เร็กซ์

หนูตะเภาเร็กซ์เป็นสายพันธุ์ขนสั้นที่จำแนกจากลักษณะเนื้อขนมากกว่าสี ขนของมันหนาแน่นและเป็นลอนคล้ายสักหลาด ตั้งชันออกจากลำตัวเล็กน้อย และไม่มีขนการ์ดแข็งที่พบในหนูตะเภาพันธุ์อื่นส่วนใหญ่ ผลลัพธ์คือสัมผัสที่นุ่มฟูและรูปทรงที่ดูยับๆ เล็กน้อย เมื่อโตเต็มวัยจะมีขนาดปานกลาง น้ำหนักประมาณ 700 ถึง 1,200 กรัม โดยตัวผู้มักหนักกว่าตัวเมีย

เช่นเดียวกับหนูตะเภาบ้านทุกสายพันธุ์ เร็กซ์เป็นสัตว์ฟันแทะที่อาศัยอยู่บนพื้นดินและชอบอยู่รวมกันเป็นฝูง สื่อสารกันด้วยเสียงร้องหลายแบบ ทั้งเสียงแหลมสั้น เสียงครางเบาๆ และเสียงร้องรัวถี่ มันตื่นตัวในเวลากลางวันและช่วงเช้ามืดกับพลบค่ำ ไม่ค่อยสนใจปีนป่ายหรือกระโดด นิสัยสงบและชอบอยู่ใกล้คน ทำให้จับต้องได้ง่ายเมื่อคุ้นเคยกับผู้เลี้ยงแล้ว

หลายคนสับสนระหว่างเร็กซ์กับหนูตะเภาเท็ดดี้ เพราะทั้งคู่มีขนสั้นนุ่มฟูคล้ายกัน แต่ทั้งสองเป็นคนละสายพันธุ์ที่มีพื้นฐานทางพันธุกรรมต่างกัน และขนของเร็กซ์มักจะหยาบและหนาแน่นกว่าเมื่อสัมผัส

เหมาะกับใคร

เร็กซ์เหมาะกับผู้เลี้ยงที่ต้องการสัตว์เลี้ยงตัวเล็กนิสัยสงบ จับต้องง่าย และพร้อมดูแลทุกวัน ขนสั้นของมันดูแลง่ายกว่าสายพันธุ์ขนยาว จึงเหมาะกับผู้เริ่มเลี้ยงหนูตะเภาเป็นครั้งแรก รวมถึงครอบครัวที่มีเด็กวัยเรียนซึ่งอยู่ในความดูแลของผู้ใหญ่ หนูตะเภาเป็นสัตว์สังคมสูงและควรเลี้ยงเป็นคู่หรือเป็นกลุ่มเล็กๆ จึงไม่เหมาะกับคนที่เลี้ยงได้เพียงตัวเดียว

หนูตะเภาบ้านทุกสายพันธุ์ (Cavia porcellus) มีต้นกำเนิดจากที่ราบสูงแอนดีสในอเมริกาใต้ ชนพื้นเมืองในดินแดนที่ปัจจุบันคือเปรู โบลิเวีย เอกวาดอร์ และโคลอมเบีย เริ่มเลี้ยงหนูตะเภาป่าเป็นสัตว์เลี้ยงเมื่อหลายพันปีก่อน ทั้งเพื่อเป็นอาหารและใช้ในพิธีกรรมพื้นบ้าน หนูตะเภาเป็นส่วนหนึ่งของวิถีชีวิตในครัวเรือนและพิธีกรรมของผู้คนในภูมิภาคนี้

พ่อค้าชาวสเปนและชาวยุโรปชาติอื่นนำหนูตะเภาเข้าสู่ยุโรปในศตวรรษที่ 16 ซึ่งช่วงแรกเป็นสัตว์เลี้ยงในหมู่ชนชั้นสูงก่อนจะแพร่หลายมากขึ้น การคัดเลือกพันธุ์ต่อเนื่องมาหลายร้อยปีทำให้เกิดความหลากหลายของสี ลักษณะขน และขนาดตัวอย่างที่เห็นในปัจจุบัน

ขนแบบเร็กซ์เกิดจากยีนด้อยที่ทำให้ขนสั้นลงและไม่มีขนการ์ดตามปกติ เหลือไว้เพียงขนรองที่หนาแน่นและเป็นลอน การกลายพันธุ์แบบเดียวกันนี้พบได้ในสัตว์ชนิดอื่นด้วย เช่น กระต่ายและแมว ซึ่งให้เนื้อขนสั้นนุ่มฟูในลักษณะใกล้เคียงกัน

ปัจจุบันเร็กซ์เลี้ยงไว้เป็นสัตว์เลี้ยงในบ้านและนำไปประกวดในชมรมผู้เลี้ยงหนูตะเภาโดยนักเลี้ยงที่สนใจเฉพาะทาง ไม่มีบันทึกวันที่แน่ชัดของสายพันธุ์เร็กซ์มาตรฐานรุ่นแรก และปัจจุบันยังคงเพาะพันธุ์กันโดยเน้นที่ลักษณะขนเฉพาะตัวและนิสัยที่นิ่งสงบเป็นหลัก

เร็กซ์มีลำตัวป้อมกลม หัวกว้าง และหูสั้นห้อยลงเล็กน้อย ลักษณะเด่นที่สุดคือขน ซึ่งสั้นโดยทั่วไปไม่เกิน 1.5 เซนติเมตร และตั้งชันออกจากผิวหนัง ทำให้ตัวดูอวบกว่าโครงร่างจริง เนื่องจากไม่มีขนการ์ด สัมผัสของขนจึงนุ่มฟูและไม่มีความมันวาวแบบหนูตะเภาขนเรียบ หนวดอาจหยิกงอหรือบิดเป็นคลื่น ซึ่งเป็นลักษณะปกติที่มากับขนแบบเร็กซ์

สีและลวดลายขน

สีขนไม่เกี่ยวข้องกับลักษณะเนื้อขนแบบเร็กซ์ จึงพบเร็กซ์ได้ในเกือบทุกสีของหนูตะเภา สีที่พบทั่วไปได้แก่ ดำ ช็อกโกแลต ครีม ขาว แดง และอะกูติ ซึ่งอาจเป็นสีพื้นเดียวล้วน หรือมีลายด่างและลายโรอันผสมอยู่ ความหนาแน่นของขนสม่ำเสมอทั่วทั้งตัวรวมถึงบริเวณท้อง ไม่มีแนวแสกหรือลายวงขนแบบก้นหอย เนื้อขนยังคงนุ่มฟูตลอดชีวิต ถึงแม้ความยาวและความหนาของขนจะเปลี่ยนแปลงเล็กน้อยไปตามอายุและฤดูกาล

เร็กซ์มีนิสัยนิ่งและรักผู้เลี้ยง เมื่อไว้ใจผู้เลี้ยงแล้วจะยอมให้อุ้มและจับต้องได้ดี บางตัวชอบนอนนิ่งอยู่บนตักและอาจส่งเสียงครางเบาๆ เมื่อรู้สึกสบายใจ สายพันธุ์นี้ไม่ค่อยกัด และมักอยู่นิ่งระหว่างการดูแลตามปกติ จึงเหมาะให้เด็กที่อยู่ในความดูแลของผู้ใหญ่จับเล่นได้

เมื่อเจอคนแปลกหน้า หนูตะเภาจะระแวดระวังตามสัญชาตญาณและอาจนิ่งค้างหรือวิ่งหลบเมื่อตกใจ พฤติกรรมนี้เป็นเรื่องปกติของสัตว์ที่เป็นเหยื่อในธรรมชาติ และจะค่อยๆ ลดลงเมื่อมันคุ้นเคยกับเสียงและกลิ่นของผู้เลี้ยง การเคลื่อนไหวช้าๆ คาดเดาได้ และห้องที่เงียบสงบจะช่วยให้เร็กซ์ตัวใหม่ปรับตัวได้เร็วขึ้น

หนูตะเภาเป็นสัตว์สังคมสูงและอยู่ได้ดีที่สุดเมื่อมีเพื่อนร่วมสายพันธุ์อย่างน้อยหนึ่งตัว เร็กซ์ที่เลี้ยงรวมกับหนูตะเภาตัวอื่นจะสร้างความผูกพัน แบ่งปันอาหาร และสื่อสารกันด้วยเสียงร้องและเสียงคราง โดยรวมแล้วสายพันธุ์นี้อยู่ร่วมกันอย่างสงบ แม้กลุ่มเพศเดียวกันอาจมีการกระทบกระทั่งเล็กน้อยเรื่องพื้นที่ ซึ่งการจัดที่อยู่อาศัยที่ดีจะช่วยลดปัญหานี้ได้

การแปรงขนและตกแต่ง

• แปรงขนสัปดาห์ละ 1 ถึง 2 ครั้งด้วยแปรงขนนุ่ม เพื่อกำจัดขนที่หลุดร่วงและตรวจสภาพผิวหนัง
• ตรวจดูขนที่หนาแน่นว่ามีขนพันกัน สิ่งสกปรก หรือร่องรอยของไรและเหาหรือไม่ เพราะสิ่งเหล่านี้ซ่อนตัวในขนหนาได้ง่าย
• ตัดเล็บทุกสองสามสัปดาห์ เพราะเล็บจะยาวขึ้นเรื่อยๆ และสึกไม่ทันเมื่อเลี้ยงในบ้าน
• อาบน้ำเฉพาะเมื่อจำเป็นโดยใช้แชมพูสำหรับสัตว์เลี้ยงขนาดเล็ก และเช็ดขนให้แห้งสนิททุกครั้งเพื่อไม่ให้ตัวเย็นเกินไป

การออกกำลังกาย

• ปล่อยให้ออกมาเดินเล่นนอกกรงในพื้นที่ปิดที่ปลอดภัยทุกวัน อย่างน้อยวันละหนึ่งชั่วโมงหากทำได้
• จัดอุโมงค์และที่หลบซ่อนเตี้ยๆ ไว้ให้เดินเล่นและหาอาหาร เพราะหนูตะเภาไม่ปีนป่ายและไม่ใช้วงล้อวิ่ง
• จัดพื้นที่เล่นให้อยู่ระดับพื้นเสมอ เนื่องจากสายพันธุ์นี้อาจบาดเจ็บได้หากตกจากที่สูง

สภาพแวดล้อม

เลี้ยงเร็กซ์ในบ้านหรือในที่ที่มีหลังคากันแดดกันฝน โดยรักษาอุณหภูมิให้คงที่ระหว่าง 18 ถึง 24 องศาเซลเซียส หลีกเลี่ยงแดดจัดและลมโกรกโดยตรง หนูตะเภาไวต่อความร้อนเมื่ออุณหภูมิสูงกว่าประมาณ 26 ถึง 28 องศาเซลเซียส และไวต่อการเปลี่ยนแปลงอุณหภูมิแบบฉับพลัน ใช้วัสดุรองพื้นที่นุ่มและซับน้ำได้ดี เช่น กระดาษอัดหรือผ้าฟลีซ พร้อมทำความสะอาดกรงให้แห้งและสะอาดอยู่เสมอเพื่อปกป้องผิวหนังและอุ้งเท้า

หนูตะเภาเป็นสัตว์กินพืชที่ต้องการเส้นใยตลอดเวลา หญ้าแห้ง เช่น หญ้าทิโมธี ควรมีให้กินได้ตลอดวันและเป็นอาหารหลักของหนูตะเภา เพราะช่วยให้ระบบย่อยอาหารทำงานต่อเนื่องและช่วยสึกกร่อนฟันที่งอกยาวตลอดชีวิต ผักสดให้วิตามินซีซึ่งหนูตะเภาสร้างเองในร่างกายไม่ได้ จึงต้องได้รับจากอาหารทุกวัน เพลเลตสูตรหนูตะเภาล้วนในปริมาณที่กำหนดช่วยเสริมมื้ออาหารให้ครบถ้วน แต่ไม่ควรใช้แทนหญ้าแห้ง

ขนมและอาหารเสริม

ให้ผลไม้เป็นของว่างในปริมาณน้อยและไม่บ่อยนัก เนื่องจากมีน้ำตาลสูง ผักที่ควรให้ทุกวัน ได้แก่ พริกหวาน ผักใบเขียว และสมุนไพรปริมาณเล็กน้อย ซึ่งล้วนช่วยเสริมวิตามินซี จัดน้ำสะอาดให้พร้อมตลอดเวลาในขวดน้ำหรือถ้วยน้ำหนักถ่วง โดยทั่วไปไม่จำเป็นต้องให้วิตามินซีเสริมหากอาหารมีผักสดเพียงพออยู่แล้ว แต่สัตวแพทย์อาจแนะนำให้เสริมในบางกรณี

โดยทั่วไปเร็กซ์เป็นสายพันธุ์ที่แข็งแรง มีอายุขัยทั่วไป 5 ถึง 7 ปีเมื่อได้รับการเลี้ยงดูและให้อาหารอย่างเหมาะสม ปัญหาสุขภาพส่วนใหญ่พบร่วมกันในหนูตะเภาทุกสายพันธุ์ ไม่ได้เจาะจงเฉพาะขนแบบเร็กซ์ และหลายกรณีมีสาเหตุจากอาหาร ความสะอาด หรือการรักษาที่ล่าช้า เนื่องจากหนูตะเภามักซ่อนอาการป่วย จึงควรตรวจน้ำหนักและความอยากอาหารอย่างสม่ำเสมอเพื่อให้พบปัญหาได้ตั้งแต่เนิ่นๆ

การป้องกันโรค

• ให้หญ้าแห้งไม่จำกัดและผักที่มีวิตามินซีทุกวัน เพื่อป้องกันโรคลักปิดลักเปิดและปัญหาฟัน
• รักษาวัสดุรองพื้นให้สะอาดและแห้งอยู่เสมอ เพื่อปกป้องอุ้งเท้าและผิวหนัง
• ชั่งน้ำหนักทุกสัปดาห์เพื่อสังเกตน้ำหนักที่ลดลงตั้งแต่เนิ่นๆ
• แยกสัตว์ที่เพิ่งนำเข้ามาใหม่ไว้ต่างหากก่อน และรักษาปรสิตทันทีที่พบ
• หาสัตวแพทย์เฉพาะทางสัตว์เลี้ยงพิเศษหรือสัตว์ขนาดเล็กไว้ล่วงหน้าก่อนเกิดปัญหา

หนูตะเภาต้องการพื้นที่พื้นกรงมากกว่าสัตว์เลี้ยงตัวเล็กหลายชนิด กรงชั้นเดียวที่มีพื้นที่พื้นกว้างเหมาะกับสายพันธุ์นี้มากกว่ากรงทรงสูง เพราะหนูตะเภาชอบวิ่งมากกว่าปีนป่าย หนูตะเภาหนึ่งคู่ต้องการพื้นที่พื้นอย่างน้อยประมาณ 0.7 ตารางเมตร และยิ่งกว้างยิ่งดี ลักษณะขนของเร็กซ์ไม่ได้เปลี่ยนความต้องการนี้ แต่ผิวหนังที่บอบบางกว่าทำให้วัสดุรองพื้นที่สะอาดและแห้งสำคัญเป็นพิเศษ

รายการที่ต้องเตรียม

• กรงพื้นทึบขนาดพอสำหรับหนูตะเภาตั้งแต่สองตัวขึ้นไป
• วัสดุรองพื้นหนา แห้ง ซับน้ำได้ดี และเปลี่ยนเป็นประจำ
• ที่หลบซ่อนตัวละ 1 จุด พร้อมอุโมงค์ไว้กำบัง
• หญ้าแห้งให้พร้อมตลอดเวลาในราวแขวนหรือกองไว้ให้กิน
• ขวดน้ำหรือถ้วยน้ำหนักถ่วง และจานใส่อาหาร
• ตำแหน่งวางกรงที่สงบ ห่างจากลมโกรก แดดจัด และเสียงดัง

หนูตะเภาเข้าสู่วัยเจริญพันธุ์เร็วมาก ตัวเมียเริ่มผสมพันธุ์ได้ตั้งแต่อายุประมาณ 4 ถึง 6 สัปดาห์ ส่วนตัวผู้ตั้งแต่ประมาณ 3 ถึง 5 สัปดาห์ จึงต้องแยกเพศตั้งแต่เนิ่นๆ เพื่อไม่ให้เกิดการตั้งท้องโดยไม่ตั้งใจ ผู้เพาะพันธุ์ที่มีความรับผิดชอบจะรอจนตัวเมียโตเต็มวัยและมีสุขภาพสมบูรณ์ก่อนผสมพันธุ์ครั้งแรก ลักษณะขนเร็กซ์เป็นยีนด้อย พ่อแม่พันธุ์เร็กซ์ทั้งคู่จึงให้ลูกเป็นเร็กซ์ ในขณะที่การผสมกับพันธุ์ขนเรียบอาจทำให้ยีนนี้แฝงอยู่โดยไม่แสดงออกมา

ระยะเวลาตั้งท้องค่อนข้างนานเมื่อเทียบกับสัตว์ฟันแทะขนาดเล็กชนิดอื่น อยู่ที่ประมาณ 59 ถึง 72 วัน แต่ละครอกมีลูกไม่มาก มักอยู่ที่ 2 ถึง 4 ตัว และลูกที่เกิดมาพัฒนาสมบูรณ์ตั้งแต่แรกเกิด คือมีขนเต็มตัว ลืมตาได้ทันที และเริ่มเดินและแทะอาหารแข็งได้ภายในไม่กี่ชั่วโมง ลูกยังคงกินนมแม่ในช่วงสัปดาห์แรกๆ และควรอยู่กับแม่จนกว่าจะหย่านมเมื่ออายุประมาณ 3 สัปดาห์

การผสมพันธุ์ครั้งแรกในตัวเมียที่อายุมากกว่าประมาณ 6 ถึง 7 เดือนมีความเสี่ยงสูง เพราะกระดูกเชิงกรานจะเชื่อมติดกัน ซึ่งอาจขัดขวางการคลอดตามธรรมชาติ ด้วยเหตุนี้การผสมพันธุ์จึงควรอยู่ในความดูแลของผู้เพาะพันธุ์ที่มีประสบการณ์ร่วมกับสัตวแพทย์