เลสเตอร์ลองวูล

เลสเตอร์ลองวูลเป็นแกะบ้านพันธุ์ใหญ่จากประเทศอังกฤษ เลี้ยงไว้เพื่อเก็บขนยาวเงางามเป็นหลัก และยังให้เนื้อได้ด้วยจึงถือเป็นสัตว์อเนกประสงค์ พันธุ์นี้จัดอยู่ในกลุ่มลองวูล ซึ่งเป็นตระกูลแกะอังกฤษที่มีลักษณะเด่นคือขนแกะหนาเป็นปอยยาวหยักโค้ง แกะพันธุ์นี้มีนิสัยใจเย็นและอารมณ์ดี เลี้ยงง่ายทั้งในฟาร์มเล็กและฟาร์มขนาดใหญ่

แกะโตเต็มวัยมีโครงกระดูกหนาและลำตัวกว้าง ขนแกะห้อยเป็นลอนชัดเจนตลอดทั้งลำตัว ขนงอกเร็วและมีความยาวของปอยขนมาก ซึ่งเป็นจุดเด่นที่ทำให้พันธุ์นี้เป็นที่รู้จักในหมู่ช่างปั่นด้ายมือและโรงงานทอผ้าขนสัตว์แต่โบราณ แม่แกะเลี้ยงลูกอย่างเอาใจใส่ ส่วนพ่อแกะแม้ตัวใหญ่แต่ก็มักจะเชื่อง

ปัจจุบันพันธุ์นี้ถูกจัดเป็นแกะพันธุ์หายากหรือพันธุ์ดั้งเดิมที่ต้องอนุรักษ์ในหลายประเทศ เกษตรกรรายย่อย ผู้ผลิตเส้นใย และฟาร์มอนุรักษ์พันธุ์สัตว์ต่างเลี้ยงไว้เพื่อรักษาสายพันธุ์เก่าแก่นี้ให้คงอยู่ นิสัยสงบและขนแกะที่มีประโยชน์ทำให้ยังเป็นที่ต้องการของคนที่ปั่นด้าย ทอผ้า หรือสักหลาดขนแกะด้วยตัวเอง

ใครควรเลี้ยงพันธุ์นี้

แกะเลสเตอร์ลองวูลเหมาะกับผู้เลี้ยงที่ให้ความสำคัญกับคุณภาพขนและต้องการสัตว์ที่นิ่งไม่วุ่นวาย ด้วยขนาดตัวที่ใหญ่ จึงต้องมีรั้วและคอกจับสัตว์ที่แข็งแรงพอสำหรับแกะตัวหนัก เหมาะกับผู้ที่มีทุ่งหญ้าและที่กำบังเพียงพอ ช่างปั่นด้ายมือและธุรกิจเส้นใยขนาดเล็กมักสนใจขนยาวเป็นลอนของพันธุ์นี้เป็นพิเศษ นิสัยใจเย็นยังทำให้เหมาะกับผู้เลี้ยงแกะมือใหม่ที่พร้อมรับมือกับงานตัดขนและดูแลขนหนาของแกะ

พันธุ์นี้มีต้นกำเนิดจากเลสเตอร์เชียร์ ในตอนกลางของประเทศอังกฤษ ซึ่งเลี้ยงแกะขนยาวพื้นถิ่นกันมานานหลายศตวรรษ ในช่วงศตวรรษที่ 18 โรเบิร์ต เบคเวลล์ เกษตรกรจากดิชลีย์เกรนจ์ ได้นำวิธีคัดพันธุ์อย่างเป็นระบบมาใช้กับแกะเหล่านี้ โดยคัดเลือกลักษณะการเติบโตเร็ว รูปร่างล่ำสัน และขนที่หนาสม่ำเสมอ แกะที่ได้รับการปรับปรุงพันธุ์ของเขาถูกเรียกว่าดิชลีย์หรือนิวเลสเตอร์ และกลายเป็นรากฐานของเลสเตอร์ลองวูลในปัจจุบัน

วิธีการของเบคเวลล์ ทั้งการทดสอบพันธุ์จากลูกหลานและแนวทางให้เช่าพ่อพันธุ์เพื่อทดสอบลูกที่เกิดมา มีอิทธิพลกว้างไกลเกินขอบเขตของวงการเลี้ยงแกะ แกะเลสเตอร์ที่ปรับปรุงพันธุ์แล้วถูกนำไปใช้ยกระดับฝูงแกะขนยาวและแกะลูกผสมอื่นอีกมากทั่วอังกฤษและต่างประเทศ สายเลือดของมันจึงแฝงอยู่ในแกะพันธุ์ใหม่ที่เกิดขึ้นภายหลังหลายพันธุ์

พันธุ์นี้ถูกส่งออกไปอย่างกว้างขวางในช่วงศตวรรษที่ 19 จนไปถึงอเมริกาเหนือและออสเตรเลีย เคยถูกเลี้ยงไว้ที่เมานต์เวอร์นอน และจอร์จ วอชิงตันเองก็เคยบันทึกความสนใจในแกะพันธุ์นี้ไว้ ซึ่งเป็นส่วนหนึ่งที่ทำให้ฟาร์มอนุรักษ์พันธุ์ในสหรัฐอเมริกามักกล่าวถึงความเชื่อมโยงของพันธุ์นี้กับยุคอาณานิคม

เมื่อการเลี้ยงแกะเชิงพาณิชย์ในศตวรรษที่ 20 หันไปนิยมพันธุ์ที่ให้ขนสั้นกว่าและโตเร็วกว่า จำนวนแกะเลสเตอร์ลองวูลจึงลดลงอย่างมาก จนกลายเป็นพันธุ์หายาก นับแต่นั้นองค์กรอนุรักษ์และผู้เพาะพันธุ์เฉพาะทางได้ช่วยกันรักษาสายพันธุ์ที่หลงเหลืออยู่เอาไว้

เลสเตอร์ลองวูลมีโครงร่างยาวและลึก หลังกว้าง ซี่โครงโค้งได้รูป ทั้งตัวผู้และตัวเมียไม่มีเขาตามธรรมชาติ หัวและขาไม่มีขนหนาปกคลุม ใบหน้ามักเป็นสีขาวหรือเทาอมฟ้า แสดงสีหน้าที่ดูสงบนิ่ง จุดเด่นที่สุดคือขนแกะที่งอกเป็นลอนยาวชัดเจน ห้อยลงมาตามข้างลำตัว

ขนและสี

ขนแกะคือลักษณะเด่นที่สุดของพันธุ์นี้ ขนงอกเร็ว ปอยขนยาว และมีความเงางามสูงจนเส้นด้ายที่ปั่นออกมามีผิวมันวาว ขนแกะห้อยเป็นลอนหรือขดเป็นวงชัดเจนแทนที่จะเรียบแบน และขนที่โตเต็มปีเดียวก็ให้ผลผลิตขนหนักได้แล้ว แกะส่วนใหญ่มีสีขาวซึ่งย้อมสีได้ตามต้องการ นอกจากนี้ยังมีฝูงแกะสีธรรมชาติ ตั้งแต่สีเงินอมเทาไปจนถึงเกือบดำ ขนสีเข้มเหล่านี้เป็นที่ต้องการของช่างปั่นด้ายมือที่อยากได้สีจากธรรมชาติโดยไม่ต้องย้อม ใบหน้าและขาที่ไม่มีขนปกคลุมทำให้ตัดขนและตรวจดูตัวแกะได้ง่าย แม้ลำตัวจะมีขนหนาก็ตาม

พันธุ์นี้ขึ้นชื่อเรื่องอารมณ์ที่มั่นคง แกะมักสงบ ไม่ตกใจง่าย และเคลื่อนย้ายจับบังคับได้ไม่ยาก ซึ่งเป็นคุณสมบัติสำคัญสำหรับแกะขนาดตัวเท่านี้ แม่แกะมีนิสัยดีและปรับตัวเข้ากับกิจวัตรของฝูงได้เร็ว ส่วนพ่อแกะมักเชื่องกว่าแกะพันธุ์อื่นหลายพันธุ์ ถึงอย่างนั้นพ่อแกะที่ยังไม่ถูกตอนก็ควรได้รับการดูแลด้วยความระมัดระวังตามปกติ

เมื่อได้รับการฝึกจับบังคับอย่างเหมาะสม แกะเลสเตอร์ลองวูลจะคุ้นเคยกับการสัมผัสจากคนเป็นประจำ และทนต่อการจับตัวใกล้ชิดที่จำเป็นสำหรับการตัดขนและการดูแลขน เมื่อเจอคนแปลกหน้าแกะมักสงบมากกว่าจะตื่นตกใจ พวกมันรวมฝูงได้ง่ายและอยู่ร่วมกับแกะตัวอื่นหรือปศุสัตว์ชนิดอื่นอย่างแพะหรือวัวได้อย่างสงบ หากมีการแนะนำให้รู้จักกันอย่างค่อยเป็นค่อยไป นิสัยอ่อนโยนนี้เองที่เป็นเหตุผลหลักที่เกษตรกรรายย่อยและผู้เลี้ยงเพื่อเก็บเส้นใยเลือกพันธุ์นี้

การตัดแต่งขน

• ตัดขนอย่างน้อยปีละครั้ง ผู้เลี้ยงบางรายตัดขนปีละสองครั้งเพื่อควบคุมความยาวของปอยขนให้เหมาะกับการปั่นด้าย
• เก็บริมขนที่เสียออกและรักษาความสะอาดของขน เพราะขนที่หยิกยาวมักดักเศษพืช โคลน และสิ่งสกปรกไว้ในตัว
• ตรวจดูขนที่จับตัวเป็นก้อนบริเวณสะโพกและท้อง และตัดขนสกปรกออกตามความจำเป็นเพื่อสุขอนามัย
• ตัดกีบเท้าตามตารางเวลาสม่ำเสมอ เพื่อป้องกันกีบยาวเกินไปและอาการขาเจ็บ

การออกกำลังกาย

• จัดเตรียมทุ่งหญ้าให้เพียงพอสำหรับการแทะเล็มและเคลื่อนไหวในแต่ละวัน
• หมุนเวียนแปลงหญ้าเมื่อทำได้ เพื่อรักษาคุณภาพของอาหารสัตว์และลดปริมาณพยาธิ
• จัดพื้นที่ให้ฝูงแกะเคลื่อนไหวได้อย่างอิสระ ซึ่งช่วยให้แกะพันธุ์ใหญ่นี้อยู่ในสภาพร่างกายที่ดี

สภาพแวดล้อม

พันธุ์นี้เติบโตได้ดีบนทุ่งหญ้าคุณภาพดีในสภาพอากาศแบบอบอุ่น ขนหนาช่วยป้องกันความหนาวเย็นและฝนได้ ดังนั้นข้อกังวลหลักด้านสิ่งแวดล้อมจึงเป็นความร้อนและความชื้น ซึ่งขนยาวอาจทำให้เกิดภาวะเครียดจากความร้อนได้ก่อนถึงเวลาตัดขน ควรจัดที่ร่ม น้ำสะอาดตลอดเวลา และที่กำบังแห้งสำหรับช่วงคลอดลูกและสภาพอากาศเลวร้าย รั้วที่แข็งแรงเหมาะกับแกะตัวใหญ่เป็นสิ่งสำคัญ รวมถึงพื้นที่จับบังคับที่ให้คนเพียงคนเดียวจัดการตัดขน ดูแลกีบเท้า และการรักษาตามปกติได้อย่างปลอดภัย

พันธุ์นี้เป็นสัตว์เคี้ยวเอื้องที่หากินตามทุ่งหญ้า อาหารหลักจึงควรเป็นพืชอาหารสัตว์คุณภาพดี ในช่วงที่ทุ่งหญ้าอุดมสมบูรณ์ แกะโตเต็มวัยสามารถได้รับสารอาหารเกือบทั้งหมดจากหญ้าเพียงอย่างเดียว หญ้าแห้งใช้ทดแทนการแทะเล็มในช่วงหน้าหนาวหรือแล้ง อาหารเสริมชนิดเข้มข้นจะเพิ่มเข้ามาในช่วงที่ความต้องการสูงขึ้น เช่น ท้องแก่ ให้นม และก่อนผสมพันธุ์ รวมถึงในลูกแกะที่กำลังเติบโต น้ำสะอาดต้องมีให้ตลอดเวลา โดยเฉพาะสำหรับแกะตัวใหญ่และแม่แกะที่กำลังให้นม

ขนมและอาหารเสริม

จัดหาแร่ธาตุก้อนหรือแร่ธาตุผงสำหรับแกะโดยเฉพาะ ที่ให้เกลือและแร่ธาตุจำเป็นโดยควบคุมปริมาณทองแดงให้ต่ำ ในพื้นที่ที่ดินขาดแร่ธาตุ อาจต้องเสริมซีลีเนียมและแร่ธาตุอื่นภายใต้คำแนะนำของสัตวแพทย์ สามารถให้ผลผลิตทางการเกษตรที่เหมาะสมปริมาณน้อยเป็นขนมได้ แต่อาหารส่วนใหญ่ควรยังคงเป็นพืชอาหารสัตว์ ควรปรับอาหารใหม่ทีละน้อยเพื่อป้องกันปัญหาระบบย่อยอาหาร เช่น ภาวะกรดเกินในกระเพาะหรือท้องอืด

พันธุ์นี้เป็นแกะที่แข็งแรงและมีมายาวนาน ไม่พบโรคเฉพาะพันธุ์ที่แพร่หลาย และมีอายุขัยทั่วไป 10 ถึง 12 ปี เช่นเดียวกับแกะทุกพันธุ์ ปัญหาสุขภาพส่วนใหญ่มาจากการจัดการมากกว่าพันธุกรรม ขนหนาทำให้ต้องเฝ้าระวังเรื่องหนอนแมลงวันไชและความสะอาดเป็นพิเศษ และขนาดตัวที่ใหญ่ทำให้สุขภาพกีบเท้าเป็นเรื่องสำคัญ

การดูแลเชิงป้องกัน

• ปฏิบัติตามแผนควบคุมพยาธิโดยอิงจากผลตรวจไข่พยาธิในมูล แทนการให้ยาถ่ายพยาธิเป็นประจำแบบเหมารวม
• ตัดแต่งและตรวจกีบเท้าตามตารางเวลาสม่ำเสมอ และรักษาโรคเท้าเปื่อยตั้งแต่เนิ่นๆ
• รักษาความสะอาดบริเวณสะโพกและตัดหรือเล็มขนก่อนเข้าฤดูที่เสี่ยงหนอนแมลงวันไชสูง
• จัดโปรแกรมวัคซีนให้เหมาะกับพื้นที่ เช่น วัคซีนป้องกันโรคจากเชื้อคลอสตริเดียม
• ให้โภชนาการที่ถูกต้องตลอดช่วงท้องแก่เพื่อป้องกันโรคเมแทบอลิซึม
• กักตัวแกะที่เพิ่งนำเข้ามาใหม่ก่อนรวมเข้ากับฝูง

พันธุ์นี้เข้าสู่วัยเจริญพันธุ์ได้ภายในปีแรก แต่ผู้เลี้ยงหลายรายเลือกรอจนแม่แกะโตเต็มที่ก่อนผสมพันธุ์ครั้งแรก การผสมพันธุ์เป็นไปตามฤดูกาล แม่แกะจะเป็นสัดในฤดูใบไม้ร่วงและคลอดลูกในฤดูใบไม้ผลิหลังตั้งท้องประมาณห้าเดือน พ่อแกะจะถูกปล่อยรวมกับฝูงแม่แกะในช่วงเวลาผสมพันธุ์ที่กำหนดไว้ เพื่อให้การคลอดลูกกระจุกตัวอยู่ในช่วงเวลาใกล้กัน

จำนวนลูกต่อครอกมักอยู่ที่หนึ่งถึงสองตัว และลูกแฝดพบได้บ่อยในแม่แกะที่มีสภาพร่างกายดี แม่แกะเลี้ยงลูกอย่างเอาใจใส่ มีน้ำนมดี และลูกแกะที่เกิดมาแข็งแรง ลูกแกะมักหย่านมเมื่ออายุไม่กี่เดือน เมื่อกินพืชอาหารสัตว์และอาหารเข้มข้นได้อย่างสม่ำเสมอแล้ว เนื่องจากพันธุ์นี้มีขนาดใหญ่ การดูแลสภาพร่างกายของแม่แกะตลอดการตั้งท้องจึงช่วยให้คลอดง่ายและได้ลูกแกะที่แข็งแรง ผู้เพาะพันธุ์เพื่อการอนุรักษ์เก็บบันทึกสายเลือดอย่างละเอียด เพื่อรักษาสายพันธุ์ที่มีจำนวนจำกัดของแกะพันธุ์หายากนี้เอาไว้