เปรูเวียนพาโซ

เปรูเวียนพาโซเป็นม้าอานที่พัฒนาสายพันธุ์ขึ้นในประเทศเปรูตลอดหลายศตวรรษ จุดเด่นที่รู้จักกันดีที่สุดคือจังหวะการเดินสี่จังหวะที่นุ่มนวลและสม่ำเสมอ ซึ่งติดตัวมาตั้งแต่เกิดโดยไม่ต้องฝึกฝนเพิ่มเติม ผู้ขี่จึงนิยมใช้ม้าพันธุ์นี้สำหรับการนั่งอานเป็นเวลานานโดยไม่รู้สึกกระแทกกระเทือนแบบม้าที่วิ่งเหยาะ

สายพันธุ์นี้รวมคุณสมบัติสองอย่างที่ไม่ค่อยพบร่วมกัน คือความกระตือรือร้นและพลังในการเคลื่อนไหวขณะขี่ ซึ่งผู้เพาะพันธุ์ชาวเปรูเรียกว่า "บรีโอ" (brio) ในขณะเดียวกันก็สงบและมีนิสัยดีเมื่ออยู่บนพื้นดิน ม้าเปรูเวียนพาโซสายพันธุ์ดีจะทรงตัวโดยยกศีรษะและคอขึ้นอย่างสง่า

การเคลื่อนไหวที่โดดเด่นที่สุดของสายพันธุ์นี้คือ "แตร์มิโน" (termino) ซึ่งเป็นการหมุนขาหน้าออกด้านนอกจากไหล่ ท่านี้พบเฉพาะในสายพันธุ์นี้เท่านั้น ทำให้การเคลื่อนไหวของขาหน้าดูคล้ายท่าว่ายน้ำ ขณะที่ส่วนสะโพกยังคงอยู่ต่ำและขับเคลื่อนไปข้างหน้า

เหมาะกับใคร

เปรูเวียนพาโซเหมาะกับผู้ขี่ที่ต้องการความสบายในการเดินทางระยะไกล เช่น นักขี่ม้าเดินป่าและผู้ที่ต้องนั่งอานเป็นเวลานาน อารมณ์ที่มั่นคงของมันทำให้ผู้ขี่ที่มีกำลังกายน้อยกว่าควบคุมได้ง่าย แม้ว่าพลังความกระตือรือร้นของมันจะต้องอาศัยมือที่มั่นใจในการบังคับ สายพันธุ์นี้ยังใช้ในการประกวดบนอาน รวมถึงขบวนพาเหรดและงานแสดงต่าง ๆ

สายพันธุ์นี้สืบย้อนไปถึงม้าที่ผู้ตั้งถิ่นฐานชาวสเปนนำเข้ามายังทวีปอเมริกาใต้ในศตวรรษที่สิบหก กองทัพสเปนเริ่มเดินทางมาถึงเปรูตั้งแต่ปี ค.ศ. 1532 โดยม้าที่นำเข้ามาด้วยรวมถึงพันธุ์สแปนิชเจนเนต (Spanish Jennet) ซึ่งเป็นม้าที่มีจังหวะเดินด้านข้างที่นุ่มนวล พร้อมกับสายพันธุ์บาร์บและอันดาลูเซียน

เปรูไม่มีเครือข่ายถนนที่ยาวไกลแบบยุโรป และที่ดินขนาดใหญ่กระจายอยู่ตามหุบเขาชายฝั่ง ทะเลทราย และพื้นที่ภูเขา เจ้าของที่ดินต้องการม้าที่พาพวกเขาเดินทางไกลได้อย่างสบายด้วยจังหวะที่สม่ำเสมอ ผู้เพาะพันธุ์จึงคัดเลือกม้าที่มีจังหวะเดินสี่จังหวะที่นุ่มนวล มีความอึด และมีนิสัยเชื่อฟัง สืบทอดกันมาหลายชั่วรุ่น

ตลอดช่วงเวลาส่วนใหญ่ของการพัฒนาสายพันธุ์ ม้าเหล่านี้ถูกเลี้ยงแยกตัวอยู่ในไร่ขนาดใหญ่ของเปรูโดยไม่ผสมข้ามสายพันธุ์มากนัก จังหวะการเดินจึงคงที่และถ่ายทอดไปยังลูกม้าได้อย่างแน่นอน การคัดเลือกแบบปิดที่ยาวนานนี้เองที่ทำให้จังหวะการเดินปรากฏขึ้นตามธรรมชาติในม้าเปรูเวียนพาโซพันธุ์แท้เกือบทุกตัว

ในศตวรรษที่ยี่สิบ ม้าพันธุ์นี้แพร่หลายออกไปนอกประเทศเปรู และผู้เพาะพันธุ์ในอเมริกาเหนือและที่อื่น ๆ ได้จัดตั้งทะเบียนสายพันธุ์เพื่อบันทึกสายเลือด เปรูเวียนพาโซได้รับการยอมรับให้เป็นสัญลักษณ์ประจำชาติของเปรู และไม่ควรสับสนกับพาโซฟิโน (Paso Fino) ซึ่งเป็นม้าจังหวะเดินอีกสายพันธุ์หนึ่งที่พัฒนาขึ้นในพื้นที่อื่นของลาตินอเมริกา

เปรูเวียนพาโซเป็นม้าขนาดกลางที่มีสัดส่วนสมดุล สร้างมาเพื่อความทนทานมากกว่าความสูง มีอกลึก ไหล่ลาดแข็งแรง และกล้ามเนื้อกลมมนที่รองรับจังหวะการเดินต่อเนื่องของมัน คอค่อนข้างหนาและโค้งเป็นส่วนโค้งสวยงาม ศีรษะมีขนาดปานกลางพร้อมสีหน้าที่ผู้เพาะพันธุ์บรรยายว่าตื่นตัวและสง่างาม

แผงคอและหางมีเส้นละเอียดและดกหนา หางตั้งอยู่ในตำแหน่งต่ำและแนบชิดลำตัว การเคลื่อนไหวที่สะโพกต่ำและมีแรงส่ง ขณะที่ขาหน้าแสดงท่าแตร์มิโนที่หมุนออกด้านนอกอันเป็นเอกลักษณ์ของสายพันธุ์

ขนและสี

เปรูเวียนพาโซมีขนสีพื้นหลากหลายแบบ รวมถึงสีเจือจางและสีโรอันบางส่วน สีน้ำตาลแดงและสีเกาลัดพบได้ทั่วไป ส่วนสีดำ น้ำตาล เทา พาโลมิโน และบั๊กสกินก็พบได้เช่นกัน ลายขาวที่ใบหน้าและขาถือเป็นลักษณะที่ยอมรับได้ ตัวขนเองสั้นและละเอียด ส่วนแผงคอ ผมหน้าม้า และหางยาวและเป็นมันเงา

เปรูเวียนพาโซขึ้นชื่อเรื่องการผสานระหว่างบรีโอกับความอ่อนโยน บรีโอเป็นคำที่ผู้เพาะพันธุ์ใช้เรียกพลังในการเคลื่อนไปข้างหน้า ความกล้าหาญ และความเต็มใจที่จะเดินหน้าต่อไปของม้า เมื่ออยู่บนอาน ม้าจะกระตือรือร้นและตอบสนองไว พร้อมแสดงความต้องการเคลื่อนที่อย่างชัดเจน

เมื่ออยู่บนพื้นดินและอยู่ใกล้คน ม้าตัวเดียวกันนี้มักสงบและมีนิสัยดี สายพันธุ์นี้ผูกพันกับผู้เลี้ยงอย่างแน่นแฟ้นและมักเชื่อฟังง่าย ทำให้การดูแลในแต่ละวันไม่ยุ่งยาก เมื่ออยู่กับม้าตัวอื่นก็มักเข้าสังคมได้ดีและปรับตัวเข้ากับฝูงได้อย่างราบรื่น

เมื่อพบคนแปลกหน้า เปรูเวียนพาโซที่มั่นใจมักจะตื่นตัวมากกว่าจะวิตกกังวล ท่วงท่าสง่างามของมันเป็นส่วนหนึ่งของนิสัยไม่ต่างจากรูปร่าง สายพันธุ์นี้เหมาะกับเจ้าของที่สามารถนำพลังของมันไปใช้อย่างถูกทางด้วยการฝึกที่สม่ำเสมอและยุติธรรม

การแต่งขน

• แปรงตัวหลายครั้งต่อสัปดาห์เพื่อให้ขนสะอาดและผิวหนังแข็งแรง
• หวีและสางแผงคอและหางที่ยาวอย่างระมัดระวังเพื่อป้องกันเส้นขาด
• เก็บทำความสะอาดกีบทุกวันและตรวจดูก้อนหิน เศษดินอัดแน่น และร่องรอยของโรคกีบเน่า
• อาบน้ำเมื่อจำเป็นและเช็ดขาให้แห้งเพื่อป้องกันปัญหาผิวหนัง
• ตรวจตา จมูก และผิวหนังระหว่างการแต่งขนเพื่อสังเกตสัญญาณผิดปกติแต่เนิ่น ๆ

การออกกำลังกาย

• ให้ม้าได้ขี่หรือฝึกจากพื้นดินเป็นประจำเพื่อรักษาความฟิตและจังหวะการเดินที่ดี
• การปล่อยให้เดินเล่นในคอกหรือทุ่งหญ้าทุกวันช่วยทั้งสภาพจิตใจและร่างกาย
• สลับระหว่างการออกเดินป่าและการฝึกในสนามเพื่อให้ม้าไม่เบื่อ
• ค่อย ๆ สร้างความฟิตก่อนออกขี่ระยะไกล

สภาพแวดล้อม

เปรูเวียนพาโซอยู่ได้ดีเมื่อมีทุ่งหญ้าให้เดินเล่นและมีโรงเรือนหรือคอกสำหรับหลบร้อน ลม และฝน มันปรับตัวเข้ากับสภาพอากาศได้หลากหลายตราบใดที่มีที่พักที่เหมาะสมและการดูแลอย่างสม่ำเสมอ การมีม้าตัวอื่นอยู่ด้วยช่วยให้สายพันธุ์ที่ชอบเข้าสังคมนี้สงบและมั่นคง

พื้นฐานของอาหารเปรูเวียนพาโซคืออาหารหยาบ หญ้าแห้งหรือทุ่งหญ้าคุณภาพดีควรเป็นส่วนใหญ่ของปริมาณอาหารต่อวัน คิดเป็นประมาณ 1.5 ถึง 2 เปอร์เซ็นต์ของน้ำหนักตัวต่อวัน ม้าพันธุ์นี้ส่วนใหญ่ใช้พลังงานจากอาหารได้อย่างมีประสิทธิภาพ จึงเสริมอาหารข้นเฉพาะเมื่อปริมาณงานต้องการพลังงานเพิ่มเติม

ต้องมีน้ำสะอาดให้ดื่มได้ตลอดเวลา พร้อมแหล่งเกลือหรือแร่ธาตุ ให้อาหารในเวลาที่แน่นอนและแบ่งปริมาณอาหารมื้อใหญ่ออกเป็นมื้อย่อยเพื่อช่วยระบบย่อยอาหาร

ขนมและอาหารเสริม

แครอทหรือแอปเปิลปริมาณเล็กน้อยเป็นขนมที่เหมาะสม อาหารเสริมวิตามินและแร่ธาตุที่สมดุลอาจช่วยได้เมื่ออาหารหยาบเพียงอย่างเดียวไม่เพียงพอ และสัตวแพทย์สามารถให้คำแนะนำเรื่องอาหารเสริมสำหรับม้าสูงอายุหรือม้าที่ทำงานหนักได้ ควรค่อย ๆ เปลี่ยนอาหารทีละน้อยเป็นเวลาอย่างน้อยหนึ่งสัปดาห์

เปรูเวียนพาโซเป็นสายพันธุ์ที่แข็งแรงและมีชีวิตการทำงานที่ยาวนาน ม้าหลายตัวยังคงแข็งแรงและกระฉับกระเฉงจนถึงวัยยี่สิบกว่าปี และอายุขัย 25 ถึง 30 ปีถือเป็นเรื่องปกติเมื่อได้รับการดูแลที่ดี สายพันธุ์นี้ไม่มีโรคทางพันธุกรรมเฉพาะตัว แต่เผชิญปัญหาสุขภาพทั่วไปเช่นเดียวกับม้าโดยทั่วไป

การดูแลจากสัตวแพทย์อย่างสม่ำเสมอ ความใส่ใจเรื่องอาหาร และการจัดการกีบที่ดี เป็นปัจจัยหลักที่ช่วยให้ม้าเหล่านี้แข็งแรงตลอดช่วงชีวิตที่ยาวนาน

การดูแลเชิงป้องกัน

• นัดตรวจสุขภาพกับสัตวแพทย์ปีละครั้งหรือสองครั้ง พร้อมฉีดวัคซีนหลัก
• ถ่ายพยาธิตามโปรแกรมที่สัตวแพทย์แนะนำและผลตรวจอุจจาระ
• ตรวจและกรอฟันอย่างน้อยปีละครั้ง
• ตัดแต่งกีบทุกหกถึงแปดสัปดาห์
• ติดตามสภาพร่างกายเพื่อป้องกันทั้งภาวะอ้วนเกินและได้รับอาหารไม่เพียงพอ

เปรูเวียนพาโซฉลาด เต็มใจเรียนรู้ และผูกพันกับผู้ฝึกได้เร็ว จึงตอบสนองต่อการฝึกอย่างอดทนได้ดี เนื่องจากจังหวะการเดินสี่จังหวะติดตัวมาแต่กำเนิด การฝึกจึงไม่ได้สร้างจังหวะการเดินขึ้นมาใหม่ แต่ช่วยปรับสมดุล จังหวะ และการรวบตัวให้ดีขึ้น พลังบรีโอของม้าทำให้มันมีแรงขับไปข้างหน้า งานฝึกจึงเน้นการนำพลังนั้นไปใช้อย่างถูกทางและสร้างการตอบสนองที่นุ่มนวลและสม่ำเสมอ

การฝึกจากพื้นดินช่วยสร้างความไว้ใจและความเคารพ ทั้งก่อนและควบคู่ไปกับการฝึกบนอาน สายพันธุ์นี้ตอบสนองไม่ดีต่อวิธีการที่รุนแรงหรือใช้กำลัง แต่ตอบสนองดีกว่ามากต่อสัญญาณที่ชัดเจน ยุติธรรม และทำซ้ำได้

พื้นฐาน

1. เริ่มจากการจับบังคับและฝึกจากพื้นดินเพื่อสอนการนำเดิน การยืนนิ่ง และการอ่อนตาม
2. แนะนำอุปกรณ์อานม้าและให้ม้ายอมรับน้ำหนักผู้ขี่อย่างสงบในช่วงสั้น ๆ
3. สร้างพื้นฐานการเดิน หยุด และบังคับทิศทางที่จังหวะเดินธรรมดาก่อนเพิ่มจังหวะเฉพาะของสายพันธุ์
4. พัฒนาจังหวะการเดินตามธรรมชาติด้วยการสัมผัสเบา ๆ และจังหวะที่มั่นคง
5. เพิ่มการเปลี่ยนจังหวะ งานด้านข้าง และประสบการณ์เดินป่าเมื่อความมั่นใจเพิ่มขึ้น

ม้าเปรูเวียนพาโซเข้าสู่วัยเจริญพันธุ์เมื่ออายุประมาณสี่ถึงห้าปี แม้ว่าส่วนใหญ่จะยังไม่เริ่มฝึกขี่จนกว่าจะโตพอที่จะรับงานได้ แม่ม้ามักได้รับการผสมพันธุ์เมื่อเติบโตเต็มที่แล้ว และผู้เพาะพันธุ์คัดเลือกจากโครงสร้างร่างกายที่สมบูรณ์ จังหวะการเดินตามธรรมชาติที่ชัดเจน และอุปนิสัยที่ดี

การตั้งท้องใช้เวลาประมาณ 11 เดือน และแม่ม้าเกือบทั้งหมดให้กำเนิดลูกเพียงตัวเดียว ฝาแฝดพบได้น้อยในม้าและโดยทั่วไปไม่เป็นที่ต้องการเนื่องจากมีความเสี่ยงสูงต่อทั้งแม่ม้าและลูกม้า ลูกม้าแรกเกิดจะยืนและดูดนมได้ภายในไม่กี่ชั่วโมงแรกของชีวิต

คุณสมบัติที่โดดเด่นของสายพันธุ์นี้คือจังหวะการเดินถ่ายทอดทางพันธุกรรมได้อย่างแน่นอน เนื่องจากลักษณะนี้ถูกตรึงไว้ผ่านการผสมพันธุ์แบบปิดมาหลายศตวรรษ ลูกม้าพันธุ์แท้จึงแสดงจังหวะการเดินสี่จังหวะที่นุ่มนวลตั้งแต่อายุยังน้อยอย่างสม่ำเสมอ ลูกม้าจะหย่านม ได้รับการฝึกจับบังคับตั้งแต่เนิ่น ๆ เพื่อสร้างความไว้ใจ และค่อย ๆ พัฒนาไปสู่งานบนอานเมื่อเติบโตขึ้น