควรหลีกเลี่ยงการเปลี่ยนอาหารกะทันหันเพื่อรักษาสุขภาพกระเพาะหมัก และต้องมีน้ำสะอาดและแร่ธาตุที่เหมาะสมให้เข้าถึงได้ตลอดเวลา

ขนมและอาหารเสริม

จัดให้มีก้อนแร่ธาตุหรืออาหารเสริมเฉพาะสำหรับแกะที่เลือกให้เหมาะกับสภาพดินในพื้นที่ โดยเฝ้าระวังธาตุซีลีเนียมและโคบอลต์ในพื้นที่ที่ดินขาดแคลนธาตุเหล่านี้ สามารถให้พืชหัวปริมาณเล็กน้อยในฤดูหนาวได้ ของกินเสริมทุกชนิดควรเป็นเพียงส่วนน้อยของอาหารหลักที่เน้นอาหารหยาบ

เวนส์เลย์เดลเป็นพันธุ์ที่แข็งแรงทนทาน มีอายุขัยทั่วไปอยู่ที่ 10 ถึง 12 ปีเมื่อได้รับการดูแลที่ดี ปัญหาสุขภาพส่วนใหญ่พบได้ทั่วไปในแกะทุกพันธุ์ แต่ขนที่ยาวและหนาแน่นเพิ่มความเสี่ยงต่อหนอนแมลงวันไชผิวหนังและปัญหาผิวหนังหากขาดการตัดขนและตรวจขนอย่างสม่ำเสมอ โปรแกรมควบคุมพยาธิ ดูแลกีบ และฉีดวัคซีนที่วางแผนไว้ล่วงหน้าช่วยให้ฝูงแกะแข็งแรง

การดูแลเชิงป้องกัน

• ตัดขนตามกำหนดเวลาและตรวจขนถึงผิวหนังอย่างสม่ำเสมอ
• รักษาโปรแกรมฉีดวัคซีนตามคำแนะนำสัตวแพทย์ (เช่น วัคซีนป้องกันโรคจากเชื้อคลอสตริเดียม)
• ตัดและตรวจกีบตามตารางที่กำหนด
• ใช้ผลตรวจไข่พยาธิในอุจจาระเป็นแนวทางในการถ่ายพยาธิแบบเจาะจง
• จัดแร่ธาตุที่เหมาะสมกับดินในพื้นที่และประเมินสภาพร่างกายเป็นประจำ

เวนส์เลย์เดลเข้าสู่วัยผสมพันธุ์ได้ตั้งแต่ปีแรก แต่แม่แกะมักได้รับการผสมครั้งแรกเมื่ออายุประมาณ 18 เดือน หลังจากโตเต็มที่ดีแล้ว การผสมพันธุ์เป็นไปตามฤดูผสมพันธุ์ตามธรรมชาติในฤดูใบไม้ร่วง โดยปล่อยพ่อแกะเข้าฝูงแม่แกะเพื่อให้ลูกแกะคลอดในฤดูใบไม้ผลิ ระยะตั้งท้องยาวนานประมาณ 145 ถึง 150 วัน หรือราวห้าเดือน

แม่แกะมักออกลูกครั้งละหนึ่งถึงสองตัว โดยฝาแฝดพบได้บ่อยในแม่แกะที่มีสภาพร่างกายสมบูรณ์ พันธุ์นี้ขึ้นชื่อเรื่องการให้นมดีและสัญชาตญาณความเป็นแม่ที่ดี แม่แกะมักเลี้ยงลูกได้ดี ลูกแกะมีขนาดใหญ่ตั้งแต่แรกเกิดตามขนาดตัวของสายพันธุ์ ดังนั้นแม่แกะจึงควรมีสภาพร่างกายที่เหมาะสมและได้รับการเฝ้าดูอย่างใกล้ชิดขณะคลอด

เวนส์เลย์เดลมีคุณค่าในฐานะพ่อพันธุ์ผสมข้ามสายพันธุ์ พ่อแกะถูกนำไปผสมกับแม่แกะพันธุ์บนที่สูงเพื่อผลิตลูกแกะตัวเมียลูกผสม ซึ่งการผสมข้ามนี้เพิ่มขนาดตัว คุณภาพขน และปริมาณน้ำนมให้ลูกหลาน สำหรับการเพาะพันธุ์แท้ การคัดเลือกอย่างพิถีพิถันช่วยรักษาหน้าสีน้ำเงิน ลอนขน และโครงร่างอันเป็นลักษณะเฉพาะของสายพันธุ์นี้ไว้