ไลออนเฮด

ไลออนเฮดเป็นกระต่ายบ้านพันธุ์เล็กที่รู้จักกันดีจากปุยขนยาวที่ขึ้นเป็นวงรอบศีรษะ ลักษณะนี้เองเป็นที่มาของชื่อพันธุ์ น้ำหนักตัวโดยทั่วไปอยู่ระหว่าง 1.3 ถึง 1.7 กก. จัดเป็นหนึ่งในกระต่ายเลี้ยงขนาดเล็ก ขนสร้อยคอเกิดจากการกลายพันธุ์ทางพันธุกรรมที่ทำให้ขนยาวขึ้นเป็นพิเศษรอบใบหน้า และในบางตัวลามไปถึงบริเวณสีข้างด้วย

รูปร่างของสายพันธุ์นี้กะทัดรัดและกลมมน หัวสั้น คอสั้น หูตั้งตรงยาวประมาณ 5-8 ซม. ส่วนขนลำตัวนอกเหนือจากสร้อยคอนั้นสั้นและหนาแน่น ไลออนเฮดถูกเลี้ยงไว้เป็นสัตว์เลี้ยงเพื่อความเพลิดเพลินมากกว่าเลี้ยงเพื่อการผลิตเนื้อหรือขน จึงเป็นที่นิยมในกลุ่มผู้เลี้ยงที่ต้องการกระต่ายตัวเล็กอารมณ์นิ่งและเข้ากับคนง่าย

ไลออนเฮดส่วนใหญ่เป็นมิตรและช่างสงสัย เมื่อคุ้นเคยกับการอุ้มแล้วจะทนต่อการสัมผัสอย่างอ่อนโยนได้ดี และมักผูกพันกับคนที่ให้อาหารและแปรงขนให้เป็นประจำ การได้ใกล้ชิดทุกวันและกิจวัตรที่สม่ำเสมอช่วยให้กระต่ายปรับตัวและกล้าแสดงออกมากขึ้นในบ้าน

เหมาะกับใคร

ไลออนเฮดเหมาะกับผู้เลี้ยงที่พร้อมแปรงขนให้สม่ำเสมอและมีเวลาใกล้ชิดกับกระต่ายทุกวัน ตัวที่เล็กทำให้เลี้ยงได้แม้พื้นที่บ้านจำกัด แต่ก็ยังต้องมีที่ให้วิ่งเล่นนอกกรงบ้าง ขนสร้อยคอต้องแปรง จึงเหมาะกับคนที่ยอมสละเวลาสัปดาห์ละไม่กี่นาทีดูแลขน บ้านที่มีเด็กโตซึ่งอุ้มกระต่ายอย่างนุ่มนวลได้เป็นตัวเลือกที่ดี ส่วนเด็กเล็กอาจทำตัวกระต่ายหลุดมือหรือทำให้ตกใจได้ง่าย จึงควรมีผู้ใหญ่ดูแลใกล้ชิด

ไลออนเฮดเป็นกระต่ายบ้านสายพันธุ์ใหม่เมื่อเทียบกับพันธุ์อื่น มีต้นกำเนิดในเบลเยียมช่วงทศวรรษ 1990 เมื่อผู้เพาะพันธุ์ที่ทำงานกับกระต่ายพันธุ์ขนสั้นและพันธุ์แคระสังเกตเห็นลูกกระต่ายบางตัวเกิดมาพร้อมแถบขนยาวรอบศีรษะ ลักษณะนี้มาจากการกลายพันธุ์ทางพันธุกรรม ซึ่งมักเรียกกันว่ายีนสร้อยคอ ทำให้ขนยาวขึ้นเป็นกระจุกบริเวณใบหน้าและลำคอ

ผู้เพาะพันธุ์คัดเลือกกระต่ายที่มีสร้อยคอนี้และพยายามทำให้ลักษณะคงที่ พร้อมกับรักษาให้ตัวยังเล็กและได้สัดส่วนดี เมื่อรูปลักษณ์เริ่มนิ่งขึ้น สายพันธุ์นี้ก็เริ่มเป็นที่สนใจนอกเบลเยียม มีการส่งกระต่ายไปยังสหราชอาณาจักร ซึ่งนักเลี้ยงกระต่ายที่นั่นสานต่องานคัดพันธุ์และปรับปรุงรูปแบบให้ชัดเจนขึ้นในช่วงปลายทศวรรษ 1990

จากสหราชอาณาจักรสายพันธุ์นี้แพร่ไปถึงสหรัฐอเมริกา ซึ่งได้รับความนิยมทั้งในกลุ่มผู้เลี้ยงเป็นสัตว์เลี้ยงและผู้เพาะพันธุ์เพื่อประกวด ต่อมาองค์กรกระต่ายระดับประเทศของทั้งสองแห่งรับรองไลออนเฮดอย่างเป็นทางการและจัดทำมาตรฐานเป็นลายลักษณ์อักษรอธิบายลักษณะสร้อยคอ รูปร่าง และขนที่ต้องการ

เนื่องจากสร้อยคอถูกควบคุมด้วยยีนเฉพาะ โปรแกรมการเพาะพันธุ์จึงให้ความสำคัญอย่างมากกับวิธีการถ่ายทอดลักษณะนี้ ประวัติของสายพันธุ์นี้จึงเป็นเรื่องราวของผู้เพาะพันธุ์ที่จัดการยีนดังกล่าวเพื่อให้ได้สร้อยคอที่สม่ำเสมอ พร้อมกับคงรูปร่างที่เล็กและแข็งแรงไว้

จุดเด่นที่สุดของไลออนเฮดคือสร้อยคอ ซึ่งเป็นแถบขนนุ่มยาว 5-7 ซม. ล้อมรอบศีรษะและใบหน้า บางตัวมีสร้อยคอเพียงอย่างเดียว ขณะที่บางตัวมีขนยาวลามไปถึงบริเวณสีข้างด้วย ลำตัวกะทัดรัดและกลมมน หัวสั้นและกว้าง คอสั้น หูตั้งตรงและยาวประมาณ 5-8 ซม.

ขนและสี

ขนลำตัวสั้นและหนาแน่น ดูแลง่ายกว่าสร้อยคอมาก ตัวสร้อยคอเองเป็นส่วนที่ดูแลยากที่สุดของขนทั้งหมด เพราะขนยาวพันกันและติดวัสดุรองนอนได้ง่าย ลูกไลออนเฮดมักมีขนสร้อยคอหนากว่า และอาจบางลงเมื่อโตเต็มวัย สายพันธุ์นี้มีสีและลวดลายหลากหลาย ทั้งขาวล้วน ดำล้วน อากูติ ฟ้า เต่ากระ และลายด่างที่ผสมสีขาวกับอีกสีหนึ่ง สีตาโดยทั่วไปสัมพันธ์กับสีขน โดยพบตาสีทับทิมในกระต่ายขาวบางตัว

ไลออนเฮดขึ้นชื่อเรื่องความเป็นมิตรและนิสัยดี เมื่อไว้ใจคนรอบตัวแล้ว หลายตัวชอบอยู่ใกล้เจ้าของและเข้ามาขอความสนใจเอง มีความช่างสงสัยและสำรวจสิ่งแวดล้อมเมื่อมีพื้นที่ปลอดภัยให้เดินเล่น พฤติกรรมเล่น เช่น ดันหรือโยนของเล่นชิ้นเบา ๆ พบได้บ่อย โดยเฉพาะในกระต่ายอายุน้อย

เมื่อเจอคนแปลกหน้าหรืออยู่ในที่ใหม่ ไลออนเฮดอาจระมัดระวังตัวในช่วงแรก เสียงดังกะทันหันหรือการเคลื่อนไหวเร็วทำให้ตกใจได้ และกระต่ายที่ตกใจอาจวิ่งหนีหรือกระทืบเท้า การแนะนำให้รู้จักอย่างค่อยเป็นค่อยไปและใจเย็นช่วยลดปัญหานี้ได้ สายพันธุ์นี้อยู่ร่วมกับกระต่ายตัวอื่นได้หากทั้งคู่ผูกสัมพันธ์กันอย่างเหมาะสม และผู้เลี้ยงหลายคนเลี้ยงเป็นคู่ที่เข้ากันได้ดี ส่วนการอยู่ใกล้สุนัขหรือแมวต้องมีผู้ดูแลเฝ้าอยู่เสมอ เพราะกระต่ายเป็นสัตว์ที่ถูกล่าโดยธรรมชาติและเครียดง่าย

นิสัยของแต่ละตัวแตกต่างกันไป บางตัวร่าเริงและกล้าแสดงออก ขณะที่บางตัวขี้อายตลอดชีวิต การจับอุ้มอย่างอ่อนโยนตั้งแต่ยังเล็กร่วมกับกิจวัตรที่คาดเดาได้ให้โอกาสดีที่สุดที่กระต่ายจะปรับตัวและเข้ากับคนได้ดี

การแปรงขน

สร้อยคอเป็นงานดูแลหลัก ส่วนขนลำตัวต้องการการดูแลน้อยกว่ามาก

• แปรงสร้อยคอสัปดาห์ละ 2-3 ครั้งเพื่อป้องกันขนพันกันเป็นก้อน
• เพิ่มความถี่เป็นแปรงทุกวันช่วงผลัดขนหนัก ซึ่งเกิดขึ้นปีละไม่กี่ครั้ง
• ตรวจดูบริเวณรอบหางและก้นว่ามีมูลหรือขนติดค้างหรือไม่ แล้วทำความสะอาดตามความจำเป็น
• ตัดเล็บทุก 4-6 สัปดาห์
• หลีกเลี่ยงการอาบน้ำ ใช้ผ้าชุบน้ำหมาด ๆ เช็ดขนส่วนที่เปื้อนแทน เพราะการอาบน้ำเต็มตัวทำให้กระต่ายเครียด

การออกกำลังกาย

กระต่ายต้องได้เคลื่อนไหวทุกวันเพื่อสุขภาพที่ดีและไม่เบื่อหน่าย

• ให้เวลาอยู่นอกกรงภายใต้การดูแลอย่างน้อยวันละ 3-4 ชั่วโมง
• จัดพื้นที่ปลอดภัยที่ปรับให้เหมาะกับกระต่าย ไม่มีสายไฟหรือพืชมีพิษ
• มีอุโมงค์ กล่องกระดาษ และของเล่นแทะที่ปลอดภัยเพื่อกระตุ้นให้เคลื่อนไหว
• สังเกตอาการกระโดดตีลังกาเล็ก ๆ (binky) ซึ่งบ่งบอกว่ากระต่ายพอใจและกระปรี้กระเปร่า

สภาพแวดล้อม

ดูแลกรงให้สะอาด แห้ง ไม่โดนแดดจัดและไม่มีลมโกรก กระต่ายทนอากาศเย็นได้ดีกว่าอากาศร้อน และอาจทรมานได้หากอุณหภูมิสูงกว่าประมาณ 26 องศาเซลเซียส ทำความสะอาดจุดเปื้อนทุกวันและทำความสะอาดกรงทั้งหมดสัปดาห์ละครั้ง เลี้ยงในบ้านหรือในพื้นที่กลางแจ้งที่มีหลังคาคลุมและป้องกันสัตว์ผู้ล่าได้

หญ้าแห้งเป็นพื้นฐานของอาหารกระต่ายและควรมีให้กินได้ตลอดเวลา หญ้าแห้งอย่างทิโมธีหรือหญ้าแห้งทุ่งหญ้าให้เส้นใยที่ช่วยให้ระบบย่อยอาหารทำงานต่อเนื่องและช่วยสึกกร่อนฟันที่งอกยาวตลอดชีวิต หญ้าแห้งควรเป็นสัดส่วนใหญ่ที่สุดของอาหารที่กระต่ายกินในแต่ละวัน ผักใบเขียวสดเพิ่มความหลากหลายและความชุ่มชื้น ส่วนเพลเลตธรรมดาในปริมาณที่วัดไว้ให้สารอาหารเสริม ต้องมีน้ำสะอาดให้ดื่มเสมอ ไม่ว่าจะใส่ในถ้วยหรือขวดน้ำที่สะอาด

ขนมและอาหารเสริม

ขนมควรให้เป็นชิ้นเล็กและไม่บ่อยนัก แครอทสองสามชิ้นหรือแอปเปิลบางแผ่นให้เป็นรางวัลนาน ๆ ครั้งได้ แต่ผลไม้และพืชหัวมีน้ำตาลสูงจึงควรจำกัดปริมาณ กระต่ายที่กินหญ้าแห้งดีและผักหลากหลายอยู่แล้วมักไม่จำเป็นต้องใช้อาหารเสริม หากคิดจะเพิ่มอาหารเสริมชนิดใด ควรปรึกษาสัตวแพทย์ก่อน และหลีกเลี่ยงขนมสำเร็จรูปที่ใส่เมล็ดพืช ธัญพืช หรือน้ำตาลเพิ่มจำนวนมาก

หากได้รับการดูแลที่ดี ไลออนเฮดมักมีอายุขัย 7-10 ปี เช่นเดียวกับกระต่ายทุกตัว สายพันธุ์นี้มีฟันที่งอกยาวตลอดชีวิตและระบบย่อยอาหารที่ต้องพึ่งพาเส้นใยอย่างสม่ำเสมอ อาหารจึงส่งผลโดยตรงต่อสุขภาพในระยะยาว สร้อยคอเพิ่มความเสี่ยงเฉพาะของสายพันธุ์นี้อีกอย่างหนึ่ง เพราะกระต่ายเลียทำความสะอาดตัวเอง สร้อยคอที่หนาอาจทำให้กลืนขนเข้าไปมากขึ้น เพิ่มความเสี่ยงที่ลำไส้จะอุดตันหากได้รับเส้นใยไม่พอ

การป้องกันล่วงหน้า

• ให้หญ้าแห้งไม่จำกัดปริมาณเพื่อช่วยเรื่องฟันและการย่อยอาหาร
• แปรงสร้อยคอเป็นประจำเพื่อลดปริมาณขนที่กลืนเข้าไป
• ตรวจบริเวณก้นทุกวัน โดยเฉพาะช่วงอากาศอุ่น เพื่อป้องกันแมลงวันวางไข่
• ฉีดวัคซีนตามคำแนะนำสำหรับโรคกระต่ายในพื้นที่นั้น ๆ โดยปรึกษาสัตวแพทย์
• พิจารณาทำหมัน ซึ่งช่วยลดปัญหาสุขภาพและพฤติกรรมบางอย่างได้
• นัดตรวจสุขภาพประจำกับสัตวแพทย์ที่มีความชำนาญด้านกระต่าย

ไลออนเฮดต้องการกรงที่กว้างพอให้ยืดตัว ยืนสองขาหลัง และกระโดดได้หลายครั้ง กรงเป็นเพียงฐานที่พัก ไม่ใช่พื้นที่ใช้ชีวิตทั้งหมด การให้ออกไปวิ่งเล่นในพื้นที่กว้างกว่าหรือห้องที่ปรับให้ปลอดภัยทุกวันจึงเป็นส่วนหนึ่งของการเลี้ยงที่ถูกต้อง พื้นกรงควรเป็นพื้นทึบปูวัสดุรองนอนนุ่ม ๆ เพื่อปกป้องเท้า เพราะพื้นลวดตาข่ายทำให้ฝ่าเท้าเป็นแผลได้ พื้นที่ควรแห้งและระบายอากาศดีโดยไม่มีลมโกรกพัดผ่าน

รายการอุปกรณ์ที่ต้องเตรียม

• กรงกว้างขวางพร้อมพื้นทึบและวัสดุรองนอนนุ่ม ๆ
• ที่หลบซ่อนหรือมุมมีหลังคาคลุมให้กระต่ายรู้สึกปลอดภัย
• ที่ใส่หญ้าแห้งหรือแหล่งหญ้าแห้งที่มีตลอดเวลา
• ถ้วยน้ำหรือขวดน้ำ ล้างและเติมน้ำใหม่ทุกวัน
• กระบะทรายสำหรับขับถ่าย เพราะกระต่ายฝึกให้เข้าห้องน้ำเป็นที่ได้
• ของเล่นแทะที่ปลอดภัยและอุโมงค์เพื่อความเพลิดเพลิน
• รั้วกันสัตว์ผู้ล่าสำหรับกรงที่เลี้ยงกลางแจ้ง

ไลออนเฮดเข้าสู่วัยเจริญพันธุ์เมื่ออายุประมาณ 4-6 เดือน โดยตัวเมียขนาดเล็กมักพร้อมเร็วกว่าตัวที่มีขนาดใหญ่กว่าเล็กน้อย ผู้เพาะพันธุ์ที่มีความรับผิดชอบให้ความสำคัญกับยีนสร้อยคอเป็นพิเศษ เพราะการเลือกคู่ผสมส่งผลต่อปริมาณขนสร้อยคอที่ลูกจะได้รับ การผสมพันธุ์ใช้เวลาสั้น และจะพาตัวเมียไปยังกรงของตัวผู้แทนที่จะทำกลับกัน เพราะตัวเมียมักหวงพื้นที่

ระยะตั้งท้องอยู่ที่ประมาณ 28-33 วัน ช่วงใกล้คลอดตัวเมียจะทำรังจากวัสดุรองนอนและขนที่ถอนจากตัวเอง ลูกครอกหนึ่งโดยทั่วไปมีประมาณ 2-5 ตัว ซึ่งเกิดมาโดยไม่มีขน ตายังไม่ลืม และต้องพึ่งพาแม่ทั้งหมด

ลูกกระต่ายลืมตาเมื่ออายุประมาณ 10 วัน และเริ่มแทะกินอาหารแข็งได้อีกไม่กี่สัปดาห์ต่อมา การหย่านมมักเกิดขึ้นเมื่ออายุประมาณ 6-8 สัปดาห์ แม่กระต่ายให้นมเพียงวันละหนึ่งหรือสองครั้ง ซึ่งเป็นเรื่องปกติของกระต่าย ดังนั้นรังที่เงียบสงบและแม่ที่ไม่ถูกรบกวนจึงช่วยให้ลูกรอดชีวิตมากที่สุด ควรจับต้องลูกกระต่ายให้น้อยที่สุดในช่วงสัปดาห์แรก ๆ