เซนต์ครอย

เซนต์ครอยซ์เป็นแกะขนสั้น (hair sheep) หมายความว่ามีขนแบบเส้นขนธรรมดาแทนที่จะเป็นขนแกะแบบวูล ขนจะผลัดเองตามธรรมชาติทุกปี จึงไม่ต้องตัดขน ไม่ต้องตัดขนรอบก้น และไม่ต้องตัดหาง คุณสมบัตินี้ผนวกกับนิสัยที่เชื่อง ทำให้เซนต์ครอยซ์เป็นแกะที่ดูแลง่าย เหมาะกับฟาร์มขนาดเล็กและผู้เลี้ยงมือใหม่

ชื่อพันธุ์มาจากเกาะเซนต์ครอยซ์ในหมู่เกาะเวอร์จินของสหรัฐอเมริกา ถิ่นกำเนิดที่บรรพบุรุษของแกะพันธุ์นี้ปรับตัวอยู่หลายชั่วอายุคนท่ามกลางอากาศร้อนชื้น แกะโตเต็มวัยมีขนาดเล็กถึงกลาง แม่แกะหนักโดยทั่วไป 120-150 ปอนด์ ส่วนพ่อแกะหนัก 165-200 ปอนด์ ส่วนใหญ่มีสีขาวล้วน แต่ก็พบตัวสีน้ำตาลอ่อน สีน้ำตาล และสีขาวแซมน้ำตาลด้วยเช่นกัน

เซนต์ครอยซ์เป็นที่รู้จักมากที่สุดในเรื่องความต้านทานพยาธิภายใน โดยเฉพาะพยาธิตัวกลมบาร์เบอร์โพล (Haemonchus contortus) แกะที่มีความต้านทานสูงต้องการยาถ่ายพยาธิน้อยกว่า จึงเป็นเหตุผลหนึ่งที่พันธุ์นี้ถูกนำไปใช้ในโครงการผสมข้ามพันธุ์เพื่อเพิ่มความแข็งแรงทนทาน นอกจากนี้ยังทนความร้อนได้ดี และผสมพันธุ์ได้เกือบตลอดทั้งปีแทนที่จะจำกัดอยู่ในฤดูใดฤดูหนึ่งเท่านั้น

เหมาะกับใคร

เซนต์ครอยซ์เหมาะกับผู้เลี้ยงที่ต้องการแกะเนื้อโดยไม่อยากแบกภาระงานตัดขนแบบแกะขนวูล ขนที่ผลัดเองช่วยตัดค่าใช้จ่ายและแรงงานในการตัดขนออกไป และความต้านทานพยาธิของพันธุ์นี้ช่วยลดการพึ่งยาถ่ายพยาธิในพื้นที่อากาศร้อนชื้น นิสัยที่สงบทำให้จับบังคับได้ง่ายทั้งสำหรับครอบครัวและผู้เลี้ยงมือใหม่ พันธุ์นี้ไม่เหมาะกับฟาร์มที่เน้นผลิตขนแกะหรือเส้นใย เพราะไม่ได้ให้ขนแกะที่ใช้งานได้

เซนต์ครอยซ์มีต้นตอมาจากแกะขนสั้นที่ถูกลำเลียงจากแอฟริกาตะวันตกมายังแคริบเบียนในยุคการค้าอาณานิคม เริ่มตั้งแต่คริสต์ศตวรรษที่ 17 บนเกาะเซนต์ครอยซ์ในหมู่เกาะเวอร์จิน แกะกลุ่มนี้ปรับตัวข้ามหลายชั่วอายุคนให้เข้ากับอากาศร้อนชื้นและแรงกดดันจากพยาธิที่รุนแรง ตัวที่ทนสภาพแวดล้อมไม่ได้ก็ไม่รอดพอที่จะขยายพันธุ์ต่อ ผลลัพธ์คือประชากรแกะที่แข็งแรงทนทานตามธรรมชาติ

แกะบนเกาะนี้บางครั้งถูกเรียกว่าเวอร์จินไอส์แลนด์ไวต์ (Virgin Island White) ตามสีขนขาวล้วนที่พบทั่วไปในฝูง ตลอดประวัติศาสตร์ส่วนใหญ่ เกษตรกรท้องถิ่นเลี้ยงแกะพันธุ์นี้ไว้เป็นแหล่งเนื้อที่ใช้งานได้จริง มากกว่าจะพัฒนาให้เป็นพันธุ์ประกวดที่มีมาตรฐานตายตัว

ในปี 1975 มีการนำเข้าแกะเซนต์ครอยซ์กลุ่มหนึ่งเข้าสู่สหรัฐอเมริกา โดยงานศึกษาช่วงแรกส่วนใหญ่เกี่ยวข้องกับการวิจัยที่มหาวิทยาลัยยูทาห์สเตต นักวิจัยศึกษาความต้านทานพยาธิภายในของพันธุ์นี้ รวมถึงความสามารถในการผสมพันธุ์นอกฤดูกาลที่ตายตัว คุณสมบัติเหล่านี้ดึงดูดความสนใจจากผู้เลี้ยงที่มองหาแกะเนื้อที่ใช้ต้นทุนการดูแลต่ำ

จากจุดเริ่มต้นนี้ เซนต์ครอยซ์แพร่กระจายไปทั่วอเมริกาเหนือ และถูกนำเข้าโครงการผสมข้ามพันธุ์ รวมถึงการพัฒนาสายพันธุ์ผสมแกะขนสั้น ต่อมามีการก่อตั้งสมาคมผู้เพาะพันธุ์ขึ้นในสหรัฐอเมริกาเพื่อดูแลสายพันธุ์และส่งเสริมพันธุ์นี้ให้เป็นที่รู้จัก

เซนต์ครอยซ์มีลำตัวได้สัดส่วน ความยาวปานกลาง ขาเรียบไม่มีขนรก และยืนอย่างตื่นตัว หัวตั้งตรง ใบหน้าโล่งไม่มีขนปกคลุม หูขนาดกลางกางออกด้านข้าง ทั้งแม่แกะและพ่อแกะมักไม่มีเขา แม้พ่อแกะบางตัวอาจมีปุ่มเขาเล็กๆ ให้เห็น จุดเด่นที่สุดของพันธุ์นี้คือขน ซึ่งเป็นเส้นขนธรรมดาไม่ใช่ขนแกะแบบวูล ขนจะเรียบลื่นในเดือนที่อากาศอบอุ่น และจะงอกขนชั้นในสั้นๆ เพิ่มในฤดูหนาว ก่อนผลัดออกในฤดูใบไม้ผลิ

ขนและสี

ขนคือจุดเด่นที่ชัดเจนที่สุดของพันธุ์นี้ ในฤดูใบไม้ผลิและฤดูร้อน แกะจะมีขนชั้นเดียวสั้นเรียบลื่น เมื่ออุณหภูมิลดลง ขนชั้นในที่หนาขึ้นจะงอกขึ้นมาเพื่อช่วยเก็บความอบอุ่น แล้วผลัดออกเองเมื่อวันเริ่มยาวขึ้นอีกครั้ง เพราะเป็นเส้นขนไม่ใช่ขนแกะ จึงไม่ต้องตัดขนและไม่พันกันยุ่งเหมือนขนแกะแบบวูล

แกะเซนต์ครอยซ์ที่ขึ้นทะเบียนส่วนใหญ่มีสีขาวล้วน สีน้ำตาลอ่อน สีน้ำตาล และสีขาวแซมน้ำตาลก็ปรากฏให้เห็นเช่นกัน สะท้อนถึงบรรพบุรุษแคริบเบียนที่หลากหลายของพันธุ์นี้ ผิวหนังที่มีเม็ดสีเข้มพบได้ทั่วไปบริเวณรอบดวงตา จมูก และกีบ ถือเป็นเรื่องปกติ

เซนต์ครอยซ์ขึ้นชื่อเรื่องอารมณ์ที่มั่นคงและสงบ พันธุ์นี้จับบังคับได้เงียบๆ เคลื่อนไหวในฝูงได้ดี และปรับตัวเข้ากับการจัดการตามปกติโดยไม่เครียดมากนัก แม่แกะดูแลลูกได้ดีและมักจัดการง่ายในช่วงคลอด

เมื่ออยู่กับคน แกะพันธุ์นี้มีนิสัยดีและคุ้นเคยกับผู้เลี้ยงประจำได้ไม่ยาก แต่ก็ยังเป็นสัตว์ที่ถูกล่าโดยธรรมชาติ จึงไม่ชอบถูกต้อนจนมุมหรือเร่งรีบเกินไป กับคนแปลกหน้า แกะจะระวังตัวในช่วงแรกและพึ่งพาฝูงเพื่อความปลอดภัย การเคลื่อนไหวที่นิ่งและคาดเดาได้จึงได้ผลดีที่สุด เมื่ออยู่กับปศุสัตว์ชนิดอื่น แกะจะกินหญ้าอย่างสงบและเข้ากับทุ่งเลี้ยงแบบผสมสัตว์หลายชนิดได้ดี

พ่อแกะโดยทั่วไปจัดการได้ไม่ยาก แต่ควรระมัดระวังตามปกติในช่วงฤดูผสมพันธุ์ เมื่อพ่อแกะตัวใดก็ตามอาจมีท่าทีก้าวร้าวขึ้นได้ ความแข็งแรงทนทานของพันธุ์นี้ยังสะท้อนออกมาในพฤติกรรมกลางแจ้งด้วย แกะหากินเองอย่างขยัน รู้จักใช้ที่กำบังที่มีอยู่ และแทบไม่ทดสอบรั้วเมื่อมีพื้นที่หญ้าให้กินเพียงพอ

การดูแลประจำวันของเซนต์ครอยซ์ง่ายกว่าแกะขนแบบวูล เพราะขนผลัดเองตามธรรมชาติ งานหลักที่ต้องทำเป็นประจำคือการดูแลกีบ ตรวจพยาธิ และตรวจสุขภาพฝูงโดยรวม

การดูแลขนและร่างกาย

• ไม่ต้องตัดขน ไม่ต้องตัดขนรอบก้น และไม่ต้องตัดหาง เพราะขนผลัดเองทุกฤดูใบไม้ผลิ
• ตรวจดูว่าขนผลัดสม่ำเสมอและหมดจด ช่วยดึงส่วนที่ติดค้างออกด้วยมือหากจำเป็น
• ตัดกีบทุก 6 ถึง 10 สัปดาห์โดยประมาณ หรือตามอัตราการงอก
• ตรวจผิวหนังช่วงผลัดขนเพื่อดูบาดแผล พยาธิ หรือการระคายเคือง

การออกกำลังกาย

• ปล่อยให้เข้าทุ่งหญ้าได้ทุกวันเพื่อกินหญ้าและเคลื่อนไหว
• หมุนเวียนแปลงหญ้าเมื่อทำได้ เพื่อรักษาสภาพหญ้าและลดการสะสมของพยาธิ
• เผื่อพื้นที่ให้ฝูงเคลื่อนที่ไปด้วยกัน เพราะแกะกินหญ้าไปพร้อมกับเดิน

สภาพแวดล้อม

พันธุ์นี้ทนความร้อนและความชื้นได้ดี ซึ่งเป็นคุณสมบัติที่สืบทอดมาจากถิ่นกำเนิดในแคริบเบียน แต่ก็ยังต้องการร่มเงาในฤดูร้อนและที่กำบังที่แห้งไม่มีลมโกรกสำหรับลม ฝน และอากาศหนาว รั้วที่แน่นหนาช่วยกันฝูงไม่ให้ออกไปและกันสัตว์ผู้ล่าไม่ให้เข้ามา ต้องมีน้ำสะอาดและแหล่งเกลือแร่ให้ตลอดเวลา

เซนต์ครอยซ์เป็นแกะที่หากินเก่ง เติบโตได้ดีด้วยอาหารหลักคือหญ้าสดและหญ้าแห้งคุณภาพดี พันธุ์นี้เปลี่ยนอาหารจากทุ่งหญ้าเป็นการเจริญเติบโตและน้ำนมได้อย่างมีประสิทธิภาพ แกะส่วนใหญ่จึงแทบไม่ต้องการธัญพืชเสริมนอกช่วงที่ความต้องการสูง ควรหลีกเลี่ยงการเปลี่ยนอาหารกะทันหัน เพราะการทำงานของกระเพาะหมักขึ้นอยู่กับอาหารที่คงที่ ต้องมีน้ำสะอาดให้ตลอดเวลา พร้อมเกลือแร่ชนิดหลวมที่ปลอดภัยสำหรับแกะ

ของกินเล่นและอาหารเสริม

ให้เกลือแร่ชนิดหลวมที่ผลิตมาสำหรับแกะโดยเฉพาะ ซึ่งควบคุมทองแดงให้อยู่ในระดับต่ำและเสริมซีลีเนียมในพื้นที่ที่ดินขาดแร่ธาตุนี้ พืชผักที่ปลอดภัยให้ในปริมาณน้อยเป็นครั้งคราวได้ แต่อาหารหลักควรยังคงเป็นอาหารหยาบ เพิ่มสารอาหารอย่างค่อยเป็นค่อยไปในช่วงท้องแก่และให้นม แทนที่จะเพิ่มทีเดียวทั้งหมด

เซนต์ครอยซ์เป็นหนึ่งในแกะที่แข็งแรงทนทานที่สุด ส่วนหนึ่งเพราะบรรพบุรุษของมันรอดพ้นจากแรงกดดันของพยาธิและสภาพอากาศที่รุนแรงในแคริบเบียนมาได้ แกะส่วนใหญ่มีอายุ 10 ถึง 12 ปีเมื่อได้รับการจัดการที่ดี จุดเด่นด้านสุขภาพที่สุดของพันธุ์นี้คือความต้านทานพยาธิภายใน โดยเฉพาะพยาธิตัวกลมบาร์เบอร์โพล ซึ่งลดความจำเป็นในการใช้ยาถ่ายพยาธิ ถึงอย่างนั้น ไม่มีแกะตัวใดปลอดภัยจากพยาธิได้อย่างสมบูรณ์ การดูแลป้องกันขั้นพื้นฐานจึงยังจำเป็นอยู่

การดูแลป้องกัน

• ฉีดวัคซีนป้องกันโรคจากเชื้อคลอสตริเดียมและบาดทะยัก (มักเรียกว่า CDT)
• ตรวจนับไข่พยาธิในมูลและถ่ายพยาธิแบบเจาะจงเป้าหมาย ไม่ใช่ตามตารางตายตัว
• ตรวจและตัดกีบตามรอบเวลาที่สม่ำเสมอ
• ให้แร่ธาตุเฉพาะสำหรับแกะที่มีซีลีเนียมในพื้นที่ที่ดินขาดแร่ธาตุนี้
• รักษาที่กำบังให้แห้งและอากาศถ่ายเทดีเพื่อลดโรคระบบทางเดินหายใจ

เซนต์ครอยซ์เข้าสู่วัยผสมพันธุ์เร็วกว่าแกะขนวูลหลายพันธุ์ และลูกแกะตัวเมียบางตัวสามารถตั้งท้องได้ตั้งแต่ปีแรก หากเติบโตสมบูรณ์ดี ข้อได้เปรียบสำคัญคือความจำกัดฤดูกาลที่น้อยลง พันธุ์นี้ผสมพันธุ์ได้เกือบตลอดทั้งปีแทนที่จะจำกัดอยู่แค่ฤดูใบไม้ร่วง ซึ่งช่วยให้บางฝูงวางโปรแกรมคลอดถี่ขึ้นได้

ระยะตั้งท้องอยู่ที่ประมาณห้าเดือน ราว 147 วัน การคลอดโดยทั่วไปง่าย มีปัญหาระหว่างคลอดน้อย และแม่แกะดูแลลูกดีพร้อมน้ำนมเพียงพอ ลูกแฝดพบได้ทั่วไป และแม่แกะที่มีประสบการณ์บางตัวเลี้ยงลูกแฝดสามได้ ลูกแกะแรกเกิดแข็งแรงและเติบโตสม่ำเสมอด้วยน้ำนมแม่และทุ่งหญ้า

ลูกแกะมักหย่านมเมื่ออายุประมาณสองถึงสามเดือน ขึ้นอยู่กับระบบการจัดการ ลูกแกะตัวผู้เติบโตดีสำหรับเลี้ยงเนื้อ ส่วนลูกแกะตัวเมียและตัวผู้ที่ดีที่สุดจะถูกคัดไว้ทำพันธุ์ต่อ โดยมักคัดเลือกจากความต้านทานพยาธิ อัตราการเติบโต และความสามารถในการเลี้ยงลูก