Schäferhund

Norsk politi, forsvar og redningstjeneste bruker schäferhunden meir enn nokon anna rase. Bakgrunnen er enkel: rasen vart avla fram i Tyskland på slutten av 1800-talet med arbeidsevne som einaste utvalgskriterium. Resultatet var ein hund med usedvanleg lærevilje og sterk binding til eigaren.

Kroppen er bygd for utholdenhet over lang tid. Dypt bryst, ein balansert og langtrekkande gange og ei tett dobbeltpels kjenneteiknar rasen. Standardfargen er sort og brun, men fleire fargevarianter forekommer.

Schäferhunden treng dagleg fysisk aktivitet og mentale oppgåver. Lange periodar aleine utan noko å gjere er ei klar belastning for denne rasen og fører ofte til åtferdsproblem.

Kven rasen passar for

Schäferhunden passar for aktive eigarar som kan gi den dagleg trening, mosjon og nær kontakt med familien. Den er eit godt val for arbeidshundmiljø, friluftsentusiastar og dei som ønsker ein årvåken hund i heimen. Rasen er lite eigna for eigarar som er borte det meste av dagen, som ikkje kan prioritere regelmessig trening og sosialisering, eller som ikkje vil ha krevande pelsstell.

Rundt slutten av 1800-talet fantest det mange typar gjetehundar i dei tyske regionane, med store skilnader i utsjånad og temperament. Ønsket om å samle desse i éin standardisert rase, valgt utelukkande for funksjon og ikkje for utsjånad, låg bak det arbeidet som leia fram til schäferhunden.

Maximilian von Stephanitz, tidlegare kavalerioffiser, kjøpte i 1899 ein hund ved namn Hektor Linksrhein, omdøypte han til Horand von Grafrath og registrerte han som den første schäferhunden. Same år stifta von Stephanitz Verein für Deutsche Schäferhunde (SV), raseklubben som framleis forvaltar standarden i Tyskland.

Ettersom tradisjonelt gjeteri gjekk tilbake, retta von Stephanitz aktivt avlsarbeidet mot politibruk. Tidleg på 1900-talet tenestegjorde schäferhunden allereie i tysk politi, og under første verdskrig vart rasen brukt som budbringarhund, vaktpost og søkehund.

Soldatar frå begge verdskrigarane tok rasen med heim til Storbritannia, USA og andre land. Filmhunden Rin Tin Tin på 1920-talet løfta rasen si status ytterlegare i det breie publikummet. Gjennom 1900-talet utvikla det seg eit tydeleg skilje mellom arbeidslinjer, avla for driv og motivasjon, og utstillingslinjer, avla for eksteriør. Det skillet gjeld framleis og påverkar kva slags schäferhund ein faktisk får.

Schäferhunden er noko lengre enn høg. Hovudet er kileforma med tydeleg oppståande, spisse øyre. Halen er busket og kviler i ein svak kurve. Rørsla er jamn og langtrekkande, ein eigenskap som vart selektert for tidlaus gjeting og patruljearbeid. Hannar er markant større og tyngre enn tisper.

Pels og fargar

Standardpelsen er middels lang med tett underull som feller kraftig to gonger i året, om vår og haust. Sort og brun er den vanlegaste fargekombinasjonen, gjerne med eit sort sadelmerke over ryggen. Sabelfargen gir hårstråane eit bånda, gråsprengd preg. Helsvart og bicolor forekommer. Den langhåra varianten har fyldigare pels med duskar på bein og hale og er godkjend i nokre rasestandardar, men trekkjer poeng i andre.

I kvardagen registrerer schäferhunden kva som skjer i og rundt heimen og gir tydeleg beskjed om det som verker unormalt. Bjeffing for å varsle om framande er vanleg og stammer frå rasens bakgrunn som vakt- og gjetehund.

Overfor familiemedlemmer, barn inkludert, er rasen varm og beskyttande. Overfor framande er den som regel atterhaldne, ikkje aggressiv. Brei sosialisering frå valpealdrane er naudsynt for at hunden skal takle nye situasjonar utan overtegning eller nervøsitet.

Med andre kjæledyr i husstanden fungerer schäferhunden godt om introduksjonen skjer gradvis og tidleg. Gjeterbakgrunnen kan gi seg utslag som jaging av løpande dyr og barn, noko regelmessig trening kan dempe. Utan tilstrekkeleg dagleg aktivitet, sosialt samvær og oppgåver å løyse, utviklar mange individ bjeffe- og tyggjeproblem eller teikn på angst.

Pelsstell

• Børst to til tre gonger i veka, og dagleg under dei to kraftige fellingsperiodene om vår og haust
• Bad berre ved behov, omtrent kvart par månadar, for å ta vare på pelsens naturlege oljar
• Klipp klørne kvar tredje til fjerde veke
• Undersøk og reingjer dei oppståande øyra jamleg
• Børst tennene fleire gonger i veka

Mosjon

• Gi minst éin til to timar aktivitet dagleg
• Varier mellom turar, løping, apportering og sporarbeid
• Tilby mentale utfordringar gjennom lydighetsøvingar, luktsøk og matpuslespel
• Rasen er eigna for hundesport, mellom anna agility, sporing og bruksarbeid

Miljø og norske forhold

Schäferhunden trivst best i eit hjem med inngjerda hage og aktive eigarar. Den kan tilpasse seg mindre buforhold om den får nok dagleg mosjon utandørs, men er ikkje eigna for å stå aleine i timevis.

Båndtvangen gjeld frå 1. april til 20. august. Schäferhunden er sterk og rask, og god linetrening bør vere på plass lenge før sesongen startar. Inngjerdede hundeparkar og private eigedomar gir moglegheit for fri rørsle i den perioden.

Dobbeltpelsen gjer rasen godt rusta for norsk vintervær. Vegsalt og strøsand kan likevel samle seg mellom tærne og irritere poten. Skyll alltid potene etter turar på salta vegar, og bruk potesalve om huda er tørr eller sprekker. Om sommaren er tilgang til skugge og frisk vatn naudsynt.

Dyrevelferdslova krev at hunden har moglegheit for tilstrekkeleg rørsle og positiv kontakt med menneske. Schäferhunden stiller store krav på begge desse punkta.

Magerotasjon (GDV) er ein livstrugande tilstand der magen roterer rundt seg sjølv og stenger for blodtilførselen. Dypbrystede rasar som schäferhunden er meir utsette for dette enn andre, og to måltid dagleg framfor eitt er eit enkelt tiltak som reduserer risikoen. Hardt arbeid eller leik bør vente minst ein time etter måltid.

Fôret bør vere komplett og balansert, tilpassa hundens alder og aktivitetsnivå. Som ein stor og aktiv rase har schäferhunden god nytte av fôr med godt animalsk protein og moderat feitt. Valpar bør ha eit storrasevalpefôr som regulerer kalsiuminntak og veksttempo for å skåne skjelettet. Hald alltid frisk vatn tilgjengeleg, og følg med på vekta. Overvekt belaskar hofte- og albueledd, som allereie er utsette hos denne rasen.

Godbitar og tilskot

Hald godbitar til rundt ti prosent av dagskaloriane og rekn dei inn i totalrasjonen. Mange eigarar bruker delar av hundens daglege tørrfôr som treningsbelønning. Leddtilskot som glukosamin og omega-3-feitsyrer brukes av nokre med tanke på rasens predisposisjon for hofte- og albuelidingar. Diskuter alltid slike tilskot med veterinæren din før du startar.

Levetida er vanlegvis 9 til 13 år. Schäferhunden er generelt robust, men har ei kjend gruppe arvelege og strukturrelaterte helseproblem. NKK administrerer avlsanbefalingar for rasen, og oppdrettere tilknytta NKK er forventa å screene avlsdyra for hofte- og albueledd og for kjende genetiske lidingar. Å kjøpe valp frå oppdrettere som dokumenterer slike resultat reduserer risikoen for dei alvorlegaste tilstandane vesentleg. Dyrevelferdslova set krav til forsvarleg avl og avgrensar bruk av dyr med kjende arvelege feil.

Førebyggjande tiltak

• Hald vaksinsjonar og parasittbehandling oppdatert
• Gjennomfør årlege veterinærkontrollar, oftare for eldre hunder
• Hald hunden i slank form for å avlaste ledda
• Fôr to gonger dagleg og unngå hard aktivitet rett etter maten for å redusere risikoen for magerotasjon
• Vel oppdrettere som legg fram hofte-, albue- og genetiske testresultat

Rasen vart avla for å samarbeide med menneske, og det gjenspeiglar seg i at schäferhunden plukkar opp kommandoar raskt og hugsar dei godt. Det er dette som gjer rasen verdifull i politi, forsvar og som hjelpehund. Den same arbeidsviljen betyr at ein understimulert hund leiter etter eigne syslar, og det er sjeldan noko eigaren set pris på.

Sosialisering og grunnleggjande lydigheit bør starte i valpealdrane. Korte, konsekvente treningsøkter over tid gir betre resultat enn sporadiske intensive treningsbolt. NKK og lokale hundeklubbar tilbyr lydigheits- og brukshundkurs som passar godt for raser med høg arbeidskapasitet.

Grunnleggjande opplæring

1. Sosialisér valpen breitt dei første månadane med mange menneske, hundar, stadar og lydar
2. Lær namnegjenkjenning og kall-tilbake som dei aller første kommandoane
3. Bygg grunnkommandoane: sitt, legg deg, bli, kom og gå roleg i band
4. Bruk korte daglege øktene på 5 til 15 minutt og avslutt alltid med ei meistring
5. Legg til strukturerte aktivitetar som sporing, agility eller lydighetsklassar etter kvart som hunden veks til
6. Vær konsekvent på tvers av alle i husstanden slik at reglane er dei same for hunden

Schäferhundtispa er kjønnsmoden allereie frå 6 til 12 månaders alder, men ansvarlige oppdrettere ventar til hunden er rundt to år. Då er resultat frå hofteledd- og albuleddsscreening tilgjengelege, genetiske testar er gjennomførte og hunden er ferdigvaksen. NKK og dyrevelferdslova set rammer for forsvarleg avl, og oppdrettere tilknytta NKK pliktar å følge avlsretningslinjene for rasen.

Paringstidspunktet tilpassast tispas fruktbare fase i løpetida. Drektighetstida er om lag 63 dagar. Kull tel vanlegvis 6 til 8 valpar, men variasjon forekommer.

Nyfødde valpar er blinde og døve og er fullstendig avhengige av mora dei første vekene. Augo opnar seg rundt dag 14. Avvenning startar ved tre til fire veker. Perioden frå omtrent 3 til 14 veker er det viktigaste sosialiseringsvinduet, og gode oppdrettere sørger for at valpane vert eksponerte for kvardagslyder, ulike menneske og nye situasjonar i løpet av denne tida. Valpane overleveras ny eigar tidlegast ved åtte veker.

Registrere en Schäferhund i Norge

Norge har ingen lov som krever ID-merking av hunder, men de fleste norske hunder chippes hos veterinær og meldes inn i DyreID. Det som ofte mangler, er et register som også svarer utenfor landets grenser. En gratis profil hos United Pet Club knytter kontaktopplysningene dine til din Schäferhund, slik at en skanning i Tromsø eller i utlandet ender med en telefon til deg. Registrer hunden på noen minutter.

Chipen settes hos veterinæren; registreringen av nummeret er din jobb, og et uregistrert nummer fører ingen steder. Registrer mikrochipen gratis på livstidsplanen: alle merker godtas, flytting oppdateres uten kostnad, og oppføringen svarer på oppslag hele døgnet, i Norge og utenfor. Opprett gratis konto og bli ferdig med begge deler nå.