LaPerm

LaPerm er ein mellomstor huskatt som ein kjenner att på den bølgjete eller krøllete pelsen. Krøllane spenner frå mjuke bølgjer til stramme ringlar, og teksturen er lett og luftig meir enn tett. Rasen finst i både langhåra og korthåra utgåve, og det same krøllete draget kjem fram i begge.

LaPerm-kattar er varme og vender seg mot menneske. Dei fylgjer gjerne folket i huset frå rom til rom, sit i fanget og held seg med i det som skjer. Nyfikne er eit tydeleg drag: rasen granskar opne skuffer, nye ting og kvar endring i omgjevnadene. Eigarar skildrar ofte LaPerm som mild, men utrøytteleg når han vil ha merksemd.

Pelsen er det mest særmerkte ved rasen, men det er lynnet som gjer at eigarane knyter seg til han. Ein LaPerm er aktiv utan å krevje store areal, og høver difor i mange slag heimar.

Kven han høver for

LaPerm høver i heimar som ønskjer ein katt dei kan samhandle med, og som kan gje han selskap jamt. Han eignar seg for familiar med born, heimar med fleire dyr og eigarar som likar ein katt som held seg nær. Dei som vil ha ein sjølvstendig og tilbakehalden katt, kan oppleve rasen som for pågåande. Den krøllete pelsen fell måteleg, noko som kan tiltale eigarar som er ømtolige for laust hår, sjølv om ingen katt er heilt fri for felling.

LaPerm tok til i The Dalles i Oregon i 1982. Ein løekatt fekk eit kull der éin kattunge kom til verda utan pels. Då ungen voks, fekk han ein mjuk, krøllete pels. Eigaren, Linda Koehl, heldt på katten og la merke til at det krøllete draget gjekk vidare til seinare generasjonar av gardskattar.

I åra som fylgde, auka dei krøllete kattane i tal på eigedomen. Koehl merka at pelsen dukka opp i ulike fargar og i både lang og kort lengd, og at krøllane var jamne nok til å tyde på eit einskilt arva drag.

Draget vart spora til ein dominant genmutasjon. Oppdrettarar arbeidde for å byggje LaPerm opp som ein eigen rase, samstundes som dei tok vare på det naturlege mangfaldet i staden for å snevre han inn til eitt utsjånadsideal. Namnet set saman ein fransk artikkel med ei tilvising til den permanentkrøllete pelsen.

Frå 1990-talet tok katteregister til å godta LaPerm for godkjenning og utstilling. Rasen spreidde seg utanfor USA til andre land, der avlsprogram utvikla han vidare medan den opphavlege mutasjonen vart halden som grunnlag.

LaPerm har ein balansert, moderat kropp av middels storleik. Han er korkje kraftig eller svært slank, med ein kroppsramme som kjennest lettare enn han ser ut, på grunn av den luftige pelsen. Hovudet er ein modifisert kile med runda linjer, og øyra sit slik at dei fylgjer linja i kila. Knurrhåra er ofte krøllete, noko som er eit godkjent kjenneteikn ved rasen.

Pelsen er det avgjerande draget. Krøllane kan vere lause bølgjer eller stramme ringlar, og dei er som regel tydelegast ved halsen og på undersida. Den langhåra utgåva ber ein krøllete krage, medan den korthåra utgåva viser ein litt meir strukturert, spenstig pels.

Pels og fargar

LaPerm vert godteken i heile utvalet av fargar og teikningar, medrekna heilfarga, tabby, skjelpaddefarga og pointutgåver. Krøllen utviklar seg gjennom dei fyrste månadene til katten og kan endre tettleik i ulike livsfasar. Nokre kattungar kjem til verda med pels, nokre med kort pels, og nokre nesten nakne før den krøllete pelsen veks fram. Behovet for pelsstell er beskjedent av di teksturen står imot floker samanlikna med tettare langhårsrasar.

LaPerm er ein merksam fylgjesvein. Han oppsøkjer menneskeleg selskap og held seg ofte i same rom som folket i huset, klatrar opp i fanget eller set seg like ved. Rasen er kjend for å strekkje ut ei labb for å røre ved eller varsamt klappe eit menneske og be om merksemd.

Med familien er LaPerm varm og samhandlande. Han toler born som handsamar han rolig, og fell lett inn i rytmen i ein travel heim. Overfor framande er dei fleste LaPerm-kattane trygge meir enn sky, og mange går bort til gjester. Med andre dyr er rasen som regel sosial og trivst i heimar med andre kattar eller ein roleg hund.

Nyfikne driv mykje av åtferda til rasen. LaPerm granskar skåp, posar og kvar ny ting. Dei er intelligente og held seg engasjerte i leiker, oppgåver og spel langt inn i vaksen alder. Rasen er aktiv, men ikkje hyperaktiv, og vekslar mellom leik og bolkar med nær kontakt.

Den krøllete pelsen til LaPerm er enklare å stelle enn utsjånaden gjev inntrykk av. Han står imot floker og krev ikkje den daglege oppfylginga som tettare langhårsrasar treng.

Pelsstell

• Grei den langhåra utgåva ein eller to gonger i veka for å fjerne laust hår og halde krøllane tydelege
• Grei den korthåra utgåva av og til; mange treng lite meir enn ein sjekk kvar veke
• Unngå hard børsting, som kan dra ut krøllen og gjere pelsen krusete
• Klipp klørne kvar andre til tredje veke og sjå etter voksoppbygging i øyra
• Puss tennene jamt for å støtte tannhelsa

Mosjon

• Gjev dagleg samhandlande leik med fjørleiker, ballar eller aktiviseringsfôr
• Byt ut leiker for å halde ein nyfiken katt engasjert
• Tilby klatreplass og hyller for vertikal rørsle
• Sikt mot to eller fleire korte leikbolkar kvar dag

Miljø

LaPerm tilpassar seg både leilegheiter og hus, så lenge han får selskap og stimuli. Han er ein innekatt eller ein katt med tilsyn ute, og set pris på å vere nær folket i huset. Ein kloreplass, ei høg hylle og tilgang til utsyn frå eit vindauge høver den aktive og årvakne naturen til rasen.

Som ein obligat kjøtetar treng LaPerm eit kosthald bygd rundt animalsk protein. Eit fullverdig og balansert kommersielt kattefôr, vått eller tørt, dekkjer dei grunnleggjande behova. Kor stor porsjonen skal vere, kjem an på alder, vekt og aktivitetsnivå. Av di rasen er aktiv, held han vanlegvis god kroppsform, men fri tilgang på fôr kan likevel føre til vektauke hos mindre aktive individ. Ferskt vatn skal alltid vere tilgjengeleg.

Godbitar og tilskot

Godbitar bør halde seg under om lag 10 prosent av det daglege kaloriinntaket. Ein frisk LaPerm på eit fullverdig kosthald treng sjeldan tilskot. Snakk med ein veterinær om eit kvart ledd-, hud- eller pelstilskot før du gjev det, sidan for mykje tilskot kan skape sine eigne problem.

LaPerm vert rekna som ein robust rase, dels av di han stammar frå ein bestand av gardskattar med brei genetisk variasjon. Dei fleste individa lever 12 til 15 år med godt stell. Rasen har inga lang liste over arvelege lidingar som er særskilde for han, men eigarar bør likevel fylgje med på dei vanlege helseplagene hos katt og halde ved lag det førebyggjande stellet.

Førebyggjande stell

• Årlege veterinærundersøkingar, som aukar til to gonger i året for seniorar
• Grunnvaksinar haldne oppdaterte
• Parasittførebygging mot loppar og innvolsmakk
• Jamt tannstell heime og profesjonell reinsing etter tilråding
• Vektovervaking ved kvart besøk

Intelligensen og interessa for menneske gjer LaPerm meir læringsviljug enn mange kattar. Han kan lære å kome når han vert kalla, bruke ein kloreplass, gå i sele og gjere enkle triks. Av di rasen likar samhandling, vert treninga òg ei stund for kontakt. Hald bolkane korte og avslutt med ein siger for å halde på merksemda til katten.

Grunnleggjande

1. Innfør romlæring tidleg og hald kassa rein og tilgjengeleg
2. Leia kloring over til ein kloreplass og beløn bruken
3. Innfør eit namn og ei matbeløning for å kome når han vert kalla
4. Lær enkle signal som sitt eller målrøring med godbitar
5. Innfør sele og transportbur steg for steg, og par kvart med beløning

Hokattar av LaPerm når vanlegvis kjønnsmogenskap mellom 6 og 10 månader, men ansvarlege oppdrettarar ventar til katten er fysisk mogen før fyrste kull. Den krøllete pelsen kjem av eit dominant gen, så ein krøllete forelder kan gje draget vidare til ein del av ungane sjølv i par med ein katt som har rett pels. Denne genetikken har late oppdrettarar krysse ut for å halde ein brei genpool medan krøllen vert teken vare på.

Drektigheita varer om lag 63 til 67 dagar. Kulla har som regel fire til seks ungar. Nyfødde varierer mykje i pels: nokre kjem med pels, nokre med kort dun, og nokre nesten nakne, og den krøllete pelsen utviklar seg gjennom vekene og månadene som fylgjer. Hokattar er som regel merksame mødrer, og ungane blir hos kullet til avvenjing og tidleg sosialisering er fullførd, vanlegvis kring 12 til 14 veker før dei flyttar til nye heimar.

Registrere en LaPerm i Norge

Finneren ringer nummeret oppføringen viser, eller ingen. Sørg for det første: navn, farger og bilde av din LaPerm ved siden av telefonnummeret ditt, gratis og varig hos United Pet Club. Katteregistreringen tar noen minutter.

Har katten chip fra før, må nummeret meldes inn et sted som faktisk svarer. Registrer mikrochipen gratis på livstidsplanen: alle merker godtas, endringer etter flytting koster ingenting, og oppføringen til din LaPerm svarer på oppslag her og i utlandet. Gratis konto tar resten.