นิวซีแลนด์

แม้ชื่อจะสื่อถึงประเทศนิวซีแลนด์ แต่กระต่ายสายพันธุ์นี้ถือกำเนิดขึ้นจริงในสหรัฐอเมริกาช่วงต้นคริสต์ศตวรรษที่ 1900 โดยมีจุดประสงค์แรกเริ่มเพื่อเลี้ยงเป็นสัตว์เชิงพาณิชย์สำหรับผลิตเนื้อและขน พันธุ์สีขาวล้วนเป็นที่นิยมเป็นพิเศษ และกลายเป็นหนึ่งในกระต่ายที่มีผู้เลี้ยงมากที่สุดในอเมริกาเหนือ ทั้งในภาคการผลิตและงานห้องปฏิบัติการ

กระต่ายโตเต็มวัยมีรูปร่างหนาและมีกล้ามเนื้อดี ลำตัวกว้างและกลมมน ขนหนาแน่น น้ำหนักตัวอยู่ที่ประมาณ 9 ถึง 12 ปอนด์ (4.1 ถึง 5.4 กิโลกรัม) สายพันธุ์นี้มีให้เลือกหลายสี แต่รูปแบบที่คุ้นตาที่สุดคือสีขาวล้วนตาสีชมพู ผู้เลี้ยงจำนวนมากเลือกนิวซีแลนด์เพราะอารมณ์ที่มั่นคง สายพันธุ์นี้ได้รับการอธิบายอย่างสม่ำเสมอว่าเป็นมิตร อ่อนโยน ใจเย็น อารมณ์ดี และเชื่อง

นอกเหนือจากรากฐานเชิงพาณิชย์ นิวซีแลนด์ยังกลายเป็นตัวเลือกที่มั่นคงสำหรับครอบครัวและโครงการเยาวชนอย่าง 4-H ขนาดตัวที่ใหญ่กว่าทำให้จับต้องได้ง่ายกว่ากระต่ายสายพันธุ์จิ๋ว และนิสัยที่สงบทำให้มันทนต่อการจับต้องตามปกติได้ดีเมื่อเลี้ยงดูด้วยการสัมผัสอย่างสม่ำเสมอ

เหมาะกับใคร

นิวซีแลนด์เหมาะกับบ้านที่จัดหาเล้าขนาดใหญ่และมีเวลาจับต้องกระต่ายได้ทุกวัน ด้วยตัวที่ใหญ่และแข็งแรงกว่ากระต่ายแคระ เด็กโตจึงจับต้องได้ภายใต้การดูแลโดยไม่ต้องกังวลเรื่องความเปราะบางมากนัก ส่วนผู้ที่ต้องการกระต่ายตัวเล็กไว้อุ้มในอ้อมแขนหรือเลี้ยงในอพาร์ตเมนต์ขนาดกะทัดรัด อาจเหมาะกับสายพันธุ์เล็กกว่านี้มากกว่า เพราะนิวซีแลนด์โตเต็มวัยต้องการพื้นที่ยืดตัวและยืนตัวตรงได้เต็มที่

ทั้งที่ชื่อสายพันธุ์บ่งบอกเป็นอย่างอื่น กระต่ายนิวซีแลนด์ถือกำเนิดขึ้นในสหรัฐอเมริกาช่วงต้นคริสต์ศตวรรษที่ 20 พันธุ์แรกที่ปรากฏคือนิวซีแลนด์เรด ซึ่งเกิดขึ้นราวปี 1910 ถึง 1916 และมักได้รับการยกย่องแก่ผู้เพาะพันธุ์ในรัฐแคลิฟอร์เนีย ไม่มีบันทึกที่แน่ชัดว่าใช้การผสมพันธุ์แบบใดบ้าง แต่หลายฝ่ายเชื่อว่าสายเลือดเบลเจียนแฮร์มีส่วนช่วยให้ได้สีขนแดงและโครงร่างที่มีเนื้อมาก

สายพันธุ์นี้ถูกสร้างขึ้นเพื่อตอบสนองความต้องการกระต่ายที่โตเร็วและให้ทั้งเนื้อปริมาณมากและขนที่ใช้ประโยชน์ได้ ภายในเวลาไม่กี่ปีสายพันธุ์นี้ก็เป็นที่ยอมรับมากพอจนได้รับการรับรองอย่างเป็นทางการ และมีการตั้งชมรมผู้เพาะพันธุ์ขึ้นเพื่อวางมาตรฐานด้านรูปทรงและน้ำหนัก

นิวซีแลนด์ไวต์ ซึ่งเป็นพันธุ์สีขาวล้วนตาสีชมพู พัฒนาขึ้นตามหลังพันธุ์สีแดงไม่นานและกลายเป็นรูปแบบหลักของสายพันธุ์ หนังขนสีขาวสะอาดของมันเป็นที่ต้องการในอุตสาหกรรมขนสัตว์ ขณะที่ขนาดตัวที่สม่ำเสมอและนิสัยที่นิ่งทำให้มันกลายเป็นตัวเลือกมาตรฐานสำหรับการผลิตเนื้อเชิงพาณิชย์ และต่อมาก็ถูกนำไปใช้ในงานห้องปฏิบัติการและการศึกษาด้วย

ตลอดคริสต์ศตวรรษที่ 20 นิวซีแลนด์แพร่หลายไปทั่วอเมริกาเหนือและไกลออกไปกว่านั้น ปัจจุบันยังคงเป็นหนึ่งในกระต่ายพันธุ์ใหญ่ที่พบมากที่สุด มีคุณค่าทั้งในภาคการผลิต การประกวด และนับวันยิ่งได้รับความนิยมในฐานะสัตว์เลี้ยงคู่บ้านมากขึ้นเรื่อย ๆ

นิวซีแลนด์มีโครงร่างแบบกระต่ายเชิงพาณิชย์ที่หนาแน่น ลำตัวกว้าง ลึก และกลมมนได้สัดส่วน สะโพกเต็มและมีกล้ามเนื้อดีทั้งบริเวณเอวและไหล่ ศีรษะมีขนาดปานกลางถึงใหญ่ แก้มเต็ม และหูตั้งตรง โดยรวมแล้วสายพันธุ์นี้ให้ความรู้สึกถึงน้ำหนักตัวที่แน่นและความสมดุล มากกว่าโครงกระดูกที่บอบบาง

ขนและสี

ขนของนิวซีแลนด์มีความยาวสั้นถึงปานกลาง หนาแน่น และเป็นขนแบบเรียบราบ คือเมื่อลูบทวนขนแล้วจะคืนตัวกลับตำแหน่งเดิมอย่างรวดเร็ว ขนลักษณะนี้ดูแลง่าย สีที่รู้จักกันดีที่สุดคือสีขาวล้วนตาสีชมพู แต่สายพันธุ์นี้ยังมีพันธุ์สีอื่นที่ได้รับการรับรอง ได้แก่ สีแดง สีดำ สีน้ำเงิน และลายด่างที่ผสมสีขาวเข้ากับอีกสีหนึ่ง กระต่ายพันธุ์ที่มีสีเหล่านี้มีดวงตาสีน้ำตาล ไม่ว่าจะเป็นสีใด ขนควรมีเฉดสม่ำเสมอทั่วตัว ไม่มีรอยด่างหรือสีเพี้ยนในพันธุ์สีเดียวล้วน

นิวซีแลนด์มีชื่อเสียงเรื่องนิสัยที่เข้ากับคนง่าย มักถูกบรรยายว่าเป็นมิตร อ่อนโยน ใจเย็น อารมณ์ดี และเชื่อง กระต่ายที่เติบโตมาพร้อมการจับต้องอย่างสม่ำเสมอมักทนต่อการอุ้มและถูกโอบกอดได้ดีกว่าสายพันธุ์ที่ตื่นตกใจง่าย

เมื่ออยู่กับสมาชิกในครอบครัว กระต่ายที่เข้าสังคมมาดีจะผ่อนคลายและยอมรับการสัมผัสตามกิจวัตรได้โดยไม่มีปัญหา ต่อหน้าคนแปลกหน้ามันมักสงบนิ่งมากกว่าจะหวาดกลัว แม้จะยังต้องใช้เวลาปรับตัวกับคนใหม่ ๆ อยู่บ้าง ส่วนความสัมพันธ์กับกระต่ายตัวอื่นขึ้นอยู่กับการทำหมันและวิธีแนะนำให้รู้จักกันอย่างระมัดระวังเป็นหลัก กระต่ายตัวผู้ที่ยังไม่ทำหมันโดยเฉพาะอาจหวงถิ่นได้ง่าย นิวซีแลนด์สามารถอยู่ร่วมกับแมวหรือสุนัขที่นิสัยดีได้หากมีการดูแลใกล้ชิด แต่อย่าลืมว่ากระต่ายเป็นสัตว์ที่ถูกล่า จึงไม่ควรปล่อยให้อยู่ตามลำพังกับสัตว์ที่เป็นผู้ล่าไม่ว่ากรณีใด

เช่นเดียวกับกระต่ายทุกตัว นิวซีแลนด์ไม่ชอบถูกจับกดไว้โดยไม่เต็มใจ และสามารถเตะได้แรงด้วยขาหลังที่ทรงพลัง การประคองลำตัวให้ถูกวิธีขณะอุ้มจึงช่วยป้องกันทั้งการบาดเจ็บและความหวาดกลัว หากได้รับการจับต้องอย่างนุ่มนวลและสม่ำเสมอตั้งแต่อายุยังน้อย กระต่ายพันธุ์นี้ส่วนใหญ่จะเติบโตเป็นเพื่อนที่ไว้ใจได้และมีอารมณ์มั่นคง

ด้านขนแล้วนิวซีแลนด์ดูแลไม่ยาก แต่ขนาดตัวที่ใหญ่หมายความว่ามันต้องการพื้นที่ อาหาร และการทำความสะอาดมากกว่ากระต่ายตัวเล็ก การดูแลประจำวันจึงเน้นที่เล้าที่สะอาด น้ำและหญ้าแห้งสด เวลาออกกำลังกาย และการตรวจสุขภาพคร่าว ๆ

การดูแลขน

• แปรงขนสัปดาห์ละครั้งด้วยแปรงขนแบบสลิกเกอร์หรือแปรงขนไก่เพื่อกำจัดขนที่หลุดร่วง
• เพิ่มความถี่เป็นหลายครั้งต่อสัปดาห์ในช่วงผลัดขนตามฤดูกาล เพื่อลดปริมาณขนที่กระต่ายเลียกินเข้าไป
• ตรวจและตัดเล็บทุก 4 ถึง 6 สัปดาห์
• ตรวจหูว่ามีขี้หูสะสมหรือไรหรือไม่ และทำความสะอาดต่อมกลิ่นบริเวณอวัยวะเพศให้สะอาดอยู่เสมอ
• ห้ามอาบน้ำกระต่าย เพราะการอาบน้ำทำให้เครียดรุนแรงและอาจถึงขั้นช็อกได้ ให้เช็ดทำความสะอาดขนที่สกปรกเฉพาะจุดแทน

การออกกำลังกาย

• จัดเวลาอย่างน้อย 3 ถึง 4 ชั่วโมงต่อวันให้กระต่ายออกจากเล้าไปอยู่ในพื้นที่ที่ปลอดภัยสำหรับกระต่าย
• เปิดพื้นที่ให้วิ่ง กระโดด และยืนตัวตรงได้เต็มที่
• จัดอุโมงค์ กล่อง และของเล่นแทะไว้ให้ เพื่อให้กระต่ายเคลื่อนไหวอยู่เสมอและไม่เบื่อ

สภาพแวดล้อม

เลี้ยงนิวซีแลนด์ในเล้าหรือคอกขนาดใหญ่ หรือปล่อยอิสระในห้องที่ปรับให้ปลอดภัยสำหรับกระต่าย ควรจัดพื้นที่พักที่เป็นพื้นแข็งแรงแทนตะแกรงลวดเปล่า เพื่อป้องกันแผลที่ฝ่าเท้า (pododermatitis) ซึ่งกระต่ายตัวหนักอย่างนิวซีแลนด์เสี่ยงเป็นได้ง่าย หลีกเลี่ยงการให้กระต่ายอยู่ในที่ที่ร้อนจัดโดยตรง เพราะกระต่ายไม่มีต่อมเหงื่อและเสี่ยงต่อฮีทสโตรกเมื่ออุณหภูมิสูงกว่าประมาณ 27 องศาเซลเซียส (80 องศาฟาเรนไฮต์) พื้นที่ที่มีร่มเงา อากาศถ่ายเทดี ไม่มีลมโกรก และอุณหภูมิคงที่ถือเป็นสภาพแวดล้อมที่เหมาะสมที่สุด

หญ้าแห้งคือรากฐานของอาหารกระต่ายทุกสายพันธุ์ และควรคิดเป็นสัดส่วนราวร้อยละ 80 ของปริมาณอาหารที่กินต่อวัน หญ้าแห้งจากหญ้าธรรมชาติ เช่น ทิโมธี ออร์ชาร์ด หรือหญ้าทุ่ง ควรมีให้กินได้ไม่จำกัด เพราะช่วยให้ระบบย่อยอาหารเคลื่อนไหวและช่วยกรอนฟันที่เติบโตอยู่ตลอดเวลา เพลเลตและผักใบเขียวสดเป็นเพียงอาหารเสริมจากหญ้าแห้ง โดยปริมาณที่ให้ควรสัมพันธ์กับขนาดตัวและช่วงวัยของกระต่าย

ขนมและอาหารเสริม

ควรให้ขนมในปริมาณน้อยและไม่บ่อยครั้ง ตัวเลือกที่เหมาะสมได้แก่แอปเปิลหรือกล้วยหั่นบาง เบอร์รีไม่กี่ลูก หรือสมุนไพรสดกิ่งเล็ก ๆ หลีกเลี่ยงโยเกิร์ตดรอปสำเร็จรูปและอาหารผสมธัญพืช เพราะมีน้ำตาลและแป้งสูง กระต่ายที่สุขภาพดีและกินหญ้าแห้งคุณภาพดีร่วมกับผักหลากชนิดอยู่แล้วแทบไม่จำเป็นต้องได้รับอาหารเสริมเพิ่ม ควรมีน้ำสะอาดให้ตลอดเวลา ส่วนก้อนเกลือแร่ให้ใช้เฉพาะเมื่อสัตวแพทย์แนะนำเท่านั้น

นิวซีแลนด์เป็นสายพันธุ์ที่แข็งแรง มีอายุขัยโดยทั่วไปประมาณ 5 ถึง 8 ปี และกระต่ายที่เลี้ยงเป็นเพื่อนคู่บ้านอย่างดีบางตัวมีอายุยืนถึงปลายช่วงนั้น ขนาดตัวที่ใหญ่ทำให้เกิดข้อควรระวังเฉพาะบางอย่าง กระต่ายตัวหนักมีแนวโน้มเป็นแผลที่ฝ่าเท้า น้ำหนักเกิน และปัญหาระบบย่อยอาหารจากอาหารที่ไม่เหมาะสมได้ง่ายกว่า การสังเกตน้ำหนัก ความอยากอาหาร มูล และฝ่าเท้าอย่างสม่ำเสมอช่วยจับปัญหาส่วนใหญ่ได้ตั้งแต่ระยะแรก

การดูแลป้องกัน

• นัดตรวจสุขภาพประจำปีกับสัตวแพทย์ที่มีความชำนาญด้านกระต่าย
• ให้อาหารที่เน้นหญ้าแห้งเป็นหลักเพื่อสุขภาพฟันและระบบย่อยอาหาร
• ทำหมัน ซึ่งช่วยลดพฤติกรรมก้าวร้าวจากฮอร์โมนและลดความเสี่ยงมะเร็งมดลูกที่พบสูงในตัวเมียที่ไม่ได้ทำหมัน
• รักษาเล้าให้สะอาดและบริเวณก้นของกระต่ายให้แห้งอยู่เสมอ โดยเฉพาะช่วงฤดูร้อน
• ชั่งน้ำหนักกระต่ายอย่างสม่ำเสมอเพื่อจับสัญญาณน้ำหนักขึ้นหรือลงตั้งแต่เนิ่น ๆ

เพราะเป็นสายพันธุ์ตัวใหญ่ นิวซีแลนด์จึงต้องการพื้นที่มากกว่าคำแนะนำทั่วไปที่เขียนไว้สำหรับกระต่ายตัวเล็ก เล้าควรกว้างพอให้กระต่ายกระโดดได้เต็มก้าวหลายครั้งติดต่อกัน ยืนตัวตรงด้วยขาหลังได้ และเหยียดตัวนอนราบได้เต็มที่ พื้นแข็งแรงช่วยป้องกันแผลที่ฝ่าเท้า และพื้นที่เลี้ยงควรเชื่อมต่อกับพื้นที่ออกกำลังกายที่ปลอดภัยสำหรับเวลานอกเล้าในแต่ละวัน ไม่ว่าจะเลี้ยงในบ้านหรือกลางแจ้ง กระต่ายต้องมีที่กำบังจากอุณหภูมิสุดขั้วและจากสัตว์นักล่า

รายการอุปกรณ์ที่ต้องเตรียม

• เล้าขนาดใหญ่ที่มีพื้นที่พักเป็นพื้นแข็งแรงและปูวัสดุรองพื้นนุ่ม
• กระบะทรายแยกต่างหาก ใส่ทรายแมวชนิดทำจากกระดาษ
• หญ้าแห้งให้กินได้ตลอดเวลา ใส่ในที่ใส่หญ้าหรือกองไว้ในเล้า
• ชามหรือขวดน้ำที่มีน้ำหนักมากพอไม่ให้ล้มคว่ำง่าย
• กล่องหลบซ่อนหรือที่กำบังเพื่อความรู้สึกปลอดภัย
• ของเล่นแทะและอุโมงค์เพื่อความเพลิดเพลิน
• คอกวิ่งที่ปลอดภัยหรือห้องที่ปรับให้เหมาะกับกระต่ายสำหรับออกกำลังกายทุกวัน

ความสามารถในการให้ลูกดกเป็นเหตุผลหนึ่งที่ทำให้นิวซีแลนด์กลายเป็นสายพันธุ์มาตรฐานเชิงพาณิชย์ ตัวเมียมักเข้าสู่วัยเจริญพันธุ์เมื่ออายุประมาณ 5 ถึง 8 เดือน ซึ่งช้ากว่าสายพันธุ์ตัวเล็กเล็กน้อยเพราะขนาดตัวที่ใหญ่กว่า กระต่ายไม่มีรอบการเป็นสัดที่แน่นอนตายตัวเหมือนสัตว์เลี้ยงลูกด้วยนมหลายชนิด การผสมพันธุ์จึงทำโดยนำตัวเมียไปไว้ในเล้าของตัวผู้ ไม่ใช่ในทางกลับกัน เพราะหากนำตัวผู้ไปไว้ในพื้นที่ของตัวเมีย ตัวผู้อาจถูกทำร้ายได้ การผสมพันธุ์ใช้เวลาสั้น ๆ และมักนำตัวเมียกลับมาผสมซ้ำอีกครั้งในเวลาไม่นานหลังจากนั้น เพื่อเพิ่มโอกาสในการตั้งท้อง

ระยะตั้งท้องอยู่ที่ประมาณ 31 วัน ก่อนถึงกำหนดคลอดไม่กี่วัน ควรจัดกล่องทำรังพร้อมวัสดุรองพื้นสะอาดให้ตัวเมีย ซึ่งจะถอนขนจากตัวเองมาปูรังเพิ่มเติม ครอกของนิวซีแลนด์มักมีขนาดใหญ่ โดยทั่วไปมีลูก 8 ถึง 10 ตัว และบางครั้งอาจมากกว่านั้น แม่กระต่ายให้นมเพียงวันละหนึ่งหรือสองครั้งเท่านั้น ซึ่งเป็นเรื่องปกติ จึงไม่ต้องกังวลหากดูเหมือนแม่ไม่อยู่ใกล้รัง ตราบใดที่ลูกกระต่ายยังอบอุ่นและท้องกลมมน

ลูกกระต่ายเกิดมาโดยไม่มีขนและตายังปิดอยู่ ตาจะเริ่มเปิดเมื่ออายุประมาณ 10 วัน และเริ่มลองกินอาหารแข็งเมื่ออายุราว 3 สัปดาห์ การหย่านมมักเสร็จสมบูรณ์เมื่ออายุ 6 ถึง 8 สัปดาห์ ผู้ที่คิดจะเพาะพันธุ์ควรพร้อมรับผิดชอบเรื่องที่อยู่ การเข้าสังคม และการหาบ้านใหม่ให้ลูกกระต่ายทั้งครอกอย่างเหมาะสม เพราะครอกหนึ่งอาจมีจำนวนลูกมาก