สแตนดาร์ดชินชิลลา

สแตนดาร์ดชินชิลล่าเป็นกระต่ายบ้านขนาดกลางที่ขนมีลวดลายคล้ายกับชินชิลล่าป่าของอเมริกาใต้ ขนเป็นส่วนผสมของสีเทา ดำ และขาว สลับเป็นปล้อง ทำให้เมื่อโดนแสงจะดูเป็นสีเทาเงินระยับ กระต่ายโตเต็มวัยหนักประมาณ 2.3-3.4 กิโลกรัม (ราว 5-7.5 ปอนด์) จัดอยู่ในกลุ่มขนาดกลางค่อนไปทางเล็ก

กระต่ายพันธุ์นี้มีอารมณ์สงบและนิ่งสม่ำเสมอ ทนต่อการอุ้มจับได้ดี และปรับตัวเข้ากับกิจวัตรประจำวันได้เร็วเมื่อเรียนรู้แล้ว ด้วยนิสัยเช่นนี้บวกกับขนาดตัวที่จัดการง่าย จึงเหมาะกับบ้านที่ต้องการกระต่ายเลี้ยงเป็นเพื่อนที่นิ่งสงบ มากกว่ากระต่ายที่ซุกซนตลอดเวลา

สแตนดาร์ดชินชิลล่ายังเป็นต้นสายพันธุ์ของกระต่ายอีกสองพันธุ์ที่ตัวใหญ่กว่า ได้แก่ อเมริกันชินชิลล่าและไจแอนต์ชินชิลล่า ซึ่งทั้งคู่ถูกพัฒนาให้มีขนาดตัวใหญ่ขึ้นจากสายพันธุ์ฝรั่งเศสดั้งเดิม

เหมาะกับใคร

สแตนดาร์ดชินชิลล่าเหมาะกับคนที่อยากได้กระต่ายนิสัยดี อุ้มง่าย และไม่ต้องการความว้าวุ่นตลอดเวลา นิสัยของมันเข้ากับบ้านที่มีเด็กโตซึ่งได้รับการสอนวิธีประคองตัวกระต่ายอย่างถูกต้องแล้ว คนที่สนใจนำไปประกวดจะพบว่ามีมาตรฐานสายพันธุ์ที่กำหนดไว้ชัดเจนให้ยึดถือ ส่วนคนที่ต้องการแค่เพื่อนสี่ขาก็จะได้กระต่ายที่นิ่งและอารมณ์ดีสม่ำเสมอ

กระต่ายพันธุ์นี้มีต้นกำเนิดในฝรั่งเศส และยกให้เป็นผลงานของนาย เจ. ไดบอฟสกี ผู้พัฒนาสายพันธุ์นี้ขึ้นจากการผสมข้ามสายระหว่างกระต่ายป่าสีเทา กระต่ายหิมาลายัน และกระต่ายเบเวอเรน เป้าหมายคือสร้างกระต่ายที่ขนมีลักษณะคล้ายกับขนของชินชิลล่าป่า สัตว์ที่ขนของมันเป็นที่ต้องการอย่างมากในตลาดขนสัตว์ยุคนั้น

สแตนดาร์ดชินชิลล่าเปิดตัวต่อสาธารณะครั้งแรกในปี 1913 ที่ฝรั่งเศส สีขนที่แปลกตาดึงดูดความสนใจได้ทันที และกระต่ายพันธุ์นี้ก็ถูกส่งไปยังประเทศอื่นอย่างรวดเร็ว ทั้งอังกฤษและสหรัฐอเมริกาได้รับกระต่ายพันธุ์นี้ภายในไม่กี่ปีหลังการเปิดตัวครั้งนั้น

ในสหรัฐอเมริกา กระต่ายฝรั่งเศสดั้งเดิมตัวนี้ถูกเรียกสั้นๆ ว่าชินชิลล่าหรือสแตนดาร์ดชินชิลล่า ผู้เพาะพันธุ์ที่นั่นพยายามขยายขนาดตัวเพื่อรองรับตลาดเนื้อและขน ความพยายามนั้นนำไปสู่การพัฒนาอเมริกันชินชิลล่า และต่อมาคือไจแอนต์ชินชิลล่าแยกออกไปเป็นพันธุ์ใหม่ ส่วนสแตนดาร์ดยังคงรูปร่างที่กะทัดรัดและเป็นต้นแบบดั้งเดิมของกลุ่มนี้ไว้

สีขนอันโดดเด่นที่พันธุ์นี้นำมาเผยแพร่ยังส่งอิทธิพลไปไกลกว่าตัวมันเอง ลวดลายสีชินชิลล่าถูกส่งต่อไปยังกระต่ายพันธุ์อื่นอีกหลายพันธุ์ผ่านการผสมข้ามสายพันธุ์ในเวลาต่อมา

สแตนดาร์ดชินชิลล่ามีลำตัวสั้น กลม กะทัดรัด หัวกลมได้รูป และหูตั้งชัน โครงสร้างตัวเน้นความสมดุลมากกว่าความยาว ภาพรวมจึงดูเป็นกระต่ายขนาดกลางที่แน่นและเป็นระเบียบ จุดเด่นที่สุดคือขนซึ่งมีลายปล้องแบบอะกูติที่สร้างโทนสีเทาเงินแบบชินชิลล่าให้เห็นชัด

ขนและสี

ขนแต่ละเส้นมีการสลับสีเป็นปล้องตลอดความยาว โคนขนใกล้ผิวหนังเป็นสีน้ำเงินเข้มอมเทา ถัดมาเป็นปล้องสีขาวมุกหรือขาวนวล และปลายขนเป็นสีดำ เมื่อเป่าขนแยกออกจะเห็นวงแหวนสีแต่ละชั้นชัดเจน และเมื่อมองทั้งตัวปล้องสีเหล่านี้จะผสานกันเป็นโทนเทาเงินระยิบระยับอันเป็นที่มาของชื่อพันธุ์ บริเวณท้องมีสีอ่อนกว่า และมีสีขาวรอบดวงตาและใต้หาง เนื้อขนมีลักษณะสะบัดกลับช้าเมื่อลูบทวนแนวขน คือขนจะค่อยๆ กลับเข้าที่ ต่างจากขนแบบสะบัดกลับเร็วที่จะตั้งขึ้นทันที

สแตนดาร์ดชินชิลล่าเป็นกระต่ายที่นิสัยดีและอ่อนโยน มักผ่อนคลายเมื่ออยู่ใกล้คน และปรับตัวเข้ากับกิจวัตรการให้อาหารและการอุ้มจับที่ทำเป็นประจำได้ดี เสียงดังกะทันหันหรือการจับที่รุนแรงย่อมทำให้มันตกใจได้เช่นเดียวกับกระต่ายทั่วไป แต่พันธุ์นี้ตื่นตกใจน้อยกว่าพันธุ์อื่นหลายพันธุ์ และมักกลับมาสงบได้เร็ว

กับสมาชิกในครอบครัว มันแสดงความผูกพันตามจังหวะของตัวเอง และมักนั่งนิ่งให้ลูบเมื่อไว้ใจบ้านนั้นแล้ว กับคนแปลกหน้ามักสงวนท่าทีในช่วงแรกมากกว่าจะแสดงความกลัว ส่วนกับกระต่ายตัวอื่น มันอยู่รวมกันเป็นคู่หรือเป็นกลุ่มได้หากจับคู่กันถูกต้อง แต่การแนะนำตัวกันควรค่อยเป็นค่อยไป และกระต่ายที่ไม่ได้เตรียมไว้สำหรับผสมพันธุ์ควรทำหมันเพื่อลดพฤติกรรมหวงถิ่น ด้วยนิสัยสงบเช่นนี้ทำให้เป็นหนึ่งในกระต่ายที่ผู้เลี้ยงซึ่งมีความอดทนจะดูแลได้ง่าย

การแปรงขน

• แปรงขนสัปดาห์ละครั้งเพื่อกำจัดขนที่หลุดร่วงและรักษาขนหนาให้เป็นระเบียบ
• แปรงถี่ขึ้นทุกสองสามวันในช่วงผลัดขนหนักตามฤดูกาลคือฤดูใบไม้ผลิและฤดูใบไม้ร่วง
• ตรวจเล็บทุกสี่ถึงหกสัปดาห์และตัดเมื่อเล็บยาวเกินไป
• ห้ามอาบน้ำให้กระต่าย หากขนเปื้อนให้เช็ดทำความสะอาดเฉพาะจุดแทน และดูแลความสะอาดของที่อยู่ให้ดีอยู่เสมอ

การออกกำลังกาย

• ปล่อยให้กระต่ายออกจากกรงภายใต้การดูแลอย่างน้อยวันละสามถึงสี่ชั่วโมง ในพื้นที่ที่ปลอดภัยสำหรับกระต่าย
• จัดเตรียมอุโมงค์ ไม้ที่ไม่ผ่านสารเคมี และของเล่นให้แทะและสำรวจ
• ป้องกันพื้นที่โดยเก็บสายไฟให้พ้นจากปาก และกันไม่ให้เข้าถึงต้นไม้ในบ้านที่เป็นพิษ

สภาพแวดล้อม

เลี้ยงกระต่ายในที่ร่ม ไม่มีลมโกรก และอุณหภูมิคงที่ กระต่ายทนความเย็นได้ดีกว่าความร้อน และขนที่หนาของสแตนดาร์ดชินชิลล่าทำให้มันไวต่ออุณหภูมิสูงเป็นพิเศษ ซึ่งเป็นเรื่องที่ต้องระวังมากในสภาพอากาศร้อนชื้นแบบไทย หลีกเลี่ยงแดดจัดโดยตรง และจัดให้มีลมถ่ายเทและพื้นผิวเย็นในวันที่อากาศร้อน วัสดุรองนอนควรแห้ง ดูดซับได้ดี และเปลี่ยนเป็นประจำ

หญ้าแห้งเป็นพื้นฐานของอาหารและควรคิดเป็นประมาณร้อยละ 80 ของสิ่งที่กระต่ายกิน หญ้าแห้งชนิดหญ้า เช่น ทิโมธีหรือหญ้าเมโดว์ ควรให้แบบไม่จำกัดปริมาณ เพราะช่วยให้ระบบย่อยอาหารทำงานต่อเนื่องและช่วยสึกกร่อนฟันที่งอกยาวตลอดชีวิต เสริมด้วยผักใบเขียวล้างสะอาดในปริมาณที่กำหนดต่อวัน และให้เพลเลตแบบธรรมดาในปริมาณที่วัดไว้เพื่อเติมสารอาหารให้ครบ ต้องมีน้ำสะอาดให้กินได้ตลอดเวลา

ขนมและอาหารเสริม

ขนมควรให้ในปริมาณน้อยและนานๆ ครั้ง ตัวเลือกที่เหมาะสมได้แก่ แครอทหั่นชิ้น แอปเปิลชิ้นเล็กที่เอาเมล็ดออกแล้ว หรือสมุนไพรอย่างผักชีฝรั่งและผักชี กระต่ายที่กินอาหารสมดุลระหว่างหญ้าแห้งกับผักใบเขียวอยู่แล้วมักไม่จำเป็นต้องได้รับอาหารเสริมเพิ่ม ให้ของแทะอย่างไม้แอปเปิลที่ไม่ผ่านสารเคมีเพื่อสึกฟันแทนก้อนแร่ธาตุหรือเกลือเลีย

สแตนดาร์ดชินชิลล่าเป็นกระต่ายที่แข็งแรงและไม่มีความผิดปกติเฉพาะสายพันธุ์ที่พบบ่อย เมื่อเลี้ยงดูอย่างเหมาะสมมักมีอายุขัย 5-8 ปี เช่นเดียวกับกระต่ายทั่วไป ปัญหาสุขภาพที่พบบ่อยที่สุดมักเกี่ยวข้องกับฟัน ระบบย่อยอาหาร และปรสิต มากกว่าจะเป็นปัญหาเฉพาะของสายพันธุ์นี้ อาหารที่มีหญ้าแห้งเป็นหลักช่วยป้องกันปัญหาสำคัญสองอย่างได้ดีที่สุด คือฟันงอกยาวเกินไปและระบบย่อยอาหารทำงานช้าลง

การป้องกันดูแลสุขภาพ

• ให้หญ้าแห้งแบบไม่จำกัดเพื่อช่วยเรื่องฟันและระบบย่อยอาหาร
• ฉีดวัคซีนในพื้นที่ที่มีโรคประจำถิ่นอย่างมิกโซมาโตซิสและโรคเลือดออกในกระต่าย โดยปรึกษาสัตวแพทย์ในพื้นที่
• ทำหมันกระต่ายที่ไม่ได้เลี้ยงไว้เพื่อผสมพันธุ์เพื่อลดความเสี่ยงของโรคระบบสืบพันธุ์
• ตรวจฟัน ตา หู และก้น อย่างน้อยสัปดาห์ละครั้ง
• พาไปตรวจสุขภาพประจำปีกับสัตวแพทย์ที่มีประสบการณ์ด้านกระต่าย

กรงเลี้ยงต้องมีพื้นที่พอให้กระต่ายกระโดดได้หลายครั้ง ยืนตัวตรงได้เต็มที่ และนอนเหยียดตัวได้ กระต่ายขนาดกลางหนึ่งตัวต้องการกรงขั้นต่ำประมาณ 1.1 ตารางเมตร (12 ตารางฟุต) ควบคู่กับพื้นที่ออกกำลังกายที่ใหญ่กว่าประมาณ 3 ตารางเมตร (32 ตารางฟุต) กรงจะวางไว้ในบ้านหรือในที่กลางแจ้งที่มีหลังคาคุ้มก็ได้ แต่ต้องแห้ง ร่มรื่น และไม่มีลมโกรกเสมอ หากเลี้ยงกลางแจ้งต้องป้องกันสัตว์นักล่าอย่างเข้มงวด

รายการที่ต้องเตรียม

• กรงหรือคอกพื้นทึบที่มีมุมกำบังมิดชิดสำหรับนอนหลับ
• ที่ใส่หญ้าแห้งหรือแหล่งหญ้าแห้งที่มีตลอดเวลา
• ชามอาหารเซรามิกที่มีน้ำหนักและชามหรือขวดน้ำ
• กระบะทรายวางไว้มุมที่กระต่ายเลือกเอง
• ของแทะและที่หลบซ่อนเพื่อความอุ่นใจ
• คอกหรือห้องที่ป้องกันแล้วสำหรับออกกำลังกายทุกวัน

สแตนดาร์ดชินชิลล่าเข้าสู่วัยเจริญพันธุ์เมื่ออายุประมาณห้าถึงแปดเดือน โดยตัวเมียมักโตเร็วกว่าตัวผู้เล็กน้อย ในการผสมพันธุ์กระต่าย ผู้เลี้ยงจะพาตัวเมียไปยังกรงของตัวผู้เพื่อผสมพันธุ์ ไม่ใช่ในทางกลับกัน เนื่องจากตัวเมียมักหวงถิ่น ระยะตั้งท้องอยู่ที่ประมาณ 31 วัน ก่อนคลอดไม่กี่วัน ตัวเมียจะสร้างรังจากหญ้าแห้งและขนที่ถอนจากหน้าท้องของตัวเอง

ลูกครอกโดยเฉลี่ยมี 4-6 ตัว แม้บางครั้งอาจมากกว่านั้น ลูกกระต่ายเกิดมาตัวเปล่าไม่มีขน ตาปิด และต้องพึ่งพาแม่ทั้งหมด ตาจะเริ่มเปิดเมื่ออายุประมาณ 10 วัน และเริ่มออกจากรังพร้อมแทะอาหารแข็งเมื่ออายุราวสามสัปดาห์ การหย่านมมักเสร็จสมบูรณ์เมื่ออายุ 6-8 สัปดาห์ แม่กระต่ายให้นมเพียงวันละหนึ่งถึงสองครั้งเท่านั้น ซึ่งเป็นเรื่องปกติและไม่ได้แปลว่าละเลยลูก การเพาะพันธุ์อย่างมีความรับผิดชอบหมายถึงการจับคู่พ่อแม่พันธุ์ที่แข็งแรงสมบูรณ์ และหาบ้านที่เหมาะสมให้ลูกกระต่ายทุกตัว