บาร์เนเฟลเดอร์

บาร์นเนเวลเดอร์เป็นไก่ขนาดกลางจากประเทศเนเธอร์แลนด์ เลี้ยงไว้ทั้งเพื่อเอาเนื้อและไข่ จุดเด่นที่ทำให้จำได้ง่ายมีสองอย่าง คือลายขนสีน้ำตาลขอบสองชั้นที่สวยแปลกตา และไข่สีน้ำตาลตั้งแต่โทนกลางไปจนถึงเข้ม สายพันธุ์นี้เลี้ยงในฝูงหลังบ้านได้สบาย เพราะนิสัยเรียบร้อยไม่ตื่นตกใจง่าย ดูแลจัดการง่ายทั้งกับคนและไก่ตัวอื่นในฝูง

พันธุ์ที่พบมากที่สุดมีขนสีน้ำตาลแดงอมส้ม แต่ละเส้นขนมีขอบสีเขียวอมดำพาดอยู่สองชั้น ทำให้มองดูคล้ายเกล็ดหรือลายตาข่ายทั่วตัว แม่ไก่หนักประมาณ 2.7 ถึง 3.2 กิโลกรัม ส่วนพ่อไก่หนักราว 3.2 ถึง 3.6 กิโลกรัม จัดอยู่ในกลุ่มไก่ไข่ขนาดกลาง แม่ไก่บาร์นเนเวลเดอร์โดยทั่วไปให้ไข่ปีละประมาณ 150 ถึง 200 ฟอง โดยไข่ดกที่สุดในช่วงสองถึงสามปีแรก

บาร์นเนเวลเดอร์ทนอากาศหนาวชื้นได้ดี ซึ่งสะท้อนถึงสภาพอากาศของเนเธอร์แลนด์ที่เป็นถิ่นกำเนิด หากปล่อยให้หากินตามธรรมชาติก็จะขุดคุ้ยหาอาหารอย่างขยัน แต่ถ้าเลี้ยงในเล้ามีหลังคาก็ปรับตัวอยู่ได้โดยไม่มีปัญหา เหมาะกับผู้เลี้ยงที่ไม่สามารถปล่อยให้ไก่วิ่งเล่นในทุ่งโล่งได้ทุกวัน

เหมาะกับใคร

บาร์นเนเวลเดอร์เหมาะกับผู้เลี้ยงมือใหม่และครอบครัวที่เพิ่งเริ่มเลี้ยงไก่ นิสัยสงบจับต้องง่าย ทนอากาศหนาวและชื้นได้ดี ให้ผลผลิตไข่สม่ำเสมอโดยไม่มีอาการตื่นตูมแบบไก่ไข่สายพันธุ์การค้าบางชนิด ผู้ที่อยากได้ไข่สีน้ำตาลเข้มและไก่ที่มีลวดลายสวยงามในฝูง แต่ยังต้องการปริมาณไข่ที่ใช้ได้จริง มักพอใจกับสายพันธุ์นี้ ส่วนใครที่ต้องการไข่ปริมาณสูงสุด ไก่ไฮบริดสำหรับการผลิตโดยเฉพาะจะให้ผลผลิตดีกว่า

ชื่อสายพันธุ์มาจากเมืองบาร์นเนเวลด์ ในจังหวัดเคลเดอร์ลันด์ ทางตอนกลางของเนเธอร์แลนด์ พื้นที่แถบนี้เป็นศูนย์กลางการเลี้ยงไก่และค้าไข่มาอย่างยาวนาน เกษตรกรท้องถิ่นต้องการแม่ไก่ที่ทนทาน ไข่ดกในช่วงฤดูหนาว และให้ไข่สีน้ำตาลเข้มที่ตลาดต้องการ

การพัฒนาสายพันธุ์เริ่มขึ้นในช่วงครึ่งหลังของคริสต์ศตวรรษที่ 19 ไก่พื้นเมืองดัตช์ถูกผสมกับไก่เอเชียตัวใหญ่ที่นำเข้ามายุโรปในยุคนั้น ทั้งไก่กลุ่มโคชิน บราห์มา และแลงชาน รวมถึงไก่สายพันธุ์อินเดียที่เข้ามาผสมเพิ่มในภายหลัง ผู้เพาะพันธุ์คัดเลือกไก่ที่ไข่ดกในหน้าหนาว ไข่มีสีเข้ม และมีรูปร่างล่ำสันเหมาะกับการเลี้ยงแบบเอนกประสงค์

พอถึงช่วงต้นคริสต์ศตวรรษที่ 20 ลักษณะสายพันธุ์ก็นิ่งแล้ว และเริ่มเรียกไก่จากแถบบาร์นเนเวลด์ว่าบาร์นเนเวลเดอร์ ชมรมผู้เพาะพันธุ์ก่อตั้งขึ้นในเนเธอร์แลนด์ช่วงต้นทศวรรษ 1920 และไม่นานหลังจากนั้นก็มีการกำหนดมาตรฐานลายขนขอบสองชั้นอันเลื่องชื่อ

สายพันธุ์นี้แพร่ไปถึงสหราชอาณาจักรและประเทศอื่นในช่วงทศวรรษ 1920 ถึง 1930 ซึ่งไข่สีเข้มได้รับความสนใจอย่างมากทั้งในงานประกวดและวงการค้าไข่ ต่อมามีการพัฒนาสายพันธุ์แบนตัมขนาดเล็กตามมา ทุกวันนี้บาร์นเนเวลเดอร์ถูกเลี้ยงทั่วโลกในฐานะไก่หลังบ้านและไก่ประกวด แม้ว่าฟาร์มไข่เชิงพาณิชย์ส่วนใหญ่จะเปลี่ยนไปใช้ไก่ไฮบริดที่พัฒนาขึ้นเฉพาะทางแล้วก็ตาม

บาร์นเนเวลเดอร์มีลำตัวกว้างและลึก ยืนตัวตั้งตรงแต่ท่าทางผ่อนคลาย หลังค่อนข้างยาว อกเต็ม หางตั้งทำมุมปานกลาง โดยรวมให้ความรู้สึกเหมือนไก่ฟาร์มที่แข็งแรงบึกบึน มากกว่าไก่ไข่ตัวเพรียวบาง มีหงอนจักรเดี่ยว เหนียงและติ่งหูสีแดง ขาสีเหลืองเกลี้ยงไม่มีขน

ขนและสี

สายพันธุ์ที่เป็นเอกลักษณ์คือขนน้ำตาลลายขอบสองชั้น ขนแต่ละเส้นบนลำตัวเป็นสีน้ำตาลแดง มีแถบสีเขียวอมดำพาดซ้อนกันสองชั้น ทำให้ทั้งตัวดูเป็นลายเกล็ดซ้อนกันสวยงาม ส่วนที่เป็นสีดำมักมีประกายเขียวเหมือนปีกแมลงทับเมื่อโดนแสงพอดี พ่อไก่จะมีสีดำทึบมากกว่าบริเวณอกและหาง ทำให้ลายขอบสองชั้นเห็นชัดที่สุดในตัวแม่ไก่

ยังมีสีอื่นที่ได้รับการรับรองแตกต่างกันไปตามสมาคมสายพันธุ์ เช่น ดำ ขาว ฟ้า (ลายขอบสองชั้นบนพื้นสีฟ้า) และลายกระทา ขาและผิวหนังเป็นสีเหลือง ลูกไก่สายพันธุ์ลายขอบเมื่อฟักออกมาจะมีสีน้ำตาลอ่อนก่อน แล้วค่อยพัฒนาเป็นลายแบบตัวเต็มวัยเมื่อขนขึ้นเต็มที่ในช่วงหลายเดือนแรก

บาร์นเนเวลเดอร์ได้ชื่อว่าเป็นหนึ่งในไก่หลังบ้านที่นิสัยนิ่งที่สุด โดยทั่วไปไก่จะเงียบ อารมณ์ดี และไม่ค่อยตกใจง่าย ทำให้จับดูแลและตรวจเล้าประจำวันทำได้ไม่ยาก ไก่พันธุ์นี้ทนต่อการอุ้มได้ดีกว่าไก่ไข่หลายสายพันธุ์ จึงมักถูกแนะนำให้ครอบครัวที่มีเด็กเลี้ยงดู

เมื่ออยู่ใกล้คน ไก่พันธุ์นี้จะเข้าหาได้ง่ายแต่ไม่ถึงกับติดคน ตัวที่เลี้ยงด้วยมือมาตั้งแต่เล็กอาจเดินตามผู้เลี้ยงและกินอาหารจากมือได้ ส่วนตัวที่โตมากับฝูงจะเป็นมิตรแต่ค่อนข้างเก็บตัวกว่า เมื่อเจอคนแปลกหน้าจะจับตามองแต่ไม่ก้าวร้าว

ในฝูงไก่รวม บาร์นเนเวลเดอร์มักอยู่ระดับกลางของลำดับชั้นทางสังคม ไม่ค่อยเอาแต่ใจหรือรังแกไก่ตัวเล็กกว่า แต่ด้วยนิสัยที่นิ่งเกินไป ไก่สายพันธุ์ที่แข็งกร้าวกว่าอาจข่มได้ ไก่พันธุ์นี้บินไม่เก่ง รั้วสูงพอประมาณก็กั้นอยู่แล้ว ส่วนเรื่องเสียงร้องอยู่ในระดับปานกลาง แม่ไก่จะร้องบอกเมื่อไข่และร้องเมื่อตกใจ แต่ไม่ใช่ไก่ที่ส่งเสียงตลอดเวลา

บาร์นเนเวลเดอร์เป็นไก่ที่แข็งแรงและเลี้ยงง่ายเมื่อเทียบกับหลายสายพันธุ์ การดูแลหลักๆ คือให้อาหารสม่ำเสมอ น้ำสะอาด เล้าแห้ง และตรวจปรสิตกับบาดแผลเป็นประจำ เพราะขาเกลี้ยงไม่มีขนและขนแนบตัว จึงต้องดูแลน้อยกว่าไก่สายพันธุ์ขนขาหรือมีหงอนพู่

การทำความสะอาดขนและตัว

• ตรวจเท้าและขาเกลี้ยงว่ามีไรขาหรือไม่ ซึ่งจะเห็นเป็นเกล็ดหนานูนขึ้นมา
• ตรวจขนและผิวหนังรอบรูก้นว่ามีเหาไก่หรือไรแดงหรือไม่ โดยเฉพาะในช่วงอากาศอุ่น
• ตัดเล็บหรือปากที่ยาวเกินไปเฉพาะเมื่อจำเป็น ไก่ที่ปล่อยหากินเองส่วนใหญ่จะสึกไปเองตามธรรมชาติ
• จัดพื้นที่แห้งไว้ให้คลุกฝุ่น ไก่จะดูแลผิวหนังและขนของตัวเองได้
• ในฤดูใบไม้ร่วงจะมีการผลัดขนครั้งใหญ่ปีละครั้ง ช่วงนี้ไข่จะลดลงและขนเก่าจะถูกแทนที่ด้วยขนใหม่

การออกกำลังกาย

• เปิดทางให้ไก่เข้าลานหรือพื้นที่ล้อมรั้วได้ทุกวันเพื่อคุ้ยหาอาหารและออกกำลัง
• หากพื้นที่และรั้วปลอดภัยจากสัตว์นักล่า ให้ปล่อยอิสระได้โดยมีคนดูแลใกล้ๆ
• โปรยอาหารหรือผักใบเขียวให้ไก่คุ้ยหากินเองตามสัญชาตญาณ
• หากเป็นไปได้ ควรจัดพื้นที่กลางแจ้งหลายตารางเมตรต่อไก่หนึ่งตัว

สภาพแวดล้อม

ด้วยถิ่นกำเนิดจากเนเธอร์แลนด์ บาร์นเนเวลเดอร์จึงทนอากาศหนาวชื้นได้ดี แต่เล้าต้องแห้ง ไม่มีลมโกรก และมีช่องระบายอากาศด้านบนที่ดี หงอนจักรเดี่ยวเสี่ยงต่อการเป็นแผลจากความหนาวจัด จึงควรควบคุมความชื้นภายในเล้าให้ต่ำ ส่วนในอากาศร้อน ร่มเงาและน้ำสะอาดสำคัญมาก เพราะตัวที่ค่อนข้างหนักทำให้ระบายความร้อนได้ยากกว่าการทนความหนาว

อาหารไก่สำเร็จรูปควรเป็นส่วนหลักของมื้ออาหารในทุกช่วงวัย เพราะมีการคำนวณสัดส่วนโปรตีน พลังงาน วิตามิน และแร่ธาตุไว้อย่างสมดุลแล้ว ลูกไก่เริ่มด้วยอาหารโปรตีนสูงสำหรับลูกไก่ ต่อด้วยอาหารสำหรับไก่รุ่น และเปลี่ยนเป็นอาหารไก่ไข่เมื่อใกล้ถึงวัยเริ่มไข่ ต้องมีน้ำสะอาดให้กินตลอดเวลา เพราะแม่ไก่ดื่มน้ำมาก โดยเฉพาะช่วงที่กำลังไข่

ขนมและอาหารเสริม

ควรมีทรายเม็ดที่ไม่ละลายน้ำให้กินอิสระ เพื่อช่วยบดอาหารในกึ๋น โดยเฉพาะไก่ที่กินเมล็ดธัญพืชเต็มเม็ดหรือหากินเอง แม่ไก่ไข่ต้องการแคลเซียมเพิ่ม มักให้เป็นเปลือกหอยนางรมบดแยกต่างหาก เพื่อให้เปลือกไข่แข็งแรง ผักใบเขียว วัชพืชในสวน และธัญพืชหรือหนอนนกปริมาณน้อยเป็นอาหารเสริมที่ดี แต่ควรให้ไม่เกินราวร้อยละ 10 ของอาหารทั้งหมด เพื่อให้อาหารสำเร็จรูปที่สมดุลยังคงเป็นแกนหลักของโภชนาการ

บาร์นเนเวลเดอร์เป็นสายพันธุ์เก่าแก่ที่แข็งแรง ไม่มีโรคทางพันธุกรรมร้ายแรง หากเลี้ยงดูดีจะมีอายุขัยทั่วไป 7 ถึง 10 ปี ปัญหาที่พบส่วนใหญ่เป็นเรื่องปกติที่เจอได้ในไก่หลังบ้านทุกสายพันธุ์ ได้แก่ ปรสิต การติดเชื้อทางเดินหายใจ และปัญหาระบบสืบพันธุ์ในแม่ไก่อายุมาก ไก่พันธุ์นี้ทนหนาวได้ดี แต่หงอนจักรเดี่ยวอาจเป็นแผลจากความหนาวจัดได้ในอากาศเยือกแข็งรุนแรง และตัวที่ค่อนข้างหนักทำให้เสี่ยงต่อความเครียดจากความร้อนมากกว่าความหนาว

การป้องกันโรค

• รักษาเล้าให้แห้ง ระบายอากาศดี และสะอาด เพื่อลดความเสี่ยงโรคทางเดินหายใจ
• ตรวจปรสิตภายนอกอย่างสม่ำเสมอ และกำจัดทั้งตัวไก่และเล้าไปพร้อมกัน
• จัดน้ำสะอาดให้ตลอดเวลา และมีแคลเซียมให้แม่ไก่ไข่กินอิสระ
• ตรวจอุจจาระเป็นระยะและถ่ายพยาธิตามผลตรวจ ไม่ใช่ถ่ายพยาธิพร่ำเพรื่อ
• กักโรคไก่ใหม่ทุกตัวก่อนนำเข้าฝูง
• แม่ไก่แก่ที่เลิกไข่แล้วควรให้อาหารสูตรประคองสภาพเพื่อไม่ให้อ้วนเกินไป

บาร์นเนเวลเดอร์ปรับตัวเข้ากับเล้าไก่หลังบ้านแบบมาตรฐานได้โดยไม่ยาก สิ่งสำคัญที่สุดคือเล้าที่แห้ง กันสัตว์นักล่าเข้าได้ และระบายอากาศสม่ำเสมอ ควบคู่กับลานกลางแจ้งหรือพื้นที่ปล่อยที่มีคนดูแล เนื่องจากเป็นไก่ตัวหนักและบินไม่เก่ง รั้วสูงพอประมาณก็เพียงพอ และคอนต่ำเหมาะกับไก่พันธุ์นี้มากกว่า เพราะทนหนาวได้ดี ความเสี่ยงหลักของเล้าจึงอยู่ที่ความชื้น อากาศถ่ายเทไม่ดี และความร้อนในหน้าร้อน มากกว่าความหนาวในหน้าหนาว

รายการตรวจก่อนเริ่มเลี้ยง

• เล้าแห้ง ระบายอากาศดี ยกพื้นสูงพ้นดินชื้น
• คอนกว้างและต่ำ พร้อมวัสดุรองพื้นสะอาด เช่น ฟางหรือขี้เลื่อย
• กล่องรังไข่เพียงพอ อยู่ในมุมเงียบและร่มของเล้า
• ลานที่ปลอดภัย มีรั้วฝังดินหรือกันเดินลอด ป้องกันสัตว์ที่ขุดดินเข้า
• มีน้ำสะอาดตลอดเวลาและจุดให้อาหารที่มีที่กำบัง
• มีพื้นที่แห้งสำหรับคลุกฝุ่น
• มีร่มเงาและน้ำสำรองไว้สำหรับอากาศร้อน

ไข่บาร์นเนเวลเดอร์ใช้ระยะฟักมาตรฐานของไก่ทั่วไปคือประมาณ 21 วัน ฟักได้ทั้งใต้แม่ไก่ที่กกไข่เองและในตู้ฟักไข่ สายพันธุ์ยุคปัจจุบันมีสัญชาตญาณกกไข่ไม่แรงนัก ตู้ฟักจึงมักเป็นทางเลือกที่แน่นอนกว่าสำหรับการวางแผนฟักไข่ ควรเลือกไข่สะอาดที่เก็บรักษาถูกวิธี อายุไม่เกินราว 7 ถึง 10 วัน วางปลายแหลมลง และเก็บไว้ในอุณหภูมิห้องที่เย็นก่อนนำเข้าตู้ฟัก

ขั้นตอนการฟักไข่

1. เก็บและคัดเลือกไข่ที่สะอาดและรูปทรงดี ปล่อยให้ไข่อยู่ในอุณหภูมิห้องก่อน
2. ปรับตู้ฟักให้อุณหภูมิและความชื้นคงที่ก่อนนำไข่เข้า
3. วางไข่เข้าตู้และพลิกหลายครั้งต่อวันจนถึงวันที่ 18
4. ส่องไข่ดูช่วงวันที่ 7 ถึง 10 เพื่อคัดไข่ใสหรือไข่ที่ไม่พัฒนาออก
5. วันที่ 18 หยุดพลิกไข่ เพิ่มความชื้น และเริ่มช่วงปิดตู้
6. ปิดตู้ฟักไว้ไม่เปิดขณะลูกไก่เจาะกะเปาะและฟักออกในช่วงวันที่ 19 ถึง 21
7. ย้ายลูกไก่ที่ตัวแห้งขนฟูแล้วไปยังกล่องกกอุ่นที่มีอาหารลูกไก่และน้ำพร้อม