Guernsey

Guernsey to rasa bydła mlecznego, która wzięła nazwę od Wyspy Guernsey na kanale La Manche, leżącej u wybrzeży Normandii. Jest to zwierzę średniej wielkości o płowo-białej sierści w odcieniach od jasnozłotego po głęboki czerwonawopłowy. Rasę hoduje się przede wszystkim ze względu na mleko, które ma charakterystyczną złocistą barwę wynikającą z wysokiej zawartości beta-karotenu.

Guernsey ceni się za skuteczne przetwarzanie paszy objętościowej na mleko, przy mniejszej masie ciała niż w przypadku wielu innych ras mlecznych. Dorosła krowa waży zwykle od 450 do 500 kg, czyli mniej niż holsztyn, dzięki czemu rasa zjada mniej paszy, wciąż dając dużą ilość mleka o wysokiej zawartości tłuszczu i białka. Dzięki temu rasa dobrze sprawdza się w systemach chowu pastwiskowego.

Rasa jest też znana z łagodnego, dobrodusznego usposobienia, co ułatwia obsługę zwierząt i codzienny udój. Guernsey wykorzystuje się w gospodarstwach towarowych, na małych farmach rodzinnych oraz w stadach zachowawczych, a przedstawiciele rasy pojawiają się na wystawach rolniczych, gdzie ocenia się ich zgodność ze wzorcem.

Dla kogo odpowiednia jest ta rasa

Guernsey to dobry wybór dla hodowców mleka, którym zależy na wysokiej jakości mleku od zwierzęcia średniej wielkości i efektywnym wykorzystaniu paszy, a nie na maksymalnej wydajności od dużego zwierzęcia. Spokojny charakter rasy ułatwia jej utrzymanie na mniejszych farmach i w gospodarstwach rodzinnych. Hodowca potrzebuje ziemi pod wypas, zaplecza do doju oraz gotowości do codziennej rutyny, jakiej wymaga każda krowa mleczna w okresie laktacji.

Guernsey pochodzi z wyspy Guernsey na kanale La Manche, jednej z Wysp Normandzkich leżących blisko francuskiego regionu Normandii. Przyjmuje się, że rasa wywodzi się od bydła sprowadzanego na wyspę z pobliskiego kontynentu, w tym od zwierząt związanych z regionami Normandii i Bretanii. Z czasem te zwierzęta wyhodowano na wyspie w jeden, rozpoznawalny typ.

Duże znaczenie w kształtowaniu rasy miała izolacja geograficzna wyspy. Przywóz żywego bydła na Guernsey był przez długi czas mocno ograniczony, co utrzymywało tamtejsze stado w oddzieleniu genetycznym od ras z kontynentu i innych regionów. Taka sytuacja zamkniętego stada pozwoliła utrwalić złocisto-płowe umaszczenie oraz cechy mleczne.

Od XIX wieku bydło Guernsey eksportowano w coraz większej liczbie, docierało ono do Ameryki Północnej i innych części świata, gdzie hodowcy mleka cenili sobie bogate mleko tej rasy. W regionach, w których hodowano Guernsey, powstawały związki hodowców prowadzące księgi stad i dbające o utrzymanie wzorca rasy.

Przez cały XX wiek Guernsey pozostawała uznaną rasą mleczną o znaczeniu towarowym, choć konkurowała z rasami o wyższej wydajności, takimi jak holsztyn. Dziś hoduje się ją zarówno w celach towarowych, jak i jako rasę zachowawczą, a organizacje hodowlane prowadzą księgi stad, chroniąc jej linie genetyczne.

Guernsey ma klinowatą, kanciastą budowę typową dla ras mlecznych, z dobrze rozwiniętym wymieniem i delikatną kością, a nie masywną muskulaturą zwierzęcia mięsnego. Sierść jest płowa, od jasnozłotej po ciemniejszą czerwonawopłową, przełamana białymi znaczeniami na tułowiu, nogach i pysku. Skóra często ma żółty pigment, widoczny zwłaszcza na pysku i wokół oczu.

Rasa jest średniej wielkości, mniejsza od holsztyna, ale mocno zbudowana jak na swoje rozmiary. Zwierzęta tradycyjnego typu mają rogi wygięte do przodu, choć w wielu stadach bydło się odrogowuje lub hoduje osobniki komolate (bezrożne) dla ułatwienia obsługi.

Umaszczenie i barwa sierści

Cechą wyróżniającą Guernsey jest połączenie płowo-białego umaszczenia ze złocistym odcieniem skóry i mleka. Odcień płowy różni się między osobnikami, od bladego, niemal kremowo-złotego po głęboki czerwonawobrązowy. Białe łaty często występują na spodniej części ciała, nogach i pysku. Żółty pigment skóry odzwierciedla zawartość beta-karotenu, tego samego związku, który nadaje mleku Guernsey złocistą barwę.

Guernsey wyróżnia się łagodnym i wyrównanym usposobieniem. Rasa jest spokojna, łagodna i dobroduszna, dzięki czemu codzienna obsługa, spędzanie zwierząt i dój są mniej stresujące zarówno dla zwierzęcia, jak i dla hodowcy. Spokojne krowy tego typu dobrze wdrażają się w rutynę i reagują na konsekwentną, łagodną obsługę.

W obrębie stada Guernsey są zwykle spokojne i towarzyskie, a między sobą tworzą typową dla bydła hierarchię. Wobec znanych sobie opiekunów są zazwyczaj ufne i łatwo się do nich zbliżają. Jak w przypadku każdego bydła, poszczególne osobniki różnią się między sobą, a krowa z małym cielakiem może stać się opiekuńcza, dlatego przy matkach i w okresie wycieleń nadal obowiązuje zwykła ostrożność.

Poręczna wielkość rasy dodatkowo wzmacnia jej opinię łatwego w utrzymaniu zwierzęcia. Spokojną krowę średniej wielkości łatwiej przeprowadzić przez bramy, korytarze i halę udojową niż zwierzę większe lub bardziej pobudliwe. To jeden z powodów, dla których rasę chętnie wybiera się na mniejszych i rodzinnych farmach.

Guernsey to bydło dobrze wykorzystujące paszę pastwiskową i dobrze radzi sobie w systemach opartych na wypasie, gdzie trawa i pasza objętościowa stanowią większość diety. Codzienna opieka koncentruje się na rutynie doju, karmieniu oraz utrzymaniu zwierząt w zdrowiu i czystości. Krowa w laktacji wymaga regularnego doju, zwykle dwa razy dziennie.

Pielęgnacja

• Regularnie czyścić sierść szczotką, sprawdzając przy okazji skórę pod kątem pasożytów lub ran.
• Przycinać i kontrolować racice według stałego harmonogramu, aby zapobiegać kulawiznom.
• Utrzymywać wymię w czystości przed dojem i po nim, aby ograniczyć ryzyko zapalenia wymienia.
• Obserwować obecność pasożytów zewnętrznych, takich jak wszy i muchy, i w razie potrzeby stosować odpowiednie środki.

Ruch

• Zapewnić codzienny dostęp do pastwiska lub dużego wybiegu umożliwiającego swobodny ruch.
• Umożliwić wypas w ciągu dnia, co łączy żerowanie z naturalnym ruchem.
• Unikać długotrwałego trzymania krów w zamknięciu, ponieważ może to niekorzystnie wpływać na racice i ogólną kondycję zwierzęcia.

Warunki utrzymania

Guernsey dobrze znosi klimat umiarkowany i w łagodnych warunkach spędza większość roku na wypasie. W upalne dni należy zapewnić cień i świeżą wodę, ponieważ rasa może odczuwać stres cieplny, a w okresach zimna, wilgoci lub silnego wiatru trzeba zapewnić suche schronienie lub budynek inwentarski. Czyste, dobrze zdrenowane podłoże oraz sucha ściółka w oborze pomagają zapobiegać problemom z racicami i wymieniem.

Guernsey skutecznie przetwarza paszę objętościową na mleko, dlatego podstawą diety jest dobre pastwisko w sezonie wypasu oraz konserwowana pasza objętościowa, taka jak siano czy kiszonka, gdy trawy brakuje. Krowy w laktacji mają większe zapotrzebowanie na energię i białko i zwykle otrzymują dodatkową paszę treściwą dobraną do ich wydajności mlecznej. Dokładne ilości zależą od masy ciała, wydajności mlecznej, jakości pastwiska i etapu laktacji, a ustalenie dawki dla konkretnego stada najlepiej powierzyć zootechnikowi żywienia lub lekarzowi weterynarii.

Przysmaki i suplementy

Dostęp do minerałów i soli jest istotny, zwłaszcza w okresie laktacji, dlatego dobrze sprawdza się liźawka mineralna dostępna do woli lub zbilansowana mieszanka mineralna. Niewielkie ilości okopowych lub dobrej jakości siana można podawać jako przysmak, co ułatwia też obsługę zwierzęcia. Przez cały czas musi być dostępna czysta, świeża woda, ponieważ krowa mleczna wypija jej dziennie dużą ilość.

Guernsey to generalnie wytrzymała i długowieczna rasa mleczna, żyjąca zwykle od 12 do 15 lat przy dobrej opiece, choć okres produkcyjnej pracy w gospodarstwie towarowym bywa krótszy. Jako zwierzę mleczne ma główne zagrożenia zdrowotne związane z laktacją i wycieleniem, a nie z wadami charakterystycznymi dla samej rasy. Dobre żywienie, czysta obora i regularna opieka weterynaryjna pozwalają utrzymać większość problemów pod kontrolą.

Profilaktyka

• Prowadzić program szczepień i zwalczania pasożytów ustalony z lekarzem weterynarii.
• Przycinać i kontrolować racice według stałego harmonogramu.
• Dbać o higienę doju, aby ograniczyć ryzyko zapalenia wymienia.
• Kontrolować dietę w okresie okołoporodowym, aby zmniejszyć ryzyko gorączki poporodowej i ketozy.
• Zapewniać zbilansowane minerały i stały dostęp do czystej wody.

Jałówki Guernsey kryje się zwykle w wieku około 13 do 15 miesięcy, tak aby wycieliły się w wieku około dwóch lat, choć dokładny termin zależy raczej od tempa wzrostu i kondycji ciała niż od samego wieku. Krycie odbywa się poprzez naturalny rozpłód z buhajem lub, co bardzo powszechne w gospodarstwach mlecznych, poprzez inseminację, która pozwala wykorzystać ocenione rozpłodniki i prowadzić selekcję hodowlaną w stadzie.

Ciąża trwa około dziewięciu miesięcy, blisko 283 dni, a krowa zwykle rodzi jedno cielę, choć bliźnięta zdarzają się sporadycznie. Wycielenia w tej rasie przebiegają na ogół bez powikłań, jednak krowy należy obserwować w miarę zbliżania się terminu porodu i pomagać im tylko wtedy, gdy to konieczne.

Nowo narodzone cielęta muszą otrzymać siarę wkrótce po urodzeniu, aby zyskać wczesną odporność. Następnie odchowuje się je na mleku lub preparacie mlekozastępczym, stopniowo wprowadzając paszę starterową i objętościową przed odsadzeniem, co zwykle następuje w wieku około dwóch do trzech miesięcy, zależnie od systemu chowu. Cieliczki często pozostawia się jako materiał na remont stada, natomiast sposób postępowania z byczkami zależy od gospodarstwa.