East Indie

East Indie er ein av dei minste tamandrasane, klassifisert som bantam og halde nesten utelukkande som prydand, ikkje for kjøt eller egg. Vaksne fuglar veg omtrent 680 til 900 gram, og standardvarianten har ei svart fjørdrakt som kastar eit sterkt, grasgrønt metallskinn i direkte sollys. Denne iriserande kvaliteten er hovudgrunnen til at rasen er verdsett av hobbyfolk og utstillarar.

Rasen utvikla seg i USA på 1800-talet og har vore eit fast innslag i små prydflokkar sidan den gongen. East Indies er ikkje produktive eggleggjarar, og dei få egga dei legg er ofte mørkegrå eller nesten svarte tidleg i sesongen, for så å lysne etter kvart som legginga held fram. Eigarar held dei for utsjåandets skuld, for den handterlege storleiken og for det generelt rolege lynnet.

Temperamentet er venleg overfor holdar, men reservert, roleg og merksamt. East Indies er som regel mindre støyande enn mange større andeartar, noko som gjer dei til eit fornuftig val der naboane er tett på. Drekar og hønser kvakkar likevel. Dei passar for dyrehald som vil ha ein dekorativ vassfuglrase framfor ei produksjonsand.

Kven rasen passar for

East Indie passar for dyrehald som vil ha ei lita, forholdsvis stillegåande prydand. Ho fungerer godt i bakgårdsflokkar med avgrensa plass og til utstilling. Rasen er eit dårleg val for den som ønskjer påliteleg egg- eller kjøtproduksjon. Ho treng vatn til bading, rovdyrsikra overnating og selskap, sidan ender ikkje trivst åleine.

East Indie er ei prydand av bantamtype som vart utvikla i USA på 1800-talet. Til trass for namnet er ikkje rasen frå Aust-India. Nemninga vart brukt historisk og festa seg, noko som er eit vanleg mønster for prydfjørfe frå denne perioden. Rasens faktiske geografiske opphav er amerikansk.

East Indie var mellom dei små prydandene som vart populære hos hobbyfolk etter kvart som fjørfeutstillingar voks fram på 1800-talet. Tiltrekningskrafta låg i storleik og farge, ikkje nytteverdi, og ho vart avla ned til ein kompakt bantamform som skilde seg tydeleg frå dei større produksjonsandene frå same tid.

Standardvarianten, den svarte med grønt skinn, vart den anerkjende typen og er framleis den mest kjende. Sidan rasen aldri vart avla for produksjon, har bestanden halde seg beskjeden, og ho har i stor grad vore ivareteke av entusiastar og utstillarar framfor kommersielle drivare.

East Indie vert framleis halde av dyrehald som er opptekne av prydvassfuglar. Ho er ikkje ei sjeldanheit, men ho er uvanleg samanlikna med vanlege egg- og kjøtraser. Dei fleste fuglar skiftar hender gjennom hobbyavlarar og fjørfeutstillingar framfor via gardshandlarar.

East Indie er ei lita, kompakt and med ei jamn, lett oppadstilt kroppshaldning og eit ryddig silhuett. Det definerende kjenneteiknet er fjørdrakta: heilsvart over heile kroppen, med eit metallisk grasgrønt skinn når lyset treff ho. Skinnet er sterkast på unge, velstelte fuglar og er eit sentralt vurderingspoeng ved utstilling.

Nebb, bein og føter er mørke, i tråd med den svarte fargen. Rasen er tydeleg av bantamstorleik, merkbart mindre enn vanlege produksjonsender, med eit fint hovud og ein forholdsvis kort hals.

Fjørdrakt og farge

Mønsteret svart med grønt skinn er den anerkjende fargen for rasen. Hønser kan utvikle kvite eller grå flekkar i fjørdrakta med alderen og gjennom påfølgjande fjørskifte, noko som er normalt og aukar gjennom fuglens liv. Hønser mistar fargen raskare enn drekar. Den grøne irisering avheng av lys og fjørtilstand, slik at same fugl kan sjå flatt svart innandørs og sterkt grøn utandørs.

East Indie er venleg overfor kjende holdarar, men reservert overfor framande og i ukjende situasjonar. Ho er generelt roleg og merksam framfor sky, sjølv om ho som ei lita prydand kan vere meir varsam enn tyngre, seinare raser. Fuglar som er vortne handterte jamt og skånsamt frå ung alder roa seg lettare enn dei som er vorte levde i fred.

Innanfor ein flokk integrerer East Indies seg som regel godt med andre rolege ender av tilsvarande storleik. Å blanda svært små bantamar med store, livlege raser kan føre til mobbing ved mat og vatn, så det er viktig å tilpasse temperament og storleik. Rasen er sosial og bør haldast saman med minst ein eller to andre ender. Einsame fuglar vert stressa.

East Indie er kjend for å vere forholdsvis stille, noko som er ein del av tiltrekningskrafta der plass og naboforhold er avgrensande. Hønser produserer likevel det vanlege andekvaket og drekar eit lågare, hest kall. Rasen er altså lågstøy samanlikna med andre ender, ikkje lydlaus. Rundt born og ukjende gjester held fuglane seg gjerne på avstand framfor å nærme seg.

Det daglege stellet av East Indies liknar på andre små tamender. Dei treng konstant tilgang til reint drikkevatn, vatn djupt nok til å dyppa hovudet og bade, tørt strø og vern mot rovdyr. Den lille storleiken gjer dei meir sårbare enn store raser overfor haukar, kattar, revar og andre rovdyr, så sikker overnating er det aller viktigaste i stellet.

Pleie

• Ender steller seg sjølve. Gje dei badvatn, så held dei fjørdrakta i stand på eiga hand.
• Sjekk føter og bein regelmessig for kutt, hevelse eller teikn på bumblefoot.
• Følg med under det årlege fjørskiftet, då fuglane feller og veks nye fjør og kan sjå slitne ut i nokre veker.
• Hald strøet tørt for å verne fjørtilstanden og det grøne skinnet.

Mosjon

• La fuglane søkje mat dagleg i eit sikkert, inngjerda område.
• Sørg for ein dam eller eit basseng for symjing og naturleg åtferd.
• Gje nok plass slik at fuglane kan gå, rote i grunnen og ete utan trengsle.
• Ha tilsyn ved frittgåande drift med tanke på rasens sårbarheit overfor rovdyr.

Omgivnader

East Indies toler mange klimatypar med tilstrekkeleg ly. Dei treng skugge og isfritt vatn i varmen, og eit tørt, trekkfritt og rovdyrsikra hus om natta. Ein liten flokk treng eit hønehus der alle fuglane får kvile, pluss ein inngjerda løpegard. Sidan dei er lette fuglar, tyder sikker overbygging og gjerdering meir enn for tunge raser.

Gje East Indies eit komplett, formulert fôr som er tilpassa alder. Andungar startar med startfôr, går over til vekserfôr, og vaksne får vedlikehaldsfôr eller leggefôr avhengig av om hønsene legg egg. Der and-spesifikt fôr ikkje er tilgjengeleg, vert det vanlegvis brukt eit ubehandla fjørfefôr med tilsett niacin, sidan ender treng meir niacin enn høner. Ferskt vatn må alltid vere tilgjengeleg ved sida av fôret, fordi ender treng vatn for å svelgje.

Godbit og tilskot

Små mengder bladgrønsaker, erter, hakka grønsaker og av og til meitemark passar East Indies og støttar forageatferd. Gje uoppløyseleg grus slik at fuglane kan male maten, og tilby ei kalsiumkjelde som knust østersskjel separat for leggihøner. Hald godbiten minimal slik at han ikkje fortrengar det balanserte fôret.

East Indies er generelt robuste ender utan rasespesifikke lidingar, og med godt stell lever mange av dei 8-12 år. Som med alt fjørfe vert dei fleste helseproblem spora tilbake til omgivnadene: vått strø, skittent vatn, dårleg kosthald eller stress frå rovdyr. Den vesle storleiken tyder at skadar og nedkjøling utgjer større risiko enn for ei tung rase, så førebygging er viktig.

Førebyggjande stell

• Gje reint drikke- og badvatn dagleg.
• Hald strøet tørt og byt det ut før det rotnar.
• Undersøk føter og bein regelmessig for tidlege teikn på bumblefoot.
• Sørg for at kosten inneheld nok niacin, særleg for andungar.
• Karantene nye fuglar før dei vert lagde til flokken.

East Indies treng eit tørt, godt ventilert og rovdyrsikra hus for natta, og ein sikker løpegard eller inngjerda område på dagtid. Dei er bakkelevande vassfuglar og vaglar seg ikkje som høner, so husgolvet bør ha eit lag med reint, tørt strø og finnast nær bakken. Tilgang til badvatn er viktig for fjørtilstanden og naturleg åtferd, men vasskilda bør renne vekk frå soveplassen.

Oppsett-sjekkliste

• Rovdyrsikra hus med sikker lås.
• Tørt strø og god ventilasjon utan trekk.
• Skjerma uteareal med ly mot sol og regn.
• Basseng eller dam, pluss ei reint drikkevasskilden.
• Nedgravd eller skirta gjerdering for å hindre gravande rovdyr.

East Indie-egg vert ruga som andre tamandeegg og tek omtrent 28 dagar. Egg kan settast under ei rugande and eller i ei rugekasse. Tidlege sesong-egg er ofte mørkegrå til nesten svarte og lysnar etter kvart som leggesesongen skrir fram. Dette er eit fargetrekk, ikkje eit rugeproblem. Sidan rasen er liten og legg sparsomt, er talet på ungar per kull avgrensa.

Klekkjesteg

1. Samle reine egg og lagre dei med spiss ende ned i høgst omtrent ei veke før innsetting.
2. Stabiliser rugekassa på rett temperatur og fukt før egg vert lagde inn.
3. Vend egga fleire gonger dagleg og lyssku for å kontrollere utviklinga.
4. Slutt å vende rundt dag 25 og hev fukta for klekkjinga (lockdown).
5. La andungane tørke og dunrast i rugekassa før dei vert flytta til eit varmt oppvekstbur.