Alpaka

Alpaka to długowłosa rasa świnki morskiej, którą wyróżnia kręcona, falowana sierść oraz rozeta włosów na czole, rosnąca do przodu. Nazwa rasy nawiązuje do podobieństwa gęstego, lekko szorstkiego runa do włosia alpaki, chociaż oba gatunki nie są ze sobą spokrewnione. Dorosłe zwierzęta osiągają średnią wielkość ciała, a ich sierść, pozostawiona bez przycinania, rośnie przez całe życie.

Alpakę zalicza się często do grupy długowłosych świnek morskich o kręconej sierści, obok ras Texel i Merino. Włos ma wyraźną falę lub skręt, w odróżnieniu od prostych pasm charakterystycznych dla Peruwianki czy Sheltie. Rozeta na czole, z której włosy rosną do przodu, oraz wir sierści na grzbiecie nadają rasie rozpoznawalny wygląd.

Hodowcy opisują Alpakę jako zwierzę przywiązane do opiekuna, łagodne, spokojne i uległe. Taki charakter czyni ją zwierzęciem łatwym w obsłudze, jednak długa, kręcona sierść wymaga regularnej pielęgnacji, dlatego rasa najlepiej sprawdza się u właścicieli gotowych na częste czesanie.

Dla kogo jest odpowiednia

Alpaka jest odpowiednia dla opiekuna, który szuka przyjaznej świnki morskiej do towarzystwa i jest gotów kilka razy w tygodniu czesać długą, kręconą sierść. Gospodarstwa domowe mogące trzymać więcej niż jedną świnkę morską zapewniają rasie potrzebny kontakt społeczny. Rasa mniej nadaje się dla bardzo małych dzieci, które nie potrafią ostrożnie obchodzić się z sierścią, ani dla opiekunów oczekujących zwierzęcia niewymagającego pielęgnacji, jak rasy krótkowłose.

Domowa świnka morska pochodzi od dzikich kawii, hodowanych przez ludy andyjskie na wyżynach dzisiejszego Peru i krajów sąsiednich. Udomowienie rozpoczęło się prawdopodobnie kilka tysięcy lat temu, gdy zwierzęta hodowano jako źródło pożywienia oraz wykorzystywano w życiu kulturowym i domowym. Wszystkie współczesne rasy hodowlane, w tym typy długowłose i kręconowłose, wywodzą się z tych udomowionych populacji.

Długowłose świnki morskie pojawiły się wraz z rozprzestrzenianiem się gatunku i selekcją hodowców pod kątem długości oraz faktury sierści. Peruwianka, z długą prostą sierścią, należy do starszych odmian długowłosych. Z linii długowłosych i kręconowłosych powstały rasy łączące długość włosa z falą lub skrętem.

Alpaka to jedna z kręconowłosych ras długowłosych, dzieląca cechy skrętu sierści z Texelem oraz z Reksem o sierści typu rex. Rasę rozpoznaje się po połączeniu kręconej sierści z czołową rozetą rosnącą do przodu, co odróżnia ją od gładkiej z przodu głowy Texela.

Alpaka pozostaje rasą mniej rozpowszechnioną niż krótkowłose świnki morskie i jest hodowana głównie przez entuzjastów oraz wystawców. Uznanie rasy i standardy różnią się między klubami hodowców świnek morskich i regionami, dlatego jej status nie jest jednolity we wszystkich rejestrach.

Alpaka ma zwarte, średniej wielkości ciało pokryte długim, gęstym włosem, który kręci się lub faluje, zamiast leżeć płasko. Włosy rozety na czole rosną do przodu i częściowo zasłaniają pyszczek, a przez grzbiet biegnie dodatkowy wir sierści. Faktura sierści jest sprężysta i lekko szorstka, a skręt widać najwyraźniej, gdy włos jest czysty i dobrze wypielęgnowany.

Głowa jest zaokrąglona, a krótki pyszczek częściowo zasłania grzywka czołowa. Uszy są opadające, a oczy ciemne i wyraziste. Podobnie jak u innych ras długowłosych, sierść Alpaki rośnie nieprzerwanie, dlatego zwierzęta wystawowe prezentuje się z pełną długością włosa, a zwierzęta domowe zazwyczaj przycina się dla łatwiejszej pielęgnacji.

Sierść i umaszczenie

Cechą definiującą rasę jest skręt włosa. Pasma falują na całej długości, a sierść odstaje od ciała bardziej niż u ras o prostym włosie. Umaszczenie nie ogranicza się do jednego zestawu barw: Alpaka występuje w kolorach jednolitych (self), w odmianie agouti, w wariantach roan, cętkowanych i szylkretowych oraz w ich kombinacjach. Skręt włosa łagodzi kontury wzoru, przez co wygląda on mniej wyraźnie niż na gładkiej sierści.

Alpaka ma spokojny i uległy charakter. Zazwyczaj jest przywiązana do opiekuna i łagodna, a po nabraniu zaufania szybko się oswaja. Rasa nie słynie z płochliwości ani agresji, a wiele osobników znosi regularne branie na ręce, którego wymaga pielęgnacja sierści.

Wobec domowników Alpaka bywa towarzyska i chętnie reaguje na obecność ludzi, często wita opiekuna i uczy się pory karmienia oraz codziennych rytuałów. Wobec obcych z początku może zachowywać ostrożność i potrzebuje spokojnego wprowadzenia. Świnki morskie żyją w grupach, dlatego Alpaka najlepiej funkcjonuje w towarzystwie przynajmniej jednej innej, zgodnej świnki morskiej; trzymana samotnie może się wycofać. Kontakty z innymi zwierzętami domowymi wymagają nadzoru, ponieważ psy, koty i inne większe zwierzęta mogą przestraszyć lub zranić świnkę morską.

Czesanie i pielęgnacja sierści

Kręcona, długa sierść stanowi główne wyzwanie pielęgnacyjne. Należy planować czesanie kilka razy w tygodniu, a u zwierząt wystawowych codziennie.

• Czesać delikatnie miękką szczotką lub grzebieniem o szerokich zębach, aby usunąć zanieczyszczenia i zapobiec kołtunom
• Sprawdzać sierść pod kątem splątań, odchodów i ściółki wplątanej we włos, zwłaszcza w okolicy zadu
• Przycinać sierść zwierząt domowych do długości łatwej w utrzymaniu, aby ograniczyć kołtunienie i zabrudzenia
• Czyścić miejscowo zabrudzone partie sierści; kąpać tylko w razie potrzeby, używając szamponu dla małych zwierząt, a następnie dokładnie osuszać
• Sprawdzać pazurki mniej więcej co kilka tygodni i przycinać w razie potrzeby

Ruch

Codzienna aktywność utrzymuje Alpakę w dobrej kondycji i zapobiega nudzie.

• Zapewnić duże pomieszczenie z miejscem do poruszania się
• Umożliwiać codzienny, nadzorowany czas poza klatką w bezpiecznej, ogrodzonej przestrzeni
• Oferować tunele, kryjówki i bezpieczne przedmioty do gryzienia dla urozmaicenia otoczenia

Otoczenie

Alpakę należy trzymać w pomieszczeniach, w stabilnym, umiarkowanym klimacie. Świnki morskie źle znoszą zarówno upał, jak i zimno, a także wilgoć i przeciągi. Najlepsze jest spokojne miejsce z dala od bezpośredniego słońca, z czystą i suchą ściółką, chroniącą sierść i skórę.

Świnki morskie są roślinożerne, a podstawą diety Alpaki jest siano, które powinno być dostępne przez cały czas. Siano wspomaga trawienie i ściera stale rosnące zęby. Do diety należy dodać odmierzoną porcję zwykłego granulatu dla świnek morskich oraz codzienną porcję świeżych warzyw liściastych. Świnki morskie nie potrafią syntetyzować witaminy C, dlatego dieta musi dostarczać ją poprzez odpowiednie warzywa lub suplement przeznaczony specjalnie dla świnek morskich. Świeża, czysta woda powinna być dostępna przez cały czas.

Przysmaki i suplementy

Świeże owoce, na przykład papryka lub plasterek jabłka, podawaj wyłącznie okazjonalnie jako przysmak, ponieważ cukier może zaburzyć trawienie. Witamina C to kluczowy suplement; najlepiej dostarczać ją poprzez świeże pokarmy lub produkt przeznaczony specjalnie dla świnek morskich, a nie poprzez rozpuszczanie tabletek w wodzie, gdzie witamina szybko się rozkłada. Unikaj gotowych przysmaków o wysokiej zawartości cukru, tłuszczu lub nasion.

Alpaka to rasa na ogół zdrowa, jeśli jest właściwie utrzymywana i żywiona, o typowej długości życia od 5 do 7 lat. Jej długa, kręcona sierść wymaga dodatkowej uwagi, ponieważ skołtuniony lub zabrudzony włos zatrzymuje wilgoć i odchody, co może prowadzić do podrażnień skóry, odparzeń lub owadziej inwazji na skórę. Podobnie jak wszystkie świnki morskie, Alpaka jest podatna na zestaw typowych problemów zdrowotnych, na które opiekunowie powinni zwracać uwagę.

Profilaktyka

• Podawaj odpowiednią dawkę witaminy C każdego dnia
• Zapewnij nieograniczony dostęp do siana, wspierający zdrowie zębów i układu pokarmowego
• Czesz i sprawdzaj sierść oraz skórę regularnie
• Utrzymuj ściółkę czystą, suchą i miękką
• Waż zwierzę regularnie, aby wcześnie wychwycić objawy choroby

Alpakę należy trzymać w domu, w największej klatce, jaką można zapewnić. Świnki morskie potrzebują przede wszystkim powierzchni poziomej, a nie wysokości, a dla pojedynczej świnki morskiej minimalna powierzchnia klatki powinna wynosić około 0,7 metra kwadratowego, z dodatkowym miejscem na każde kolejne zwierzę. Stosuj klatkę z pełnym dnem, ponieważ podłoże z drutu uszkadza łapy świnek morskich. Ponieważ rasa ma długą, kręconą sierść, dobór ściółki ma większe znaczenie niż u ras krótkowłosych: czysta, sucha ściółka o niskim poziomie pylenia pomaga utrzymać sierść wolną od zabrudzeń.

Lista wyposażenia

• Duża klatka z pełnym dnem lub zagroda typu C&C
• Miękka, chłonna ściółka
• Co najmniej jedna kryjówka na świnkę morską
• Stojak na siano lub stały dostęp do siana
• Ciężka butelka z wodą lub miska oraz miska na paszę
• Bezpieczne przedmioty do gryzienia i tunele dla urozmaicenia otoczenia

Świnki morskie dojrzewają wcześnie: samice mogą stać się płodne już od około czwartego do szóstego tygodnia życia, samce w podobnym wieku, dlatego płcie rozdziela się wcześnie, aby zapobiec niezaplanowanym miotom. Odpowiedzialna hodowla Alpaki kładzie nacisk na jakość sierści, zdrowie i usposobienie, a hodowcy unikają kojarzenia zwierząt zbyt młodych lub zbyt blisko spokrewnionych. Szczególną ostrożność należy zachować wobec samic: pierwsza ciąża po ukończeniu około siódmego lub ósmego miesiąca życia niesie ryzyko zrośnięcia spojenia łonowego, co może uczynić poród niebezpiecznym; doświadczeni hodowcy planują pierwsze mioty odpowiednio wcześniej.

Ciąża jest długa jak na tak małego gryzonia i trwa od około 59 do 72 dni. Mioty są nieliczne, a młode rodzą się samodzielne: w pełni owłosione, z otwartymi oczami, zdolne do poruszania się i skubania pokarmu stałego już po kilku godzinach. Samica karmi młode mlekiem przez około trzy tygodnie. Długa, kręcona sierść kształtuje się wraz z wiekiem młodych, dlatego typ sierści ocenia się dopiero w miarę dorastania młodych, a nie zaraz po urodzeniu.