พิกมีพาวเตอร์

พิกมี่ พาวเตอร์ เป็นนกพิราบประดับตัวเล็กที่พัฒนาขึ้นในเยอรมนีเพื่อการประกวด จุดเด่นที่สุดคือถุงคอขนาดใหญ่ซึ่งนกจะสูดลมเข้าไปพองให้กลมดุจลูกบอลบริเวณหน้าอก เมื่อรวมกับท่ายืนตัวตรงสูงชะลูดและขาเรียวยาว ก็ยิ่งเสริมบุคลิกสง่างามอันเป็นเอกลักษณ์ของกลุ่มนกพิราบพาวเตอร์และครอปเปอร์

คำว่า "พิกมี่" (pygmy) บ่งบอกถึงขนาดตัว นกพิราบพันธุ์นี้จัดเป็นหนึ่งในสมาชิกตัวเล็กที่สุดของกลุ่มพาวเตอร์ ถูกคัดสายพันธุ์ให้คงรูปทรงพาวเตอร์แบบดั้งเดิมไว้ในร่างกายที่กะทัดรัดแทนที่จะเป็นตัวใหญ่ นกโตเต็มวัยมีน้ำหนักเบา เอวคอด ยืนสูงสง่า ขาอาจมีขนปกคลุมหรือเปล่าเกลี้ยงแล้วแต่สายเลือด

ผู้เลี้ยงมักบอกว่านิสัยของมันขี้สงสัย ว่องไว ตื่นตัว และมั่นใจในตัวเอง นกเดินไปมาในเล้าอย่างคล่องแคล่ว คอยสังเกตสิ่งรอบตัว ส่วนตัวผู้จะพองถุงคอและเดินเขย่งปลายเท้าอวดโฉม พันธุ์นี้เลี้ยงไว้เพื่อการประกวดและความเพลิดเพลินในการชมมากกว่าการแข่งขันความเร็วหรือเลี้ยงเอาเนื้อ

เหมาะกับใคร

พิกมี่ พาวเตอร์ เหมาะกับผู้เลี้ยงที่ต้องการนกประดับไว้ในเล้าและชื่นชอบการดูพฤติกรรมอวดโฉม นกต้องการเล้าที่แห้งและป้องกันสัตว์นักล่าได้ พร้อมการดูแลใกล้ชิดทุกวัน จึงเหมาะกับคนที่มีพื้นที่จัดเล้ามากกว่าผู้เลี้ยงสัตว์ในบ้าน พันธุ์นี้เป็นตัวเลือกที่สมเหตุสมผลสำหรับนักเลี้ยงหน้าใหม่เพราะตัวเล็กและกินอาหารไม่มาก แม้การเตรียมนกให้พร้อมประกวดจะต้องอาศัยการฝึกฝน

นกพิราบกลุ่มพาวเตอร์และครอปเปอร์เป็นสายพันธุ์ประดับเก่าแก่ที่เลี้ยงกันทั่วยุโรป เพราะนิสัยชอบพองถุงคอ ผู้เพาะพันธุ์คัดเลือกนกที่พองถุงคอได้ใหญ่และยืนได้สูงตรง เมื่อเวลาผ่านไปจึงเกิดสายพันธุ์ท้องถิ่นหลากหลายรูปแบบ ตั้งแต่ตัวใหญ่ขายาวไปจนถึงตัวเล็กกะทัดรัด

พิกมี่ พาวเตอร์ อยู่ในสายเยอรมันของตระกูลนี้ มันถูกพัฒนาขึ้นในเยอรมนีให้เป็นพาวเตอร์ตัวเล็ก โดยมุ่งคัดสายพันธุ์ให้คงถุงคอพองและท่ายืนตัวตรงเอาไว้ พร้อมกับลดขนาดตัวลงโดยรวม ผลลัพธ์ที่ได้คือนกที่แสดงรูปทรงพาวเตอร์แบบย่อส่วน

เช่นเดียวกับสายพันธุ์ประดับเยอรมันอื่น ๆ นักเลี้ยงท้องถิ่นเป็นผู้รักษาสายพันธุ์นี้ไว้และนำไปประกวดตามงานแสดงนก ซึ่งกรรมการจะตัดสินโดยเทียบกับมาตรฐานที่ตกลงกันไว้เรื่องรูปทรง ถุงคอ ท่ายืน และขนนก การคัดเลือกอย่างต่อเนื่องตามเกณฑ์เหล่านี้ทำให้ขนาดตัวเล็กและท่ายืนสูงเพรียวคงที่มาจนถึงปัจจุบัน

จนถึงทุกวันนี้พันธุ์นี้ยังคงเป็นนกประกวดที่นักเลี้ยงงานอดิเรกนิยมเลี้ยง ไม่ใช่นกแข่งหรือนกเพื่อประโยชน์ใช้สอย ประวัติของมันจึงผูกอยู่กับวงการประกวดมากกว่าการใช้งานเชิงพาณิชย์ เนื่องจากไม่มีบันทึกวันก่อตั้งที่แน่ชัด จึงอธิบายได้เพียงว่าเป็นพาวเตอร์สายเยอรมันที่พัฒนาขึ้นภายในธรรมเนียมพาวเตอร์และครอปเปอร์ในวงกว้าง

ภาพรวมของพันธุ์นี้คือนกพิราบตัวเล็กสง่างามที่ยืนสูงบนขายาว ลำตัวเพรียวเอวคอด อกยื่นไปด้านหน้า และถุงคอที่พองขึ้นเป็นก้อนกลมอยู่เหนือขา เมื่อนกแสดงท่าทาง มันจะเขย่งปลายเท้าขึ้นและถุงคอจะเด่นชัดขึ้นมากตัดกับรูปร่างที่เพรียวบาง

หัวมีขนาดเล็กและได้สัดส่วนพอดีกับถุงคอที่พองใหญ่ คอยาว และเส้นสายจากถุงคอลงไปถึงเท้าควรดูสมดุลและตั้งตรง แต่ละสายเลือดมีความแตกต่างเรื่องขนที่ขา บางตัวขาเกลี้ยง บางตัวมีขนปกคลุม

ขนและสี

ขนเรียบแนบไปกับลำตัว ช่วยขับให้เห็นทรงเพรียวชัดเจน พันธุ์นี้เลี้ยงกันในหลายสี ทั้งสีพื้นเดียวและนกที่มีลวดลาย ขึ้นอยู่กับสายเลือดและผู้เพาะพันธุ์แต่ละราย กรรมการมักพิจารณาคุณภาพขนที่สะอาดเรียบร้อยและถุงคอที่กลมชัดเจนเป็นหลัก มากกว่าจะยึดติดกับสีใดสีหนึ่ง สีจึงเป็นเรื่องความชอบส่วนตัวของผู้เลี้ยงภายใต้กรอบมาตรฐาน

พิกมี่ พาวเตอร์ เป็นนกที่กระตือรือร้นและตื่นตัวต่อสิ่งรอบตัวอยู่เสมอ นกเดินไปมาในเล้าและกรงนกอย่างคล่องแคล่ว ชอบเกาะที่สูง และคอยจับตาดูทั้งคนและนกตัวอื่น ความมั่นใจในตัวเองแสดงออกชัดที่สุดในตัวผู้ ซึ่งจะพองถุงคอ เดินเขย่งปลายเท้า และเดินอวดโฉมไปมา

เมื่ออยู่กับผู้เลี้ยงที่จับต้องตัวสม่ำเสมอตั้งแต่ยังเล็ก นกจะค่อย ๆ เชื่องและสงบลง แม้จะยังคงเฝ้าระวังสิ่งรอบตัวมากกว่าจะเข้าหาคนเอง เมื่อเจอคนแปลกหน้า นกจะตื่นตัวและอาจถอยห่างจนกว่าจะคุ้นเคย ส่วนกับนกพิราบตัวอื่นมักอยู่ร่วมกันได้ดีในเล้าเดียวกัน อาจมีการกระทบกระทั่งเรื่องรังและที่เกาะบ้างในช่วงฤดูผสมพันธุ์ตามปกติ โดยธรรมชาติแล้วนกไม่ก้าวร้าว พลังงานส่วนใหญ่ถูกใช้ไปกับการเคลื่อนไหวและการอวดโฉมมากกว่าการต่อสู้

การดูแลหลัก ๆ คือการรักษาเล้าให้สะอาด ให้อาหารอย่างสม่ำเสมอ และตรวจดูนกทุกวัน พันธุ์นี้แข็งแรงทนทานเมื่อเลี้ยงในที่แห้งและไม่มีลมโกรก การจับต้องตัวเป็นประจำช่วยให้นกเชื่องและช่วยให้ผู้เลี้ยงสังเกตความผิดปกติได้ตั้งแต่เนิ่น ๆ

การดูแลขนและผิวพรรณ

• จัดอ่างน้ำตื้น ๆ ให้อาบสัปดาห์ละสองถึงสามครั้งเพื่อให้ขนสะอาด
• ตรวจเท้าและขาว่ามีคราบดินหรือมูลติดหรือไม่ โดยเฉพาะนกที่มีขนปกคลุมขา
• ตัดเล็บที่ยาวเกินไปเมื่อจำเป็น
• รักษาเล้าให้แห้งอยู่เสมอ เพราะความชื้นเป็นสาเหตุหลักของปัญหาขนและเท้าที่ไม่สมบูรณ์

การออกกำลังกาย

• จัดกรงนกหรือเล้าที่มีพื้นที่ให้บินระยะสั้นได้ พร้อมที่เกาะสูงให้ปีนขึ้นไป
• ปล่อยให้ออกนอกเล้าได้ทุกวันในพื้นที่ปิดที่ปลอดภัย หากสภาพเอื้ออำนวย
• จัดที่เกาะหลายระดับความสูงให้เหมาะกับนิสัยชอบยืนตัวตรงและปีนป่ายของสายพันธุ์นี้

สภาพแวดล้อม

จัดเล้าให้แห้ง ระบายอากาศดี ไม่มีลมโกรก และป้องกันแมว หนู และนกล่าเหยื่อได้อย่างมิดชิด จัดพื้นที่และกล่องรังให้เพียงพอกับจำนวนคู่ที่เลี้ยง และทำความสะอาดมูลนกเป็นประจำเพื่อรักษาคุณภาพอากาศและลดความเสี่ยงโรค

อาหารหลักคืออาหารเม็ดผสมสำหรับนกพิราบที่มีเมล็ดพืชและถั่วหลากชนิด เช่น ข้าวโพด ข้าวสาลี ถั่วลันเตา และเมล็ดพืชขนาดเล็ก เนื่องจากเป็นสายพันธุ์ตัวเล็ก ปริมาณอาหารจึงไม่มากนัก การให้อาหารเป็นปริมาณที่กำหนดแทนการวางทิ้งไว้ทั้งวันช่วยให้นกอยู่ในสภาพร่างกายที่พร้อมประกวด ต้องมีน้ำสะอาดให้ตลอดเวลาและมีกรวดให้นกกินเพื่อช่วยบดย่อยเมล็ดพืช

ของว่างและอาหารเสริม

จัดกรวดและแหล่งแคลเซียม เช่น เปลือกหอยนางรมบด ให้มีตลอดเวลา ซึ่งสำคัญที่สุดสำหรับตัวเมียที่กำลังไข่ อาหารเสริมแร่ธาตุหรือวิตามินเพิ่มเติมได้ในช่วงผสมพันธุ์และช่วงผลัดขน ผักใบเขียวหรือเมล็ดพืชพิเศษให้เป็นของว่างได้ในปริมาณน้อย เพื่อไม่ให้เสียสมดุลของอาหารหลัก

เมื่อเลี้ยงในที่แห้งและให้อาหารสะอาด พิกมี่ พาวเตอร์ จะเป็นนกที่แข็งแรงทนทาน อายุขัยโดยทั่วไปอยู่ที่ประมาณ 10 ถึง 15 ปี ปัญหาสุขภาพส่วนใหญ่มักมาจากเล้าที่ชื้น น้ำสกปรก การเลี้ยงแออัดเกินไป หรือการสัมผัสกับนกป่วย มากกว่าจะเป็นจุดอ่อนของสายพันธุ์เอง การรักษาความสะอาดในเล้าอย่างดีช่วยป้องกันปัญหาส่วนใหญ่ได้

การป้องกันโรค

• รักษาเล้าให้แห้งและระบายอากาศดี ทำความสะอาดมูลนกบ่อย ๆ
• เติมน้ำสะอาดในภาชนะที่สะอาดทุกวัน
• กักโรคนกใหม่หรือนกที่กลับเข้าเล้าก่อนนำไปรวมกับฝูง
• ถ่ายพยาธิและตรวจหาปรสิตภายนอกตามตารางที่กำหนด
• สังเกตมูลและน้ำหนักตัวเป็นสัญญาณเตือนเบื้องต้น

ในฐานะนกประกวด พิกมี่ พาวเตอร์ ไม่ได้ถูกฝึกให้แข่งขันหรือบินกลับรัง การฝึกจึงหมายถึงการทำให้นกคุ้นเคยกับการถูกจับตัว คุ้นกับกรงประกวด และยืนโพสท่าอย่างสงบขณะกรรมการตรวจดู นกเรียนรู้ผ่านการฝึกซ้ำอย่างเงียบ ๆ และนกที่ถูกจับต้องตัวบ่อยตั้งแต่เล็กจะปรับตัวได้เร็วที่สุด ความอดทนสำคัญกว่าความเร็ว เพราะนกที่ตกใจจะโพสท่าได้ไม่ดี

ขั้นตอนพื้นฐาน

1. จับต้องตัวลูกนกอย่างอ่อนโยนและบ่อยครั้งเพื่อให้ยอมรับการถูกอุ้ม
2. นำกรงประกวดมาวางไว้ที่บ้านและปล่อยให้นกกินอาหารและพักผ่อนในกรงนั้น
3. ฝึกยืนและโพสท่าเป็นช่วงสั้น ๆ และหยุดก่อนที่นกจะเหนื่อยล้า
4. ให้รางวัลพฤติกรรมสงบด้วยเมล็ดพืชโปรดปริมาณน้อย
5. ค่อย ๆ เพิ่มการเดินทางระยะสั้น เพื่อให้นกคุ้นกับการเดินทางและฝูงชนก่อนไปประกวดจริง

พิกมี่ พาวเตอร์ เลี้ยงไว้ในเล้า ซึ่งเป็นที่อยู่มาตรฐานของนกพิราบประดับ เล้าต้องแห้ง ระบายอากาศดีโดยไม่มีลมโกรกพัดผ่าน และป้องกันสัตว์นักล่า เช่น แมว หนู และเหยี่ยว ได้อย่างมิดชิด ภายในเล้าต้องมีที่เกาะหลายระดับความสูงให้เหมาะกับนิสัยชอบยืนตัวตรงและปีนป่ายของสายพันธุ์นี้ พร้อมกล่องรังสำหรับคู่ผสมพันธุ์และพื้นที่โล่งสำหรับให้อาหารและทำความสะอาด กรงนกหรือพื้นที่บินที่ต่อจากเล้าช่วยให้นกออกกำลังกายและอาบน้ำกลางแจ้งได้อย่างปลอดภัย

รายการตรวจสอบก่อนจัดเล้า

• เล้าแห้ง ไม่มีลมโกรก และระบายอากาศดี
• ผนัง ประตู และตาข่ายป้องกันสัตว์นักล่าได้มิดชิด
• ที่เกาะหลายระดับความสูง
• กล่องรังสำหรับคู่ผสมพันธุ์แต่ละคู่
• ภาชนะให้อาหารและน้ำที่สะอาด
• มีกรวดและน้ำสำหรับอาบให้พร้อม
• กรงนกหรือพื้นที่บินที่ปลอดภัยสำหรับออกกำลังกายทุกวัน

เช่นเดียวกับนกพิราบส่วนใหญ่ พิกมี่ พาวเตอร์ ไข่ครั้งละสองฟองและพ่อแม่นกผลัดกันฟักไข่ ไข่จะฟักออกภายในราว 17 ถึง 19 วัน ลูกนกแรกเกิดยังช่วยตัวเองไม่ได้และกินนมพิราบที่ผลิตจากทั้งพ่อและแม่ ก่อนจะค่อย ๆ หย่านมไปกินเมล็ดพืชเมื่อโตขึ้น คู่ส่วนใหญ่เลี้ยงลูกได้เองอย่างดี แต่เพราะถุงคอที่ใหญ่ของพันธุ์พาวเตอร์ ผู้เลี้ยงบางคนจึงคอยสังเกตการให้อาหารอย่างใกล้ชิด หรือใช้คู่นกพี่เลี้ยงสายพันธุ์ธรรมดาช่วยเลี้ยงแทนเมื่อพ่อแม่นกเลี้ยงลูกได้ไม่ดี

ขั้นตอนการฟักไข่

1. จัดกล่องรังที่เงียบสงบพร้อมวัสดุรองรังและปล่อยให้คู่นกตั้งตัว
2. ปล่อยให้พ่อแม่นกฟักไข่โดยไม่รบกวน
3. ตรวจดูว่าไข่ทั้งสองฟองได้รับการกกและพลิกอย่างสม่ำเสมอ
4. เมื่อลูกนกฟักออกมา ตรวจสอบว่าพ่อแม่นกป้อนนมพิราบให้จริง
5. รักษารังให้แห้งและสะอาดขณะลูกนกเติบโต
6. จัดให้เข้าถึงเมล็ดพืชและน้ำได้ง่ายเมื่อลูกนกเริ่มหย่านม