อัลปากา

อัลปาก้าเป็นหนูตะเภาขนยาวที่มีจุดเด่นอยู่ที่ขนหยิกเป็นลอนคลื่นทั่วตัว และก้นหอยกลางหน้าผากที่ทำให้ขนบริเวณนั้นชี้ไปข้างหน้า ชื่อสายพันธุ์นี้มาจากลักษณะขนที่หนาและค่อนข้างหยาบ คล้ายเส้นขนของอัลปาก้าซึ่งเป็นสัตว์ตระกูลอูฐ ทั้งที่จริงแล้วสัตว์สองชนิดนี้ไม่เกี่ยวข้องกันเลย หนูตะเภาสายพันธุ์นี้เมื่อโตเต็มวัยจะมีลำตัวขนาดกลาง และขนจะยาวขึ้นเรื่อยๆ ตลอดชีวิตหากไม่ได้รับการตัดแต่ง

อัลปาก้ามักถูกจัดอยู่ในกลุ่มเดียวกับหนูตะเภาขนยาวหยิกสายพันธุ์อื่น เช่น เท็กเซล (Texel) และเมอริโน (Merino) ขนของมันมีลักษณะเป็นลอนหรือหยิกชัดเจน ต่างจากขนเส้นตรงของสายพันธุ์เปรูเวียน (Peruvian) หรือเชลตี้ (Sheltie) ก้นหอยที่หน้าผากซึ่งชี้ขนไปข้างหน้า ร่วมกับลอนขนที่พาดผ่านทั่วลำตัว คือลักษณะเฉพาะที่ทำให้จำสายพันธุ์นี้ได้ง่าย

ผู้เลี้ยงมักบอกว่าอัลปาก้าเป็นหนูตะเภาที่ขี้อ้อน อ่อนโยน ใจเย็น และเชื่อง นิสัยแบบนี้ทำให้ดูแลง่ายในแง่พฤติกรรม แต่ขนยาวหยิกต้องการการดูแลอย่างสม่ำเสมอ สายพันธุ์นี้จึงเหมาะกับเจ้าของที่พร้อมแปรงขนให้บ่อยๆ

เหมาะกับใคร

อัลปาก้าเหมาะกับเจ้าของที่ต้องการหนูตะเภาเป็นเพื่อนคลอเคลียและพร้อมแปรงขนยาวให้หลายครั้งต่อสัปดาห์ ครอบครัวที่เลี้ยงหนูตะเภาได้มากกว่าหนึ่งตัวจะช่วยให้มันได้รับปฏิสัมพันธ์ทางสังคมที่ต้องการ สายพันธุ์นี้ไม่เหมาะกับเด็กเล็กมากที่ยังจับตัวสัตว์อย่างระมัดระวังไม่เป็น หรือเจ้าของที่ต้องการหนูตะเภาขนสั้นดูแลง่ายไม่ยุ่งยาก

หนูตะเภาบ้านสืบเชื้อสายมาจากหนูตะเภาป่าที่ชนพื้นเมืองแถบเทือกเขาแอนดีสเลี้ยงและผสมพันธุ์ ในพื้นที่ซึ่งปัจจุบันคือประเทศเปรูและประเทศใกล้เคียง เชื่อกันว่าการเลี้ยงเริ่มขึ้นเมื่อหลายพันปีก่อน โดยเลี้ยงไว้เป็นแหล่งอาหารและมีบทบาทสำคัญในวิถีชีวิตครอบครัวและวัฒนธรรมของชุมชน หนูตะเภาสายพันธุ์สวยงามทุกสายพันธุ์ในปัจจุบัน รวมถึงสายพันธุ์ขนยาวและขนหยิก ล้วนสืบทอดมาจากประชากรที่ถูกเลี้ยงในยุคนั้น

หนูตะเภาขนยาวเกิดขึ้นเมื่อสายพันธุ์แพร่กระจายออกไปและผู้เพาะพันธุ์เริ่มคัดเลือกลักษณะความยาวและเนื้อขน สายพันธุ์เปรูเวียนซึ่งมีขนตรงยาว ถือเป็นหนึ่งในสายพันธุ์ขนยาวรุ่นแรกๆ จากสายเลือดขนยาวและขนหยิกเหล่านี้เองที่ก่อให้เกิดสายพันธุ์ที่รวมความยาวของขนเข้ากับลอนหรือความหยิก

อัลปาก้าเป็นหนึ่งในสายพันธุ์ขนยาวหยิก มีความหยิกของขนคล้ายกับสายพันธุ์เท็กเซลและเร็กซ์ (Rex) ซึ่งมีเนื้อขนหยิกสั้นแบบเฉพาะตัว จุดที่ใช้แยกสายพันธุ์นี้คือการมีขนหยิกร่วมกับก้นหอยที่หน้าผากซึ่งชี้ขนไปข้างหน้า อันเป็นลักษณะที่ต่างจากเท็กเซลซึ่งหน้าผากเรียบไม่มีก้นหอย

อัลปาก้ายังคงเป็นสายพันธุ์ที่พบได้น้อยกว่าหนูตะเภาขนสั้น ผู้ที่เลี้ยงส่วนใหญ่เป็นกลุ่มคนรักหนูตะเภาและผู้นำไปประกวด การรับรองสายพันธุ์และมาตรฐานแตกต่างกันไปตามสโมสรและภูมิภาค สถานะของสายพันธุ์นี้จึงไม่เหมือนกันในทุกทะเบียนพันธุ์

อัลปาก้ามีลำตัวขนาดกลางค่อนข้างกะทัดรัด ปกคลุมด้วยขนยาวหนาที่เป็นลอนหรือหยิก ไม่เรียบแนบตัวเหมือนขนตรง ก้นหอยที่หน้าผากทำให้ขนบริเวณนั้นชี้ไปข้างหน้าปกคลุมใบหน้าบางส่วน และมีลอนหมุนอีกจุดหนึ่งพาดผ่านลำตัว เนื้อขนมีความเด้งและค่อนข้างหยาบเล็กน้อย ลักษณะหยิกจะเห็นชัดที่สุดเมื่อขนสะอาดและได้รับการแปรงอย่างดี

หัวมีลักษณะกลม ใบหน้าสั้นและถูกขนหน้าผากปกคลุมบางส่วน หูตกลู่ ดวงตาสีเข้มและโปนเด่นชัด เช่นเดียวกับสายพันธุ์ขนยาวอื่นๆ ขนของอัลปาก้าจะยาวขึ้นเรื่อยๆ ตัวที่นำไปประกวดจึงมักไว้ขนเต็มความยาว ส่วนตัวที่เลี้ยงเป็นสัตว์เลี้ยงทั่วไปมักถูกตัดขนให้สั้นลงเพื่อให้ดูแลง่ายขึ้น

ขนและสีสัน

จุดเด่นที่สุดคือความหยิกของขน เส้นขนเป็นลอนตลอดความยาวและตั้งฟูออกจากลำตัวมากกว่าสายพันธุ์ขนตรง สีของอัลปาก้าไม่ได้จำกัดอยู่แค่แบบเดียว พบได้ทั้งสีล้วน ลายอะกูติ ลายโรอัน ลายจุด ลายเต่า และลายผสมต่างๆ ความหยิกของขนอาจทำให้ลวดลายดูนุ่มนวลหรือไม่ชัดเจนเท่าที่ปรากฏบนขนเรียบ

อัลปาก้ามีนิสัยใจเย็นและเชื่อง โดยทั่วไปขี้อ้อนและอ่อนโยน และมักปรับตัวได้เร็วเมื่อไว้ใจผู้เลี้ยงแล้ว สายพันธุ์นี้ไม่ค่อยตื่นตกใจง่ายหรือดุร้าย หลายตัวยอมให้จับต้องบ่อยครั้งตามที่การดูแลขนต้องการได้เป็นอย่างดี

กับสมาชิกในครอบครัว อัลปาก้าเข้าสังคมดีและตอบสนองต่อผู้คน มักออกมาต้อนรับและจดจำเวลาให้อาหารหรือเวลาที่จะได้รับความสนใจเป็นประจำ ส่วนกับคนแปลกหน้าอาจระมัดระวังในช่วงแรกและต้องการการแนะนำตัวอย่างค่อยเป็นค่อยไปในบรรยากาศเงียบสงบ หนูตะเภาเป็นสัตว์ที่อยู่กันเป็นฝูง อัลปาก้าจึงควรมีหนูตะเภาตัวอื่นที่เข้ากันได้อยู่ด้วยอย่างน้อยหนึ่งตัว หากเลี้ยงตัวเดียวอาจซึมเศร้าและเก็บตัว เมื่ออยู่ร่วมกับสัตว์เลี้ยงชนิดอื่นต้องมีผู้ดูแลอยู่ใกล้ๆ เสมอ เพราะสุนัข แมว หรือสัตว์ตัวใหญ่กว่าอาจทำให้หนูตะเภาตกใจหรือได้รับบาดเจ็บ

การแปรงขน

ขนยาวหยิกเป็นภาระการดูแลหลักของสายพันธุ์นี้ ควรแปรงขนหลายครั้งต่อสัปดาห์ และแปรงทุกวันสำหรับตัวที่เตรียมนำไปประกวด

• แปรงเบาๆ ด้วยแปรงขนนุ่มหรือหวีซี่ห่างเพื่อกำจัดเศษสิ่งสกปรกและป้องกันขนพันกัน
• ตรวจดูขนพันกัน มูล และเศษวัสดุรองนอนที่ติดอยู่ในขน โดยเฉพาะบริเวณก้น
• ตัดขนให้สั้นลงในระดับที่ดูแลง่ายสำหรับตัวที่เลี้ยงเป็นสัตว์เลี้ยงทั่วไป เพื่อลดการพันกันและคราบสกปรก
• เช็ดทำความสะอาดจุดที่เปื้อนเฉพาะจุด อาบน้ำเฉพาะเมื่อจำเป็นโดยใช้แชมพูสำหรับสัตว์เลี้ยงขนาดเล็ก แล้วเป่าขนให้แห้งสนิท
• ตรวจเล็บทุกสองสามสัปดาห์และตัดเมื่อยาวเกินไป

การออกกำลังกาย

การเคลื่อนไหวทุกวันช่วยให้อัลปาก้าแข็งแรงและไม่เบื่อหน่าย

• จัดกรงขนาดใหญ่ที่มีพื้นที่ให้เดินเล่นได้สะดวก
• ปล่อยให้ออกมาเดินเล่นนอกกรงในพื้นที่ปิดที่ปลอดภัยทุกวันภายใต้การดูแล
• จัดอุโมงค์ ที่หลบซ่อน และของให้แทะที่ปลอดภัยไว้เสริมความเพลิดเพลิน

สภาพแวดล้อม

เลี้ยงอัลปาก้าไว้ในบ้านในสภาพอากาศที่คงที่และพอเหมาะ หนูตะเภาไวต่อทั้งความร้อนและความเย็นจัด รวมถึงความชื้นและลมโกรก เลือกมุมที่เงียบสงบ ไม่โดนแดดส่องโดยตรง และควบคุมอุณหภูมิห้องให้เหมาะสมโดยเฉพาะในช่วงอากาศร้อนชื้น พร้อมทั้งดูแลวัสดุรองนอนให้สะอาดและแห้งอยู่เสมอเพื่อปกป้องขนและผิวหนัง

หนูตะเภาเป็นสัตว์กินพืช อาหารหลักของอัลปาก้าคือหญ้าแห้งซึ่งควรมีให้กินได้ตลอดเวลา หญ้าแห้งช่วยระบบย่อยอาหารและช่วยสึกกร่อนฟันที่งอกยาวอยู่ตลอดชีวิต เสริมด้วยอาหารเม็ดสูตรหนูตะเภาแบบไม่ปรุงแต่งในปริมาณที่กำหนด และผักใบสดทุกวัน หนูตะเภาไม่สามารถสร้างวิตามินซีได้เอง อาหารจึงต้องให้วิตามินซีผ่านผักที่เหมาะสมหรืออาหารเสริมสูตรเฉพาะสำหรับหนูตะเภา ควรมีน้ำสะอาดให้ดื่มตลอดเวลา

ขนมและอาหารเสริม

ให้ผลไม้สดปริมาณน้อย เช่น พริกหวานหรือแอปเปิลหั่นชิ้น เป็นของว่างนานๆ ครั้งเท่านั้น เพราะน้ำตาลอาจรบกวนระบบย่อยอาหาร วิตามินซีเป็นอาหารเสริมสำคัญที่สุด ควรให้ผ่านอาหารสดหรือผลิตภัณฑ์เสริมสูตรเฉพาะหนูตะเภา แทนการละลายเม็ดวิตามินในน้ำดื่มซึ่งวิตามินจะสลายตัวเร็ว หลีกเลี่ยงขนมสำเร็จรูปที่มีน้ำตาล ไขมัน หรือเมล็ดพืชสูง

อัลปาก้าเป็นสายพันธุ์ที่ค่อนข้างแข็งแรงเมื่อได้รับการเลี้ยงดูและให้อาหารอย่างถูกต้อง อายุขัยโดยทั่วไปอยู่ที่ 5 ถึง 7 ปี ขนยาวหยิกต้องได้รับความใส่ใจเป็นพิเศษ เพราะขนที่พันกันหรือเปื้อนสกปรกสามารถกักความชื้นและมูลไว้ จนนำไปสู่การระคายเคืองผิวหนัง แผล หรือการถูกแมลงวันไข่ใส่ เช่นเดียวกับหนูตะเภาทั่วไป อัลปาก้ามีแนวโน้มเสี่ยงต่อปัญหาสุขภาพที่พบบ่อยหลายอย่างที่เจ้าของควรสังเกต

การป้องกันโรค

• ให้วิตามินซีในปริมาณเพียงพอทุกวัน
• จัดหญ้าแห้งให้กินได้ไม่จำกัดเพื่อสุขภาพฟันและระบบย่อยอาหาร
• แปรงขนและตรวจผิวหนังอย่างสม่ำเสมอ
• ดูแลวัสดุรองนอนให้สะอาด แห้ง และนุ่ม
• ชั่งน้ำหนักเป็นประจำเพื่อสังเกตความผิดปกติได้ตั้งแต่เนิ่นๆ

เลี้ยงอัลปาก้าไว้ในบ้านโดยจัดกรงให้ใหญ่ที่สุดเท่าที่จะทำได้ หนูตะเภาต้องการพื้นที่ราบสำหรับเดินมากกว่าความสูงของกรง หนูตะเภาหนึ่งตัวควรมีพื้นที่กรงขั้นต่ำประมาณ 0.7 ตารางเมตร และเพิ่มพื้นที่ขึ้นตามจำนวนตัวที่เลี้ยงรวมกัน ใช้กรงพื้นทึบ เพราะพื้นลวดตาข่ายทำร้ายเท้าหนูตะเภาได้ เนื่องจากสายพันธุ์นี้มีขนยาวหยิก การจัดการวัสดุรองนอนจึงสำคัญกว่าหนูตะเภาขนสั้น วัสดุรองนอนที่สะอาด แห้ง และมีฝุ่นน้อยช่วยให้ขนไม่เปื้อนสกปรก

รายการอุปกรณ์ที่ต้องเตรียม

• กรงพื้นทึบขนาดใหญ่หรือกรงแบบ C&C
• วัสดุรองนอนนุ่มและซับความชื้นได้ดี
• ที่หลบซ่อนอย่างน้อยหนึ่งจุดต่อหนูตะเภาหนึ่งตัว
• ที่ใส่หญ้าแห้งหรือหญ้าแห้งที่มีให้กินตลอดเวลา
• ขวดน้ำหรือชามน้ำที่มีน้ำหนักมั่นคง และจานใส่อาหาร
• ของให้แทะที่ปลอดภัยและอุโมงค์สำหรับความเพลิดเพลิน

หนูตะเภาเข้าสู่วัยเจริญพันธุ์เร็ว ตัวเมียอาจเริ่มผสมพันธุ์ได้ตั้งแต่อายุประมาณสี่ถึงหกสัปดาห์ และตัวผู้ก็อยู่ในช่วงวัยใกล้เคียงกัน จึงควรแยกเพศตั้งแต่เนิ่นๆ เพื่อป้องกันการผสมพันธุ์โดยไม่ได้วางแผน การเพาะพันธุ์อัลปาก้าอย่างมีความรับผิดชอบเน้นที่คุณภาพขน สุขภาพ และนิสัย และหลีกเลี่ยงการจับคู่สัตว์ที่อายุน้อยเกินไปหรือมีสายเลือดใกล้ชิดกันมาก ข้อควรระวังเฉพาะสำหรับตัวเมียคือ หากผสมพันธุ์ครั้งแรกหลังอายุประมาณเจ็ดถึงแปดเดือนไปแล้ว มีความเสี่ยงที่กระดูกเชิงกรานจะเชื่อมติดกัน ซึ่งอาจทำให้การคลอดเป็นอันตราย ผู้เพาะพันธุ์ที่มีประสบการณ์จึงวางแผนการผสมพันธุ์ครั้งแรกให้ทันเวลา

ระยะเวลาตั้งท้องของหนูตะเภานับว่านานสำหรับสัตว์ฟันแทะขนาดเล็ก อยู่ที่ประมาณ 59 ถึง 72 วัน ลูกในครอกมีจำนวนน้อยและแข็งแรงตั้งแต่เกิด มีขนเต็มตัว ลืมตา และเริ่มเดินหรือแทะอาหารแข็งได้ภายในไม่กี่ชั่วโมงหลังคลอด แม่ให้นมลูกประมาณสามสัปดาห์ ขนยาวหยิกของอัลปาก้าจะพัฒนาขึ้นเมื่อลูกโตขึ้น ลักษณะขนจึงประเมินได้ชัดเจนเมื่อลูกโตแล้ว ไม่ใช่ตั้งแต่แรกเกิด