บัวร์

แพะโบเออร์เป็นแพะบ้านที่พัฒนาขึ้นในแอฟริกาใต้เพื่อการผลิตเนื้อโดยเฉพาะ จัดเป็นหนึ่งในสายพันธุ์แพะเนื้อที่เลี้ยงกันแพร่หลายที่สุดในโลก เพราะโตเร็วและนิสัยสงบเวลาจับบังคับ แพะโตเต็มวัยตัวหนัก ลำตัวลึก ขนสีขาวตัดกับหัวสีเข้ม จำแนกได้ง่ายจากรูปลักษณ์ภายนอก

สายพันธุ์นี้ทนทานและปรับตัวเข้ากับสภาพภูมิอากาศได้หลายแบบ ตั้งแต่ทุ่งหญ้าแห้งแล้งไปจนถึงแปลงหญ้าชื้น ทนความร้อนได้ดีและกินพืชพุ่มหรือวัชพืชที่สัตว์เลี้ยงชนิดอื่นมักไม่แตะต้อง แม่แพะเลี้ยงลูกเก่งและมักออกลูกแฝด

นิสัยดีเป็นอีกจุดเด่นของสายพันธุ์นี้ แพะโบเออร์ส่วนใหญ่สงบ เป็นมิตร จูงเดินง่าย เหมาะทั้งกับฟาร์มขนาดใหญ่และผู้เลี้ยงรายย่อย

ใครควรเลี้ยงพันธุ์นี้

แพะโบเออร์เหมาะกับผู้เลี้ยงที่ต้องการแพะเนื้อที่โตไวและจับบังคับง่าย ใช้ได้ทั้งในฟาร์มขนาดเล็กและฟาร์มเชิงพาณิชย์ขนาดใหญ่ คนที่เลี้ยงแพะไว้เป็นสัตว์เลี้ยงอาจพบว่าตัวใหญ่และหนักกว่าที่คาดไว้ จึงต้องกั้นรั้วให้แน่นหนาและเตรียมพื้นที่ให้เพียงพอ

ชื่อโบเออร์มาจากคำในภาษาแอฟริกานส์ที่แปลว่าเกษตรกร สายพันธุ์นี้พัฒนาขึ้นในแอฟริกาใต้ โดยงานคัดพันธุ์ส่วนใหญ่เกิดขึ้นในแคว้นอีสเทิร์นเคปช่วงต้นคริสต์ศตวรรษที่ 20

เกษตรกรในพื้นที่นำแพะพื้นเมืองที่ชนเผ่าท้องถิ่นเลี้ยงไว้มาคัดเลือกตามขนาดตัว อัตราการเจริญเติบโต ความสมบูรณ์พันธุ์ และความทนทาน ผ่านการคัดเลือกต่อเนื่องหลายทศวรรษจนได้แพะเนื้อสายพันธุ์เฉพาะ แยกออกจากแพะนมและแพะขนอย่างชัดเจน

ช่วงกลางคริสต์ศตวรรษที่ 20 มีการตั้งสมาคมผู้เพาะพันธุ์ขึ้นในแอฟริกาใต้เพื่อกำหนดมาตรฐานสายพันธุ์และเก็บบันทึกประวัติ ซึ่งช่วยตรึงรูปลักษณ์เด่นของพันธุ์ไว้ คือลำตัวขาวหัวแดงหรือน้ำตาล การมีมาตรฐานทำให้ฝูงแพะแต่ละที่มีความสม่ำเสมอมากขึ้น

นับจากปลายคริสต์ศตวรรษที่ 20 แพะโบเออร์แพร่ไปทั่วโลก การส่งออกไปออสเตรเลีย นิวซีแลนด์ และอเมริกาเหนือ ทำให้สายพันธุ์นี้ตั้งหลักได้ในภูมิภาคเหล่านั้น ปัจจุบันเป็นแพะเนื้อชั้นนำและมักถูกนำไปผสมข้ามสายพันธุ์เพื่อปรับปรุงคุณภาพซาก

แพะโบเออร์มีลำตัวกว้างและลึก ยืนบนขาที่แข็งแรง กล้ามเนื้อหนาโดยเฉพาะช่วงสะโพกและสันหลัง ใบหน้ามีสันจมูกโค้งเล็กน้อยที่บางครั้งเรียกว่าจมูกโรมัน หูยาวห้อยแนบแก้ม ทั้งตัวผู้และตัวเมียมักมีเขาโค้งไปด้านหลัง

ลวดลายคลาสสิกคือลำตัวขาวกับหัวและคอสีแดงหรือน้ำตาล แต่ก็พบตัวสีเข้มทั้งตัวหรือมีลายอื่นได้เช่นกัน ผิวหนังมักมีเม็ดสีซึ่งช่วยป้องกันแดดได้ระดับหนึ่ง

ขนและสีสัน

ขนสั้นแนบตัว ดูแลง่าย ไม่ต้องแปรงบ่อย ลวดลายลำตัวขาวหัวสียังคงเป็นแบบที่คุ้นตาที่สุด แต่มาตรฐานพันธุ์ในหลายประเทศก็ยอมรับแพะสีล้วนและแพะลายด่างด้วย ผิวหนังบริเวณที่โดนแดด เช่น เต้านมและใต้ท้อง ควรมีเม็ดสีเข้มเพื่อป้องกันแสงแดด

แพะโบเออร์ขึ้นชื่อเรื่องอารมณ์นิ่งและสม่ำเสมอ ส่วนใหญ่สงบและทนต่อการจับบังคับได้ดี จึงเป็นที่นิยมทั้งในหมู่ผู้เลี้ยงเชิงพาณิชย์และมือใหม่ เมื่ออยู่ใกล้คน มักเป็นมิตรและอยากรู้อยากเห็นมากกว่าตื่นตกใจง่าย

ภายในฝูง แพะโบเออร์ชอบอยู่รวมกันและจัดลำดับทางสังคมชัดเจน ผสมรวมกับแพะหรือปศุสัตว์อื่นได้ดีพอสมควรหากค่อยๆ แนะนำให้รู้จักกัน ตัวผู้จะแข็งกร้าวและก้าวร้าวขึ้นในช่วงผสมพันธุ์ จึงต้องจับบังคับอย่างระมัดระวังและแยกคอกจากตัวเมีย

แม่แพะเอาใจใส่ลูกดี อยู่ใกล้ลูกตลอดช่วงสัปดาห์แรก แม้นิสัยจะสงบแต่ก็ยังต้องกั้นรั้วให้ดี เพราะแพะปีนเก่งและชอบทดสอบจุดอ่อนของรั้วเสมอ

แพะโบเออร์ทนทานและเลี้ยงง่ายกว่าแพะหลายสายพันธุ์ แต่ก็ยังต้องการการดูแลตามรอบอย่างสม่ำเสมอ ขนสั้นทำให้การดูแลขนไม่ยุ่งยาก ในขณะที่ขนาดตัวและนิสัยหากินทำให้รั้วและพื้นที่ยืนเป็นเรื่องหลักที่ต้องใส่ใจทุกวัน

การดูแลขนและร่างกาย

• แปรงขนเป็นครั้งคราวเพื่อกำจัดขนที่หลุดร่วงและตรวจดูปรสิตบนผิวหนัง
• ตัดกีบทุก 6 ถึง 10 สัปดาห์ และตัดถี่ขึ้นหากพื้นชื้นแฉะ
• ตรวจหู ตา และสภาพขนทุกครั้งที่จับตัวแพะ

การออกกำลังกาย

• จัดพื้นที่ทุ่งหญ้าหรือลานกว้างให้เข้าถึงได้ทุกวันสำหรับแทะเล็มและหากิน
• วางก้อนหิน ท่อนไม้ หรือแท่นให้ปีน เพราะแพะชอบปีนป่ายตามธรรมชาติ
• เลี้ยงรวมเป็นกลุ่ม เพราะแพะเป็นสัตว์สังคมและอยู่ตัวเดียวแล้วไม่สบายใจ

สภาพแวดล้อม

แพะโบเออร์ทนร้อนและแล้งได้ดี แต่ไม่ชอบความเปียกชื้นและอากาศเย็นเป็นเวลานาน คอกที่แห้ง ไม่มีลมโกรก วัสดุรองพื้นสะอาด และการระบายน้ำที่ดี ช่วยลดปัญหากีบเท้าและระบบทางเดินหายใจ รั้วควรสูงอย่างน้อย 1.2 เมตรและแน่นหนา เพราะแพะชอบดัน ปีน และหาช่องโหว่ของรั้วอยู่เสมอ

อาหารหลักของแพะโบเออร์คืออาหารหยาบ แพะกินทั้งพืชพุ่ม วัชพืช และใบไม้ นอกเหนือจากการแทะเล็มหญ้า ทุ่งหญ้าที่หลากหลายชนิดพืชครอบคลุมความต้องการส่วนใหญ่ได้ เมื่อทุ่งหญ้าไม่สมบูรณ์ ให้ใช้หญ้าแห้งคุณภาพดีแทน อาหารข้นเสริมสำหรับลูกแพะที่กำลังโตเร็ว แม่แพะช่วงท้ายของการตั้งท้อง และแม่แพะที่ให้นม แต่ควรจำกัดปริมาณสำหรับแพะโตเต็มวัยที่ไม่ได้ทำงานหนักเพื่อไม่ให้อ้วนเกินไป

ต้องมีน้ำสะอาดให้ตลอดเวลา และแร่ธาตุก้อนหรือแร่ธาตุผงสำหรับแพะโดยเฉพาะช่วยเสริมสุขภาพกระดูกและระบบเผาผลาญ แพะต้องการทองแดงซึ่งมีอยู่ในแร่ธาตุสูตรแพะ แร่ธาตุสูตรแกะใช้แทนกันไม่ได้เพราะจำกัดปริมาณทองแดงไว้ต่ำเกินไป

ของว่างและอาหารเสริม

แครอท แอปเปิล หรือฟักทองปริมาณน้อยเป็นของว่างที่เหมาะสม แร่ธาตุก้อนสำหรับแพะ และซีลีเนียมในพื้นที่ที่ดินขาดแร่ธาตุนี้ ช่วยเสริมการเจริญเติบโตและความสมบูรณ์พันธุ์ อาหารชนิดใหม่ควรค่อยๆ เพิ่มทีละน้อยตลอดหนึ่งสัปดาห์ขึ้นไป เพื่อให้กระเพาะรูเมนปรับตัวทัน

แพะโบเออร์เป็นสายพันธุ์ที่แข็งแรงและมีปัญหาเฉพาะพันธุ์น้อยมาก หากดูแลดีจะมีอายุขัยราว 8 ถึง 12 ปี ปัญหาสุขภาพส่วนใหญ่มาจากพยาธิ พื้นคอกเปียกชื้น และความเครียดจากการผสมพันธุ์ มากกว่าจะมาจากความอ่อนแอทางพันธุกรรม แผนสุขภาพฝูงที่มีการตรวจอุจจาระเป็นประจำและตารางฉีดวัคซีนช่วยควบคุมปัญหาส่วนใหญ่ได้

การดูแลเชิงป้องกัน

• ตรวจนับไข่พยาธิในอุจจาระเป็นประจำ และถ่ายพยาธิตามผลตรวจ ไม่ใช่ตามตารางตายตัว
• ฉีดวัคซีนป้องกันโรคจากเชื้อคลอสตริเดียม (เช่น CDT) ตามคำแนะนำสัตวแพทย์ในพื้นที่
• ตัดกีบสม่ำเสมอและดูแลลานให้ระบายน้ำดี
• กักแพะใหม่แยกไว้ก่อนนำเข้ารวมฝูง
• ให้แร่ธาตุสำหรับแพะและปรับอาหารตามช่วงตั้งท้องและให้นม

แพะโบเออร์ขึ้นชื่อเรื่องความสมบูรณ์พันธุ์ ตัวเมียเข้าสู่วัยผสมพันธุ์ได้ตั้งแต่อายุประมาณ 6 ถึง 8 เดือน แม้ผู้เลี้ยงหลายรายจะรอให้ตัวโตขึ้นและอายุใกล้ 1 ปีก่อนผสมครั้งแรก ตัวผู้เป็นสัดได้ตั้งแต่อายุน้อยและจะก้าวร้าวขึ้นในช่วงผสมพันธุ์ จึงมักแยกคอกจากตัวเมียนอกฤดูผสม

ต่างจากแพะสายพันธุ์ที่ผสมพันธุ์ได้เฉพาะฤดู แพะโบเออร์ผสมพันธุ์ได้เกือบตลอดปี ทำให้ผู้เลี้ยงวางแผนออกลูกได้มากกว่าหนึ่งรอบในสองปี ระยะตั้งท้องประมาณ 150 วัน มักออกลูกแฝดและบางครั้งมีลูกแฝดสาม ซึ่งเป็นส่วนหนึ่งที่ทำให้สายพันธุ์นี้ให้ผลผลิตสูง

แม่แพะเลี้ยงลูกเก่งและเอาใจใส่ ส่วนใหญ่คลอดเองได้โดยไม่ต้องช่วย ลูกแพะโตไวด้วยน้ำนมแม่และเริ่มแทะพืชอาหารได้ตั้งแต่สัปดาห์แรกๆ มักหย่านมเมื่ออายุราว 3 เดือน ขึ้นอยู่กับสภาพร่างกายแม่แพะและแผนของผู้เลี้ยง