เทรียนทา

ทรีอันตาเป็นกระต่ายพันธุ์เล็กที่มีถิ่นกำเนิดในประเทศเนเธอร์แลนด์ กระต่ายโตเต็มวัยมักหนักราว 2 ถึง 2.7 กิโลกรัม (ประมาณ 4.5 ถึง 6 ปอนด์) จัดอยู่ในกลุ่มขนาดเล็กค่อนไปทางขนาดกลาง จุดเด่นที่สุดของสายพันธุ์นี้คือสีขน ซึ่งเป็นสีแดงเข้มสดใสทั่วทั้งตัวลงลึกไปจนถึงโคนขนติดผิวหนัง ไม่มีกระต่ายพันธุ์ใดมีเฉดสีนี้เป็นเอกลักษณ์ประจำพันธุ์เหมือนทรีอันตา และสีขนนี่เองคือเหตุผลที่คนเริ่มพัฒนาสายพันธุ์นี้ขึ้นมาตั้งแต่แรก

นอกเหนือจากรูปลักษณ์ภายนอก สายพันธุ์นี้ยังเป็นที่นิยมเพราะนิสัยดี ทรีอันตาส่วนใหญ่เป็นมิตร รักคน และอารมณ์เย็น เมื่อคุ้นเคยกับเจ้าของแล้วมักยอมให้อุ้มโดยไม่ต่อต้าน นิสัยสงบเรียบร้อยแบบนี้เหมาะกับครอบครัวที่อยากได้กระต่ายไว้อุ้มเล่น แปรงขน และเลี้ยงในบ้าน

ทรีอันตายังถือเป็นสายพันธุ์หายาก เมื่อเทียบกับพันธุ์ที่พบได้ทั่วไปอย่างเนเธอร์แลนด์ดรอฟหรือฮอลแลนด์ลอป จำนวนประชากรของสายพันธุ์นี้ลดฮวบในช่วงกลางศตวรรษที่ 20 ก่อนจะค่อย ๆ ฟื้นตัวกลับมาด้วยการผสมพันธุ์อย่างระมัดระวัง ปัจจุบันผู้ที่เลี้ยงทรีอันตาส่วนใหญ่เป็นนักเลี้ยงกระต่ายเป็นงานอดิเรก ผู้ประกวด และเจ้าของสัตว์เลี้ยงที่ต้องการกระต่ายสีเด่นในตัวขนาดที่ดูแลง่าย

ทรีอันตาเหมาะกับใคร

ทรีอันตาเหมาะกับผู้เลี้ยงที่อยากได้กระต่ายนิสัยสงบ อุ้มง่าย และตัวเล็กพอจะเลี้ยงในบ้านได้สบาย ขนสั้นของสายพันธุ์นี้ดูแลไม่ยาก จึงเหมาะกับคนที่เพิ่งเริ่มเลี้ยงกระต่ายเป็นครั้งแรก ทรีอันตาอยู่ตัวเดียวในบ้านก็ได้ หรือจะจับคู่เลี้ยงก็ได้เช่นกัน และด้วยอารมณ์ที่นิ่ง จึงเหมาะกับครอบครัวที่มีเด็กโตพอจะจับกระต่ายอย่างเบามือ ส่วนคนที่ต้องการกระต่ายพันธุ์ที่หาซื้อง่ายทั่วไปอาจต้องอดทนรอ เพราะบางพื้นที่มีจำนวนกระต่ายพันธุ์นี้ให้เลือกไม่มากนัก

ทรีอันตาถูกพัฒนาขึ้นในประเทศเนเธอร์แลนด์ระหว่างทศวรรษ 1930 เป้าหมายตอนนั้นคือการสร้างกระต่ายที่มีขนสีแดงสดใสทั่วตัว ซึ่งเป็นสีที่ยังไม่เคยมีมาตรฐานสายพันธุ์รองรับมาก่อน ชื่อทรีอันตาตั้งตามแคว้นเดรนเธอ (Drenthe) ของเนเธอร์แลนด์ ซึ่งเป็นสถานที่เริ่มพัฒนาสายพันธุ์นี้ในช่วงแรก

โครงการผสมพันธุ์นำกระต่ายหลายสายพันธุ์มาผสมข้ามกันเพื่อล็อกสีแดงและรูปร่างตามที่ต้องการ สายพันธุ์ที่มีรายงานว่าเกี่ยวข้องกับการพัฒนานี้ ได้แก่ แบล็กแอนด์แทน ฮาวานา และอิงลิชสปอต รวมถึงพันธุ์อื่นอีกจำนวนหนึ่ง จุดประสงค์คือดึงเม็ดสีแดงจากลวดลายแทนให้กระจายทั่วทั้งตัว แทนที่จะจำกัดอยู่แค่บางจุด

สายพันธุ์นี้ได้รับการรับรองในเนเธอร์แลนด์ก่อนสงครามโลกครั้งที่สองจะเริ่มขึ้น แต่สงครามทำให้ประชากรกระต่ายทั่วยุโรปลดลงอย่างหนัก จำนวนทรีอันตาลดฮวบจนเกือบสูญพันธุ์ หลังสงครามจบลง ผู้เพาะพันธุ์ในเนเธอร์แลนด์และเยอรมนีร่วมกันฟื้นฟูสายพันธุ์นี้ขึ้นมาใหม่ โดยสายเลือดจากเยอรมนีมีส่วนสำคัญในการดึงจำนวนประชากรและความสม่ำเสมอของลักษณะสายพันธุ์กลับคืนมา

ต่อมาทรีอันตาแพร่ขยายออกไปนอกทวีปยุโรป โดยเข้าสู่สหราชอาณาจักรก่อนแล้วจึงไปถึงอเมริกาเหนือ ซึ่งได้รับการรับรองจากสมาคมกระต่ายระดับประเทศในช่วงต้นทศวรรษ 2000 ทุกวันนี้สายพันธุ์นี้ยังถือว่าหายากในหลายประเทศ และผู้เพาะพันธุ์ที่ยังทำงานอยู่ต่างพยายามรักษาความหลากหลายทางพันธุกรรมไว้ในกลุ่มประชากรที่มีจำนวนน้อย

ทรีอันตามีลำตัวทรงกลมได้สัดส่วน โครงสร้างกว้างและหนาเมื่อเทียบกับขนาดตัว ไหล่ กลางลำตัว และสะโพกรับน้ำหนักสม่ำเสมอกัน ทำให้เส้นสายของลำตัวลื่นไหลไม่มีส่วนโค้งแหลมส่วนใดส่วนหนึ่งเด่นเกินไป หัวค่อนข้างกว้าง หูตั้งตรงยาวปานกลาง ขาสั้นและตรง ภาพรวมคือกระต่ายตัวเล็กที่ดูแน่นและมีกล้ามเนื้อดี

ขนและสี

สีขนคือจุดเด่นที่กำหนดสายพันธุ์นี้ ขนที่ถือว่าได้มาตรฐานคือสีแดงสดใสทั่วทั้งตัว ตั้งแต่หัว หู ขา ไปจนถึงด้านบนของหาง สีแดงต้องลงลึกเข้าไปในเส้นขนจริง ไม่ใช่แค่ติดที่ปลายขน สีรองใต้ขนจะออกโทนแดงอ่อนหรือส้มใกล้ผิวหนัง หากมีสีขาวปน สีคล้ำ หรือสีหม่นมากเกินไปถือเป็นข้อบกพร่อง ขนบริเวณท้องมักอ่อนกว่าขนบริเวณหลังเล็กน้อย ตัวขนเองสั้น หนา สัมผัสนุ่ม และสปริงกลับเข้าที่เมื่อลูบสวนทาง เพราะขนสั้น จึงผลัดขนไม่มากและดูแลง่ายกว่ากระต่ายพันธุ์ขนยาว

ทรีอันตาขึ้นชื่อเรื่องนิสัยที่นิ่งและอารมณ์ดี กระต่ายส่วนใหญ่ในสายพันธุ์นี้จะสงบและยอมให้จับต้องได้ดีเมื่อผ่านการฝึกให้คุ้นคนมาแล้ว ซึ่งเป็นเหตุผลหนึ่งที่คนเลี้ยงทรีอันตาไว้เป็นเพื่อนมากกว่าเลี้ยงไว้ประกวดอย่างเดียว หากได้รับการสัมผัสอย่างอ่อนโยนสม่ำเสมอ ทรีอันตามักจะนั่งนิ่งบนตักและยอมให้ลูบได้

กับสมาชิกในครอบครัว กระต่ายพันธุ์นี้มักผูกพันและอ่อนโยน ส่วนกับคนแปลกหน้า ทรีอันตาส่วนใหญ่จะระแวดระวังในช่วงแรก แต่จะคุ้นเคยเร็วหากเข้าหาอย่างช้า ๆ และเงียบ ๆ เช่นเดียวกับกระต่ายทุกตัว ทรีอันตาเป็นสัตว์ที่ถูกล่าโดยธรรมชาติ การเคลื่อนไหวกะทันหันหรือเสียงดังจึงทำให้ตกใจได้ง่าย ควรเข้าหาในระดับพื้นมากกว่าการก้มลงคว้าจากด้านบน

กับกระต่ายตัวอื่น สายพันธุ์นี้ผูกพันกันได้ดี โดยเฉพาะเมื่อทำหมันแล้วจับคู่กัน แต่การแนะนำให้รู้จักกันควรค่อยเป็นค่อยไปและมีคนดูแลใกล้ชิด ส่วนสัตว์เลี้ยงที่ล่าเหยื่ออย่างสุนัขและแมวควรอยู่ในพื้นที่เดียวกับกระต่ายภายใต้การดูแลอย่างใกล้ชิดเท่านั้น เด็ก ๆ สามารถเลี้ยงทรีอันตาได้ดีหากได้รับการสอนให้นั่งรอและปล่อยให้กระต่ายเข้ามาหาเอง แทนที่จะไล่จับหรืออุ้มขึ้นมาเอง

การดูแลทรีอันตาในแต่ละวันไม่ซับซ้อน เพราะขนสั้นและหนาแน่น งานหลักคือแปรงขนสม่ำเสมอ ให้เวลาออกกำลังกายทุกวัน และตรวจเล็บ ฟัน และก้นเป็นประจำ กรงที่สะอาด น้ำสะอาด และหญ้าแห้งคือพื้นฐานของสุขภาพที่ดี

การแต่งขน

• แปรงขนสัปดาห์ละครั้งด้วยแปรงขนนุ่มเพื่อกำจัดขนที่หลุดร่วง ช่วงผลัดขนให้เพิ่มเป็นหลายครั้งต่อสัปดาห์
• ตรวจเล็บทุกสองสามสัปดาห์และตัดเมื่อยาวเกินไป
• ตรวจฟันว่ายาวผิดปกติหรือไม่ เพราะฟันกระต่ายงอกตลอดเวลาและต้องอาศัยหญ้าแห้งช่วยสึกกร่อน
• ตรวจบริเวณใต้หางเป็นประจำว่ามีคราบสกปรกหรือไม่ เพราะอากาศร้อนชื้นอาจดึงดูดแมลงวันได้ง่าย
• ห้ามอาบน้ำกระต่าย หากจำเป็นให้เช็ดทำความสะอาดเฉพาะจุดด้วยผ้าชุบน้ำหมาด เพราะการจุ่มตัวทั้งตัวทำให้กระต่ายเครียดและอาจป่วยได้

การออกกำลังกาย

• จัดเวลาให้ออกจากกรงอย่างน้อยหลายชั่วโมงต่อวันในพื้นที่ปลอดภัยที่จัดให้เหมาะกับกระต่ายแล้ว
• จัดอุโมงค์ กล่องกระดาษ และของเล่นสำหรับแทะ เพื่อให้กระต่ายเคลื่อนไหวและไม่เบื่อ
• ดูแลใกล้ชิดขณะปล่อยอิสระ และปิดหรือกันสายไฟกับต้นไม้มีพิษให้พ้นระยะกระต่าย

สภาพแวดล้อม

เลี้ยงทรีอันตาไว้ในบ้านหรือในที่กำบังที่ป้องกันสัตว์นักล่าได้ กระต่ายทนความร้อนได้ไม่ดี อุณหภูมิที่สูงกว่าประมาณ 28 องศาเซลเซียส (82 องศาฟาเรนไฮต์) อาจเป็นอันตรายถึงชีวิต ในสภาพอากาศร้อนชื้นแบบไทย ควรดูแลให้บริเวณที่อยู่แห้ง ระบายอากาศดี ไม่โดนแดดจัดหรือลมโกรกโดยตรง และจัดที่หลบซ่อนให้กระต่ายรู้สึกปลอดภัย

หญ้าแห้ง เช่น หญ้าทิโมธีหรือหญ้าเมโดว์ ควรเป็นอาหารหลักของทรีอันตาและควรมีให้กินตลอดเวลา หญ้าแห้งให้เส้นใยที่ช่วยให้ระบบย่อยอาหารเคลื่อนไหวและช่วยสึกฟันที่งอกตลอดชีวิต นอกจากหญ้าแห้งแล้ว ควรให้เพลเลตธรรมดาในปริมาณที่กำหนดและผักใบเขียวล้างสะอาดทุกวัน และต้องมีน้ำสะอาดให้ตลอดเวลา

ขนมและอาหารเสริม

ขนมควรให้เป็นชิ้นเล็กและนาน ๆ ครั้ง สมุนไพรอย่างผักชีฝรั่ง ผักชี หรือโหระพาสักสองสามใบ หรือแครอทและแอปเปิลหั่นบาง เป็นของรางวัลที่เหมาะสม กระต่ายสุขภาพดีที่กินหญ้าแห้งเป็นหลักมักไม่จำเป็นต้องกินอาหารเสริมเพิ่ม ควรปรึกษาสัตวแพทย์ที่ชำนาญเรื่องกระต่ายก่อนเพิ่มสิ่งใดเข้าไป หลีกเลี่ยงขนมสำเร็จรูปที่มีน้ำตาล เมล็ดพืช หรือผลิตภัณฑ์นมสูง เพราะไม่ใช่ส่วนหนึ่งของอาหารตามธรรมชาติของกระต่าย

ทรีอันตาเป็นสายพันธุ์ที่แข็งแรงโดยทั่วไป ไม่มีข้อบกพร่องทางพันธุกรรมที่ผูกกับสีขนโดยเฉพาะ และหากดูแลดีจะมีอายุขัยราว 5 ถึง 8 ปี ปัญหาสุขภาพส่วนใหญ่ที่พบเป็นปัญหาเดียวกับที่กระต่ายทั่วไปเผชิญ การให้หญ้าแห้งเป็นหลัก ที่อยู่สะอาด และการจับต้องอย่างสม่ำเสมอช่วยให้สังเกตความผิดปกติได้ตั้งแต่เนิ่น การมีสัตวแพทย์ที่รักษากระต่ายโดยเฉพาะเป็นเรื่องสำคัญ เพราะกระต่ายมักซ่อนอาการป่วยและอาการอาจทรุดลงเร็ว

การดูแลเชิงป้องกัน

• ให้หญ้าแห้งไม่จำกัดปริมาณเพื่อช่วยระบบย่อยอาหารและสึกฟัน
• ตรวจฟัน เล็บ น้ำหนัก และก้นตามตารางสม่ำเสมอ
• รักษาที่อยู่ให้สะอาดและแห้งเพื่อลดความเสี่ยงแมลงวันวางไข่และการติดเชื้อ
• ปรึกษาสัตวแพทย์เรื่องวัคซีนหากพื้นที่ของคุณมีโรคไวรัสในกระต่ายระบาด
• พูดคุยเรื่องการทำหมัน ซึ่งช่วยลดความเสี่ยงมะเร็งบางชนิดและอาจช่วยเรื่องพฤติกรรม

จัดกรงให้ใหญ่ที่สุดเท่าที่จะทำได้ แม้เป็นกระต่ายตัวเล็กอย่างทรีอันตา ก็ยังต้องการพื้นที่พอจะเหยียดตัวเต็มที่ ยืนสองขาหลัง และกระโดดต่อกันได้หลายครั้ง คอกหรือกรงในบ้านขนาดใหญ่ให้ผลดีกว่ากรงกระต่ายแบบดั้งเดิมขนาดเล็ก พื้นกรงควรเป็นพื้นทึบไม่ใช่ตะแกรงลวด เพื่อปกป้องเท้ากระต่าย และพื้นที่นี้ควรเชื่อมต่อกับพื้นที่ออกกำลังกายที่ปลอดภัยซึ่งใช้ได้ทุกวัน เลี้ยงกระต่ายไว้ในบ้านหรือในที่กำบังที่ป้องกันสัตว์นักล่าได้เต็มที่ ให้พ้นจากความร้อน ความชื้น และลมโกรก

รายการอุปกรณ์ที่ต้องเตรียม

• ที่ใส่หญ้าแห้งหรือกองหญ้าที่เติมได้ตลอดเวลา
• ชามน้ำหรือขวดน้ำที่มีน้ำหนักพอไม่ให้ล้มคว่ำ
• กระบะทรายพร้อมทรายกระดาษหรือหญ้าแห้งอัดเม็ด
• ที่หลบซ่อนแบบปิดสำหรับพักและรู้สึกปลอดภัย
• ของเล่นแทะและมุมขุดคุ้ยหรือหาอาหาร
• วัสดุรองนอนนุ่มซับน้ำได้ดี รักษาความสะอาดและความแห้งอยู่เสมอ

ทรีอันตาเข้าสู่วัยเจริญพันธุ์เมื่ออายุประมาณ 5 ถึง 8 เดือน โดยตัวเมียมักพร้อมก่อนตัวผู้เล็กน้อย ผู้เพาะพันธุ์ที่มีความรับผิดชอบจะจับคู่กระต่ายโดยพิจารณาจากสุขภาพ นิสัย และคุณภาพสีขน พร้อมทั้งเก็บบันทึกไว้เพื่อรักษาความหลากหลายทางพันธุกรรมในกลุ่มประชากรที่มีจำนวนน้อย เพราะสายพันธุ์นี้หายาก การผสมพันธุ์จึงมักทำโดยคนที่ตั้งใจอนุรักษ์สายพันธุ์มากกว่าผลิตลูกกระต่ายขายจำนวนมาก

กระต่ายเป็นสัตว์ที่ตกไข่จากการกระตุ้น ดังนั้นจึงนำตัวเมียไปหาตัวผู้ในกรงของตัวผู้เพื่อผสมพันธุ์ ไม่ใช่ในทางกลับกัน ระยะตั้งท้องนานประมาณ 31 วัน ก่อนถึงกำหนดคลอดสองสามวัน ควรเตรียมกล่องทำรังพร้อมวัสดุรองที่สะอาดให้แม่กระต่าย ซึ่งจะถอนขนจากตัวเองมาปูรังอีกชั้นหนึ่ง

ขนาดครอกของสายพันธุ์เล็กอย่างทรีอันตามักไม่มาก แม่กระต่ายให้นมลูกเพียงวันละหนึ่งหรือสองครั้งเท่านั้น ซึ่งเป็นพฤติกรรมปกติของกระต่าย ไม่ใช่การละเลยลูก ลูกกระต่ายเกิดมาตาบอดและไม่มีขน ลืมตาเมื่ออายุราว 10 วัน และเริ่มลองกินอาหารแข็งเมื่ออายุราว 3 สัปดาห์ หย่านมเมื่ออายุประมาณ 6 ถึง 8 สัปดาห์ หลังจากนั้นจึงย้ายไปบ้านใหม่ได้เมื่อกินอาหารเองได้เต็มที่แล้ว