Miniatyr middelhavsesel

Miniature middelhavsesel er ein liten tamrasen med opphav fra oyane Sicilia og Sardinia i Italia. Vaksne dyr er under 36 tommar (om lag 91 cm) over manken, noko som plasserer dei mellom dei minste eselrasane som vert halde som selskapsdyr. Sjolv om dei er sma av vokst, er dei stoe og velproportjonerte.

Desse eseldyra vert i hovudsak haldne for selskap, ikkje til arbeid. Dei er godlynde, vennesaele og rolege, og dei knytar seg til bade menneske og andre dyr. Det fredsame lynnet og den handterlege storelesna har gjort dei populaere pa smabruk, i kontaktzooar og hos familiar som har rom til eit hestedyr, men ikkje til ein fullvoksen hest eller eit vanleg esel.

Eit miniature middelhavsesel er ei langvarig forplikting. Med godt stell vert dei gjerne 25 til 35 ar, og ein eigar bor rekne med tiars trong til for, hovstell og veterinaroppfolgjing.

Kven passar rasen for

Rasen passar for eigarar som onskar eit lite, omgjengeleg hestedyr og kan skaffa beite, ly og jamleg hov- og tannstell. Sidan esel er flokkedyr, har dei det best med minst eit anna hestedyr eller eit passande fylgjedyr. Det er ikkje eit billeg eller enkelt kjaeledyr, men det rolege lynnet gjer rasen velegna for fyrstegangseigarar av esel som har sett seg godt inn i kva det inneber.

Eselet stammar fraa den afrikanske villasenet og vart tama for tusenar av ar sidan i det nordaustlege Afrika. Derifraa spreidde det seg over Middelhavsregionen, der lokale bestandar tilpassa seg ulike klima og bruksomrade gjennom mange arhundre.

Dei sma eseldyra pa Sicilia og Sardinia lagde grunnlaget for det som i dag kallast miniature middelhavsesel. Pa desse italienske oyane vart dyra nytta til lett arbeid, som a driva kornkvernar, bera borer og andre oppgaaver som passa for eit lite og hardforo hestedyr.

Rasen vart kjend utanfor Italia pa 1900-talet. Robert Green far aeren for innforselen av miniature middelhavsesel til USA mot slutten av 1920-ara, og bestanden hans bidrog til a grunnleggje avlspopulasjonen i Nord-Amerika. I dei folgjande tiara vart det lagt vekt pa liten storleik og mildt lynne for selskapsbruk snarare enn arbeid.

I dag er den opprinnelege oystanden faatalleg, og dei fleste miniature middelhavsesel lever utanfor Italia som selskapsdyr. Namnet speglar rasens middelhavsopphav snarare enn ein einskild moderne kjeldebestand.

Miniature middelhavsesel har bygnad som eit fullvakse esel i nedskalert form. Kroppen er kompakt og kraftig med eit breitt hovud, lange oyro, oppratt man og dusta hale. Beina er korte i hogde til kroppen, men sterke, og heilskapsinntrykket er eit lite, balansert dyr snarare enn eit sart ei.

Pels og fargar

Grastfargt er den vanlegaste fargen og fylgjer gjerne ein morkare ryggstripe langs ryggraden og ein stripe over skuldrene. Til saman dannar desse korsmarkinga som er kjend fraa esel. Andre fargar er brunt, svart, sorrel, flekkete og roan. Snuten og omradet rundt augo er ofte lysare enn resten av kroppen. Pelsen er kort til middels i lengd og veks merkeleg tjukkare i kaldt ver.

Miniature middelhavsesel er kjend for eit mildt og fredsamt lynne. Desse eseldyra er kjaerleg overfor dei menneska som handterer dei jamnleg, og soker gjerne opp for merksemd og krafsing. Saman med born er dei vanlegvis tolmodige og jamne, sjolv om unge dyr kan vera leiksame, og eit kvart hestedyr i naerheten av sma born krev tilsyn.

Overfor framande er eit godt sosialisert esel nysgjerrig heller enn engsteleg, men nye menneske og situasjonar bor innforast roleg. Dei kjem godt overeins med andre esel, hestar og mange gardsdyr, og dei skapar sterke band. Eit esel som vert halde aaleine kan verta stressa eller deprimert, so fylgje er viktig.

Esel er kloke og har eit rykte for varsemd som somme gonger vert forveksla med gjenstrevidskap. Nar eit esel nektar a flytta seg, er det ofte fordi det vurderer situasjonen, ikkje fordi det er vanskeleg. Tolmodig og konsekvent handtering byggjer tillit og samarbeid.

Miniature middelhavsesel er hardore dyr, men er avhengige av konsekvent rutinemessig stell. Behova liknar pa storre hestedyrs, nedskalerte til storleiken deira.

Puss

• Burt pelsen jamnleg for a fjerne skitt og laust har og sjekka huda
• Trim hovar kvar 6. til 10. veke med ein beslagsmed
• Reingjer rundt augo, oyro og snute etter trong
• Sjekk for flott og hudproblem, serleg i varme maanadar
• Vent deg meir felling om vaaren nar vinterpelsen fell av

Mosjon

• Gje dagleg lufting i eit trygt, inngjerda omrade
• Lat dyret bevege seg fritt over beitet framfor innstenging i boks
• Legg til turar eller lett bakkarbeid for a halda sinnet aktivt
• Overvak kroppstilstanden, sidan desse eseldyra lett vert feite pa rikt beite

Miljo

Esel treng solid inngjerding, torr grunn og tilgang til ly. Pelsen held unna vatn darlegare enn hos hest, so eit torrt skur eller stall er viktig i vatt eller kaldt klima. Fylgje fraa eit anna hestedyr er ein del av eit godt miljo, ikkje eit tillegg.

Esel har utvikla seg for a leva pa sparsomt, fiberhaldigt beitegras og er dyktige til a henta naering fraa plantar av lav kvalitet. Difor er den storste faa risikoen for eit miniature middelhavsesel overforing. Rikt beite og korn kan fora til fedme og stoffskifteproblem raskt hos eit lite dyr. Kosten bor byggjast opp rundt reinsa grashoy eller halm, med avgrensa beiting der beita er frodige.

Godbittar og tilskot

Gje godbittar sparsomt. Sma gulrotbitar eller ei neve lavsukkerffor fungerer som innimellom-premie. Ein salt- eller mineralstein stotar kosten, og ein veterinar eller hesteernaringsekspert kan rada om eventuelle vitamin- eller mineraltilskot basert pa lokalt beite og det einskilde dyret.

Miniature middelhavsesel er robuste dyr som ofte lever 25 til 35 ar med godt stell. Dei fleste vanlege helseproblema deira har samanheng med kost, hovstell og det faktum at esel skjuler sjukdom godt. Subtile endringar i matlyst, haldning eller avforing kan vera tidlege varselsignal og fortener merksemd.

Forebyggjande stell

• Jamnlege beslagsmedbesokt kvar 6. til 10. veke
• Arlege eller halvarlege tannundersokingar
• Vaksinar og parasittkontroll etter veterinarveglett program
• Arleg overvaking av kroppstilstand
• Eit konsekvent, lavsukkerhaldigt kosthold for a verne mot laminitt og hyperlipemi

Miniature middelhavsesel er kloke dyr og laerer lett nar dei forstar kva som er forventa og kjenner seg trygge. Det varsame lynnet betyr at dei kan gjere ein pause for a vurdere ein situasjon for dei etterlyster ei oppmoding, noko som er normal eseatferd og ikkje tross. Tvang og press er gjerne kontraproduktivt. Tolmod, gjentaking og tydelege premiar gjev eit samarbeidsvilleg, veloppdragant dyr som er enkelt a handtere ved hovstell, veterinarbesokt og turar.

Grunnleggjande

1. Tilbring tid naer eselet kvar dag for aa byggje tillit for du ber om noko
2. Laer dyret aa godta grima og lonereip roleg
3. Ov pa aa lofta kvart hov slik at beslagsmedbesokt gar greitt
4. Introduser lasting, gange og nye gjenstandar gradvis og utan hastverk
5. Hald okter korte og avslut med noko som gjekk bra

Avl av miniature middelhavsesel krev planlegging og ei forplikting til den lange drektigheten og dei aara med stell som fylgjer. Esel modnar langsomt, og ansvarlege avlarar ventar til ei jenny er fysisk moden, vanlegvis rundt tre ars alder, for ho vert para. Hanar, kalla jakkar, vert vanlegvis kastrerte dersom dei ikkje vert haldne spesifikt for avl, sidan intakte jakkar kan vera vanskelegare aa handtere.

Drektigheten hos esel er lang og variabel, vanlegvis 11 til 14 maanadar, noko som er lenger enn hos hest. Ei jenny fodar normalt eit einskild fol; tvillingar er sjeldne og risikofylte. Folet reiser seg og dier kort etter fodselen og held seg naert mora gjennom dei fyrste maanadarane.

Fol vert vanlegvis avvende rundt seks maanadar. Tidleg, varsam handtering hjelper eit fol aa vekse opp til eit roleg, tillitsfullt vaksent dyr. Pa grunn av rasens lange levetid representerer kvart einskild fol tiars ansvar, og framtidige avlarar bor ha heimsoskar eller planar klare for dei produserer avkom.