Munchkin

Munchkin er ein liten huskatt som er kjenneteikna av dei korte beina, resultatet av ein naturleg genmutasjon som forkortar dei lange knoklane i lemmene. Kroppen, hovudet og halen er som hjå ein katt av vanleg storleik, så rasen ser ut som ein standard katt som ligg lågt over bakken. Vaksne veg som regel mellom 2,7 og 4 kg (6 til 9 lb).

Rasen er ikkje éin bestemt pelstype. Munchkinar finst i både korthåra og langhåra variantar og i nær sagt alle fargar og teikningar, av di grunnstammen vart bygd opp av tilfeldig avla kattar og ikkje ei einskild stamlinje. Korte bein er den einaste faste eigenskapen.

Munchkinar er sosiale, menneskekjære og aktive. Dei held på ei kattungeaktig nysgjerrigheit langt inn i vaksen alder og har lett for å halda interessa for leiker, spel og det som skjer i heimen. Trass dei korte beina spring dei fort og kan hoppa opp på møblar, ofte ved å skyva frå i ei sitjande, oppreist stilling som kan minna om ein surikat.

Kven munchkinen passar for

Munchkinen høver i heimar som ønskjer ein aktiv, kjærleg katt og kan gje han dagleg leik og selskap. Han greier seg godt i familiar, medrekna heimar med born og andre dyr, av di han er så omgjengeleg. Folk som reiser mykje eller er borte lange dagar bør syta for selskap eller aktivisering, sidan rasen søkjer samspel. Dei korte beina krev inga særskild tilrettelegging, men lett tilkomst til dei kjæraste kvileplassane er til hjelp.

Kortbeinte kattar har vore rapporterte med jamne mellomrom det siste hundreåret, med skildringar frå England, Russland og USA før den moderne rasen fanst. Desse tidlege observasjonane var isolerte og førte ikkje til nokon etablert linje, så dei høyrer med til bakgrunnen heller enn til den direkte avstamminga åt munchkinen i dag.

Den moderne rasen kan sporast attende til USA i 1983, då ei drektig kortbeint katt ved namn Blackberry vart funnen i Rayville i Louisiana. Kattungane hennar omfatta kortbeinte avkom, noko som synte at eigenskapen var arveleg. Kattar som stammar frå denne linja danna grunnlaget for rasen.

Munchkinen fekk merksemd i USA tidleg på 1990-talet. The International Cat Association (TICA) tok rasen inn i utviklingsprogrammet sitt for nye rasar i 1994 og gav han championstatus i 2003. Godkjenninga har vore omdiskutert, og somme andre register har avvist rasen av dyrevelferdsomsyn knytte til den kortbeinte eigenskapen.

Sidan grunnkattane var tilfeldig avla, held oppdrettarane fram med å krysse munchkinar med huskattar for å halda oppe genetisk mangfald. Denne praksisen er grunnen til at rasen finst i eit så breitt spekter av pelslengder, fargar og teikningar heller enn éin einsarta type.

Det som kjenneteiknar munchkinen er dei korte beina, som gjev katten ein låg, langstrekt profil. Kroppen er godt avrunda og av middels lengd, med ein jamn rygg som hevar seg litt frå skulder til bakpart. Hovudet er ein tilpassa kile med runde konturar, middels store øyre sette breitt frå kvarandre og valnøttforma auge som gjev eit ope, vakent uttrykk. Halen vert boren oppreist når katten rører seg og smalnar av mot ein avrunda tupp.

Pels og fargar

Munchkinen finst i to pelslengder. Den korthåra varianten har ein middels plysjaktig, spenstig pels, medan den langhåra varianten har ein halvlang, silkeaktig pels med ein lett krage. Begge typane ber ei moderat underull. Sidan rasen vert fritt utkryssa, finst kvar godkjend farge og teikning, mellom anna heilfarga, tabby, skjolpa, colourpoint og tofarga. Augefargen er uavhengig av pelsfargen og er ikkje avgrensa av standarden.

Munchkinar er utovervende og sosiale. Dei knyter tette band til familien sin og har lett for å følgja folk frå rom til rom og ta del i det som går føre seg. Rasen held på ei kattungeaktig leikelyst inn i vaksen alder, og held interessa for leiker, aktiviseringsforingar og jaktleik langt forbi det vanlege kattungestadiet.

Ovanfor framande er dei fleste munchkinar sjølvsikre heller enn sky, og helsar ofte gjester direkte. Dei toler som regel handtering og tilpassar seg travle heimar. Med born er dei tolmodige og villige til å leika, sjølv om samspel med små born bør vera under oppsyn slik som med kvar katt. Med andre dyr, medrekna kattar og hundar, kjem dei vanlegvis godt inn i flokken når introduksjonane skjer gradvis.

Rasen er nysgjerrig og kjend for å samla og gøyma småting, ein vane som har gjeve han ord på seg for å vera ein skjære. Trass dei korte beina er munchkinar raske og smidige på bakken og klatrar og hoppar ved å bruka møblar som stig, endå dei aller høgste plassane kan vera vanskelegare å nå i eitt sprang.

Stell av munchkinen er greitt og likt det ein gjer for andre huskattar. Pelsvedlikehaldet kjem an på om katten er korthåra eller langhåra, og rasen har godt av jamleg aktivitet for å matcha energien sin.

Pelspleie

• Børst korthåra munchkinar éin gong i veka for å fjerna laust hår og avgrensa pelsfellinga.
• Børst langhåra munchkinar to til tre gonger i veka for å hindra filtar, med merksemd på kragen og bak beina.
• Klipp klørne kvar andre til tredje veke og sjekk øyra for voks eller smuss.
• Puss tennene fleire gonger i veka med kattevennleg tannkrem for å støtta tannhelsa.

Mosjon

• Gje to eller fleire daglege leikeøkter på 10 til 15 minutt med pinneleiker, ballar eller jaktleik.
• Tilby aktiviseringsforingar og leiker som vert bytte ut for å halda det nysgjerrige sinnet oppteke.
• Bruk lågt, tilgjengeleg katteinventar og rampar så katten kan klatra makeleg med dei korte beina.
• Lat katten få kort utforsking under oppsyn for å stetta granskingsvanane åt rasen.

Miljø

Munchkinar greier seg best som innekattar, noko som vernar dei mot trafikk, rovdyr og sjukdom. Sidan beina er korte, bør du plassera mat, vatn, kattekasse og dei kjæraste kvileplassane innan lett rekkjevidd og unngå å tvinga katten til å gjera store loddrette hopp. Trapper eller rampar opp til høgare sittepinnar hjelper. Rasen toler leilegheiter og mindre bustader godt så lenge han får dagleg samvær og leik.

Munchkinen treng eit fullverdig og balansert fôr laga for kattar, som er obligate kjøtetarar og krev protein av animalsk opphav. Vel eit fôr som møter anerkjende ernæringsstandardar for livsfasen åt katten. Sidan rasen er liten, bør porsjonane vera oppmålte for å unngå vektauke, som legg belastning på ledd og ryggrad. Friskt vatn bør alltid vera tilgjengeleg, og våtfôr kan bidra til å støtta væskeinntaket.

Godbitar og kosttilskot

Godbitar bør ikkje utgjera meir enn om lag 10 prosent av dei daglege kaloriane. Ein katt som et eit fullverdig kommersielt fôr treng vanlegvis ingen tilskot; legg dei berre til etter råd frå veterinær. Følg med på haldet kvar veke eller to og juster porsjonane, sidan små kattar legg lett på seg og overvekt er tyngre for kortbeinte kroppar.

Munchkinen lever som regel 12 til 15 år og vert rekna som ein rimeleg frisk katt. Dei korte beina kjem frå eit dominant gen som påverkar beinvokster, og dei fleste munchkinar rører seg, spring og leikar utan vanskar. Eigenskapen har skapt debatt om moglege verknader på skjelettet, så ansvarleg avl og jamlege veterinærkontrollar er viktig. Fosterforma av genet er rekna som dødeleg, og det er grunnen til at to kortbeinte kattar ikkje vert paera saman.

Førebyggjande stell

• Hald årlege veterinærkontrollar, med besøk to gonger i året for seniorkattar.
• Hald ved like kjernevaksinar og parasittkontroll etter råd.
• Hald katten på ei sunn vekt for å minska belastninga på ledd og ryggrad.
• Sørg for tannstell og jamlege tannkontrollar.
• Skaff kattungar frå oppdrettarar som testar for skjelettproblem og unngår kortbeint-til-kortbeint-paering.

Munchkinar er kvike og nysgjerrige, og leikelysta gjer dei meir lærevillige enn mange kattar. Dei svarar godt på korte økter bygde på løn og kan læra å koma når dei vert ropte på, sitja, henta og gå i sele. Interessa for leiker og godbitar held dei engasjerte, endå øktene bør vera korte for å halda på merksemda.

Grunnlaget

1. Byrj med kassetrening, som dei fleste munchkinar tek raskt når ei rein, tilgjengeleg kasse er på plass.
2. Bruk ein klikkar eller eit markørord saman med ein liten godbit for å markera rett åtferd.
3. Lær eitt signal om gongen, som å koma til namnet sitt eller å sitja, i økter på tre til fem minutt.
4. Bygg opp mot triks som å henta, ved å bruka den naturlege hente- og jaktinteressa åt rasen.
5. Introduser ein sele gradvis innandørs før noka gåing ute.

Avl av munchkinen krev varsemd av di den kortbeinte eigenskapen følgjer eit dominant gen som er dødeleg når det vert arva i to kopiar. Difor vert ein kortbeint munchkin alltid para med ein normalbeint katt, som kan vera ein annan munchkin med normale bein eller ein utkrossa huskatt. Om lag helvta av kattungane i eit slikt kull arvar korte bein og helvta har bein av normal lengd; dei normalbeinte kattungane er friske kattar som ofte vert nytta for å vidga genbasen.

Hokattar vert kjønnsmodne rundt 6 til 9 månader, men ansvarlege oppdrettarar ventar til katten er fysisk moden og helsesjekka før dei avlar. Drektigheita varer om lag 63 til 67 dagar. Kulla er typisk små, rundt to til fire kattungar. Hokattene fostrar opp ungane mykje som kva huskatt som helst, med kattungar som diar i fleire veker før dei vert avvande til fast føde ved om lag fire til fem vekers alder.

Kattungane bør vera hjå mora til dei er minst 12 veker for å fullføra sosialisering og tidlege vaksinar. Oppdrettarar testar linjene for skjelettilstandar og unngår å para saman to kortbeinte kattar.

Registrere en Munchkin i Norge

Skriv inn navnet på din Munchkin, fargene og et bilde, legg igjen nummeret ditt og lagre. Det var alt: gratis oppføring for hele kattelivet, med plass til chipnummeret senere. Registreringen gjelder inne- og utekatter likt.

Har katten chip fra før, må nummeret meldes inn et sted som faktisk svarer. Registrer mikrochipen gratis på livstidsplanen: alle merker godtas, endringer etter flytting koster ingenting, og oppføringen til din Munchkin svarer på oppslag her og i utlandet. Gratis konto tar resten.