แองโกรา

แพะแองโกร่าเป็นแพะที่เลี้ยงไว้เพื่อผลิตขนโมแฮร์เป็นหลัก ขนนุ่มเงางามที่ขึ้นปกคลุมทั่วตัว สายพันธุ์นี้มีถิ่นกำเนิดในแคว้นแองโกร่าของตุรกี บริเวณรอบเมืองอังการาในปัจจุบัน ซึ่งเป็นที่มาของชื่อสายพันธุ์ แพะแต่ละตัวมีขนหนาเป็นลอนม้วนเส้นยาว ต้องตัดด้วยกรรไกรแทนที่จะผลัดขนเอง

ต่างจากแพะที่เลี้ยงเพื่อนมหรือเนื้อ แพะแองโกร่าถูกคัดสายพันธุ์มานานหลายศตวรรษเพื่อจุดประสงค์เดียวคือการผลิตเส้นใย ขนของมันเติบโตต่อเนื่องและมักตัดปีละสองครั้ง แพะโตเต็มวัยมีโครงกระดูกเล็กและเบากว่าแพะสายพันธุ์อื่นที่สูงใกล้เคียงกัน น้ำหนักตัวที่เห็นส่วนใหญ่มาจากขนเอง

สายพันธุ์นี้มีนิสัยสงบและเลี้ยงง่าย แพะแองโกร่ามักเก็บตัวกับผู้ดูแลและเงียบกว่าแพะนม เหมาะกับเจ้าของที่ต้องการแพะเส้นใยที่ควบคุมง่าย อย่างไรก็ตาม มันทนทานน้อยกว่าแพะเนื้อหรือแพะนม จึงต้องการที่กำบังเพิ่มเติมและการดูแลใกล้ชิดกว่า โดยเฉพาะช่วงตัดขน

เหมาะกับใคร

แพะแองโกร่าเหมาะกับผู้เลี้ยงที่ต้องการผลิตเส้นใยและพร้อมตัดขนปีละสองครั้ง รวมถึงจัดที่กำบังเพิ่มเติมตามที่สายพันธุ์นี้ต้องการ ไม่เหมาะกับผู้ที่ต้องการแพะเพื่อนมหรือเนื้อ หรือระบบเลี้ยงแบบลงทุนน้อย เพราะแพะที่เพิ่งตัดขนไวต่อความหนาวเย็นและความชื้น ลูกแพะก็บอบบางกว่าสายพันธุ์ที่ทนทานกว่า ผู้ที่สนใจงานหัตถกรรมเส้นใยหรือทำฟาร์มโมแฮร์ขนาดเล็กจะได้ประโยชน์จากสายพันธุ์นี้มากที่สุด

แพะแองโกร่าได้ชื่อมาจากแคว้นแองโกร่าของตุรกี บริเวณรอบเมืองที่ปัจจุบันเรียกว่าอังการา มีการเลี้ยงแพะสายพันธุ์นี้เพื่อขนโมแฮร์ในพื้นที่ดังกล่าวมานานหลายศตวรรษ และในช่วงหนึ่งทางการออตโตมันเคยจำกัดการส่งออกพ่อแม่พันธุ์เพื่อปกป้องธุรกิจโมแฮร์ในท้องถิ่น

ในช่วงคริสต์ศตวรรษที่ 19 แพะแองโกร่าถูกส่งออกไปนอกตุรกีและตั้งฝูงในหลายประเทศ แอฟริกาใต้ได้รับแพะแองโกร่าในช่วงกลางศตวรรษและสร้างอุตสาหกรรมโมแฮร์ขนาดใหญ่ขึ้นมา สหรัฐอเมริกานำเข้าแพะแองโกร่าในยุคใกล้เคียงกัน โดยรัฐเท็กซัสกลายเป็นศูนย์กลางการผลิตโมแฮร์ของอเมริกา เพราะภูมิอากาศแห้งเหมาะกับสายพันธุ์นี้

ออสเตรเลียก็เริ่มเลี้ยงแพะแองโกร่าเช่นกัน และตลอดประวัติศาสตร์ แอฟริกาใต้ สหรัฐอเมริกา และตุรกีถือเป็นแหล่งผลิตโมแฮร์ชั้นนำของโลก ผู้เพาะพันธุ์ในแต่ละประเทศคัดเลือกแพะตามน้ำหนักขน ความละเอียด และความหนาแน่นของเส้นใย ทำให้ปริมาณเส้นใยที่แพะแต่ละตัวให้ได้เพิ่มขึ้นทีละน้อย

ตลอดคริสต์ศตวรรษที่ 20 สายพันธุ์นี้ยังคงเป็นแพะเฉพาะทางด้านเส้นใย ความต้องการโมแฮร์ขึ้นลงตามกระแสแฟชั่นและตลาดสิ่งทอ จำนวนแพะแองโกร่าจึงเปลี่ยนแปลงตามไปด้วย แต่สายพันธุ์นี้ยังคงลักษณะเด่นคือขนม้วนหนาที่ขึ้นเต็มตัวไว้เสมอ

จุดเด่นที่สุดของแพะแองโกร่าคือขนของมัน ลอนโมแฮร์เส้นยาวเป็นเงางามที่ปกคลุมลำตัว ขา และส่วนใหญ่ของหัวและใบหน้า เส้นใยห้อยเป็นลอนแน่นหรือลอนคลื่น และยาวได้มากก่อนถึงรอบตัดขนครั้งถัดไป ใต้ขนนั้น โครงร่างค่อนข้างเบาและกระดูกเล็กเมื่อเทียบกับแพะเนื้อหรือแพะนม

ทั้งตัวผู้และตัวเมียมักมีเขา โค้งไปทางด้านหลังและด้านนอก โดยเขาของตัวผู้จะหนากว่าและบิดเป็นเกลียวมากกว่า ใบหน้าแคบมีโครงหน้าตรงหรือโค้งเล็กน้อย ใบหูกว้างและห้อยลง

ขนและสี

แพะแองโกร่าดั้งเดิมมีสีขาวล้วน ซึ่งเป็นสีที่มีมูลค่าสูงสุดเพราะโมแฮร์ที่ไม่ผ่านการย้อมจะรับสีย้อมได้ดี การคัดสายพันธุ์ยังทำให้เกิดแพะแองโกร่าสีอื่น เช่น ดำ แดง น้ำตาล และเทา ซึ่งเป็นที่นิยมในกลุ่มคนปั่นด้ายมือที่ต้องการเส้นใยสีธรรมชาติ ขนคุณภาพดีจะพิจารณาจากความเงางาม ความละเอียด ความหนาแน่น และโครงสร้างลอนที่สม่ำเสมอ ขนจากลูกแพะ (kid mohair) ละเอียดและนุ่มกว่า และเส้นใยมักจะหยาบขึ้นเมื่อแพะอายุมากขึ้น

แพะแองโกร่ามีนิสัยอ่อนโยนและว่านอนสอนง่าย โดยทั่วไปสงบและเงียบ ไม่ซุกซนเท่าแพะนมและไม่ค่อยลองดันรั้วหรือท้าทายผู้เลี้ยง ผู้เลี้ยงหลายคนบอกว่าสายพันธุ์นี้ค่อนข้างเก็บตัวและขี้อาย ชอบอยู่ในความปลอดภัยของฝูงมากกว่าการสัมผัสใกล้ชิดกับคน

กับสมาชิกในครอบครัวและผู้ดูแลประจำ แพะแองโกร่าจะคุ้นเคยกับกิจวัตรและเป็นมิตรได้เมื่อไว้ใจคนนั้นแล้ว แม้จะไม่ค่อยเรียกร้องความสนใจแบบที่แพะนมบางสายพันธุ์ทำ กับคนแปลกหน้ามันมักจะรักษาระยะห่าง ในฝูงแพะด้วยกัน มันเป็นสัตว์ฝูงที่สงบและมักอยู่ในลำดับต่ำของสังคมฝูงมากกว่าจะเป็นผู้นำ

เพราะไม่ได้ทนทานหรือพึ่งพาตัวเองได้ตามธรรมชาติ แพะแองโกร่าจึงต้องพึ่งการดูแลที่สม่ำเสมอและอ่อนโยน การจับหรือปฏิบัติอย่างรุนแรงจะทำให้มันตื่นตกใจง่ายขึ้นและตัดขนหรือจัดการยากขึ้น กิจวัตรที่สงบและคาดเดาได้จะช่วยให้สายพันธุ์นี้แสดงด้านที่ดีที่สุดออกมา

การดูแลแพะแองโกร่าเน้นไปที่ขนของมันเป็นหลัก ขนโมแฮร์เติบโตต่อเนื่องและต้องตัดออก มักปีละสองครั้ง เพราะสายพันธุ์นี้ไม่ผลัดขนเอง ระหว่างรอบตัดขน ต้องดูแลให้ขนสะอาดพอสมควรและปราศจากหนาม ฟาง หรือวัสดุรองพื้นที่ทำให้มูลค่าขนลดลง

การตัดแต่งขน

• ตัดขนประมาณปีละสองครั้ง ช่วงฤดูใบไม้ผลิและฤดูใบไม้ร่วง ก่อนขนจะพันกันหรือปนเปื้อน
• จัดวางที่ให้อาหารและวัสดุรองพื้นให้เก็บเศษพืชติดขนน้อยที่สุด
• ตรวจขนหาจุดพันกัน ปรสิต และปัญหาผิวหนังที่ซ่อนอยู่ใต้ลอนขน
• จับแพะอย่างอ่อนโยนและสม่ำเสมอ เพื่อให้การตัดขนและตรวจร่างกายไม่เครียดเกินไป

การออกกำลังกาย

• จัดพื้นที่ปล่อยแห้งหรือทุ่งหญ้าให้เข้าถึงได้ทุกวันสำหรับการเล็มหญ้าและเคลื่อนไหว
• ปล่อยให้เล็มพุ่มไม้และอาหารหยาบตามธรรมชาติ ซึ่งตรงกับพฤติกรรมของแพะ
• ดูแลรั้วให้แน่นหนา เพราะแพะชอบทดสอบขอบเขตแม้จะนิสัยสงบก็ตาม

สภาพแวดล้อม

แพะแองโกร่าต้องการที่กำบังที่แห้งและไม่มีลมโกรกตลอดเวลา โดยเฉพาะหลังตัดขน เมื่อแทบไม่มีสิ่งป้องกันความหนาวเย็นหรือฝน โรงเรือนหรือเพิงสามด้านที่สะอาดและระบายอากาศดี พื้นแห้ง และร่มเงาในวันอากาศร้อนเป็นสิ่งจำเป็น สายพันธุ์นี้เหมาะกับภูมิอากาศอบอุ่นถึงร้อนและแห้ง และลำบากในสภาพอากาศหนาวชื้น

แพะแองโกร่าเป็นสัตว์เล็มพุ่มไม้ที่เติบโตได้ดีบนอาหารหยาบคุณภาพดีเป็นหลัก เช่น ทุ่งหญ้า พุ่มไม้ และหญ้าแห้ง เนื่องจากมันเปลี่ยนสารอาหารส่วนใหญ่ไปเป็นเส้นใย จึงต้องการโปรตีนและพลังงานเพียงพอเพื่อผลิตโมแฮร์ต่อเนื่อง หากได้อาหารไม่พอจะเห็นผลเร็วในรูปขนบางและอ่อนแอ มักเสริมอาหารข้นในช่วงตั้งท้อง ให้นม และเดือนที่อากาศหนาว พร้อมแร่ธาตุสูตรสำหรับแพะแบบให้กินตามต้องการ

ขนมและอาหารเสริม

สามารถให้ผักผลไม้ที่ปลอดภัยในปริมาณน้อย เช่น แครอทหรือแอปเปิล เป็นขนมเป็นครั้งคราว โดยให้เป็นสัดส่วนเล็กน้อยของอาหารทั้งหมด จัดน้ำสะอาดให้พร้อมตลอดเวลาและแร่ธาตุสูตรเฉพาะสำหรับแพะ โดยเฉพาะทองแดงและซีลีเนียม ซึ่งแพะต้องการแต่แร่ธาตุสำหรับแกะให้ในปริมาณที่ไม่เหมาะสม ควรปรับอาหารเสริมตามดินและอาหารหยาบในพื้นที่ และควรปรึกษาสัตวแพทย์

หากดูแลดี แพะแองโกร่าจะมีอายุขัยประมาณ 10-12 ปี สายพันธุ์นี้ค่อนข้างแข็งแรงแต่ไม่ทนทานเท่าแพะเนื้อหรือแพะนม และการดูแลสัตวแพทย์ส่วนใหญ่เกี่ยวข้องกับผลจากโครงร่างที่บอบบางและความต้องการเส้นใยที่สูง ความเครียดจากความหนาวหลังตัดขน ปรสิตภายใน และการสูญเสียลูกในท้องเป็นปัญหาที่พบบ่อยที่สุด และโภชนาการที่ดีมีความสำคัญมาก เพราะการเติบโตของเส้นใยต่อเนื่องทำให้แพะที่ได้อาหารไม่พออ่อนแอลงได้ง่าย

การป้องกันโรค

• จัดตารางตัดกีบสม่ำเสมอและรักษาวัสดุรองพื้นกับพื้นที่ปล่อยให้แห้ง
• ทำตามแผนควบคุมปรสิตโดยตรวจอุจจาระแทนการให้ยาแบบเดา
• ฉีดวัคซีนตามคำแนะนำของสัตวแพทย์ในพื้นที่
• ให้อาหารตามสภาพร่างกาย เสริมพิเศษช่วงตั้งท้อง ให้นม และเดือนที่อากาศหนาว
• เลือกช่วงตัดขนให้เลี่ยงอากาศหนาวชื้น และจัดที่กำบังหลังตัดขน

แพะแองโกร่าผสมพันธุ์ตามฤดูกาล เข้าสัดในฤดูใบไม้ร่วงและออกลูกในฤดูใบไม้ผลิ แม่แพะมักถึงวัยผสมพันธุ์ได้ในปีแรกถึงปีที่สอง แต่ผู้เพาะพันธุ์หลายคนรอจนแม่แพะโตเต็มที่ก่อน เพราะสายพันธุ์นี้ทุ่มพลังงานไปกับการผลิตขนมาก ระยะตั้งท้องอยู่ที่ประมาณห้าเดือน

แพะแองโกร่ามักออกลูกครั้งละหนึ่งตัว การออกลูกแฝดพบน้อยกว่าแพะสายพันธุ์อื่นหลายชนิด ลูกแพะเกิดมาตัวเล็กและค่อนข้างบอบบาง ไวต่อความหนาวเย็นและความชื้นในช่วงวันแรก จึงต้องมีที่กำบังอบอุ่น แห้ง ไม่มีลมโกรก และให้ลูกได้กินนมแรกโดยเร็ว แม่แพะที่ได้อาหารไม่พอหรือเครียดอาจแท้งหรือให้ลูกที่อ่อนแอ ทำให้โภชนาการที่ดีตลอดการตั้งท้องเป็นเรื่องสำคัญ

ลูกแพะจะมีขนชุดแรกที่มีค่าที่สุดคือขนโมแฮร์ลูกแพะ (kid mohair) ซึ่งเป็นเส้นใยที่ละเอียดและนุ่มที่สุดที่แพะตัวนั้นจะผลิตได้ตลอดชีวิต ลูกแพะหย่านมเมื่ออายุไม่กี่เดือนและต้องดูแลอย่างระมัดระวังตลอดฤดูหนาวแรก เพราะโครงร่างที่เบาและขนที่กำลังโตทำให้มันเปราะบาง