Slate

De leikleurige kalkoen (Slate Turkey) is een erfgoedkalkoen die in de Verenigde Staten is ontwikkeld en erkend wordt om zijn ongewone asgrauw-blauwe veren. De kleur varieert van een egaal donkergrijs leikleur tot een lichter blauwgrijs met donkere vlekken, waardoor het ras ook wel Blue Slate of Lavender wordt genoemd. Het is een groot, standaard formaat dier dat gehouden wordt voor vlees, tentoonstellingen en het behoud van een zeldzame kleurvariant.

In tegenstelling tot de snelgroeiende commerciele Broad Breasted White groeit de leikleurige kalkoen langzaam en plant hij zich natuurlijk voort. Volwassen hanen wegen doorgaans ongeveer 10,4 kg en hennen ongeveer 6,4 kg. De dieren grazen goed op weiland en zijn taai in diverse klimaten, wat hen geschikter maakt voor kleine boerderijen en hoeves dan voor intensieve productie.

Het ras is rustig en goedaardig, alert op zijn omgeving en bereid om weiland af te grazen op zoek naar insecten en planten. De aantallen blijven laag en de leikleurige kalkoen wordt beschouwd als een conserveringsras door mensen die erfgoedpluimvee houden.

Voor wie is dit ras geschikt

De leikleurige kalkoen past bij houders die een zichzelf voortplantend erfgoeddier willen in plaats van een commerciele vleeslijn. Het dier gedijt met ruimte om te grazen en regelmatige, rustige omgang. Mensen die het ras houden voor shows of genetische conservering zullen de zeldzaamheid waarderen, terwijl kleine boerderijen profiteren van een rustig, veelzijdig dier dat zijn eigen jongen grootbrengt.

Alle tamme kalkoenen stammen af van de wilde kalkoen (Meleagris gallopavo) van Noord-Amerika. Vogels die in de zestiende eeuw naar Europa werden gebracht, werden daar geselecteerd en gekruist, en sommige lijnen werden later teruggebracht naar de Verenigde Staten, waar regionale varianten zich bleven ontwikkelen.

De leikleurige kalkoen is een van de oudste erkende kleurvarianten. Hij werd in 1874 opgenomen in de Standard of Perfection van de American Poultry Association, samen met diverse andere erfgoedkalkoenvarianten uit die periode. De leikleur ontstaat door een genetische verdunning die inwerkt op het zwarte verenkleed, waardoor twee verschillende uitingen binnen dezelfde variant voorkomen.

Gedurende het grootste deel van de twintigste eeuw werd de leikleurige kalkoen, net als andere erfgoedkalkoenen, op boerderijen gehouden als algemeen gebruiksdier. De opkomst van de Broad Breasted White na de jaren vijftig drong erfgoedvarianten naar de marge, en het aantal leikleurige kalkoenen daalde sterk.

Conserveringsgroepen die zeldzaam pluimvee volgen, hebben de leikleurige kalkoen opgenomen op de lijst van bedreigde erfgoedkalkoenen. Hernieuwde interesse in weidedieren die zich op natuurlijke wijze voortplanten, heeft kleine fokstapels helpen voortbestaan, al wordt de variant nog steeds als ongewoon beschouwd.

Het kenmerkende van de leikleurige kalkoen is zijn kleur: een egaal lei- of asgrauw-blauw over het hele lichaam. Er zijn twee veel voorkomende uitingen: een egaal leigrijs en een lichter blauwgrijs met kleine zwarte puntjes of vlekken. De intensiteit van de kleur varieert per dier en zelfs binnen een enkel legsel.

De lichaamsbouw is die van een standaard erfgoedkalkoen: een rechte, goed afgeronde romp, een brede maar niet overontwikkelde borst en sterke poten die geschikt zijn voor begrazing. Kop en hals zijn grotendeels kaal, met een vlezig snoet en lellen die rood, blauw of wit kleuren afhankelijk van de stemming van het dier. De snavel is hoorngekleurd en de schenen en tenen zijn roze of rozerood.

Verenkleed en kleuren

Omdat de leikleur afkomstig is van een verdunningsgen, fokken de dieren niet perfect uniform van kleur. Tentoonstellingsdieren streven naar een egaal, helder lei zonder bruine of roestige tinten. Zowel de lichtere gevlekte vorm als de egale vorm worden geaccepteerd binnen de variant, en fokkers houden vaak een mix aan om de kleur te behouden.

De leikleurige kalkoen heeft de reputatie een van de rustigere erfgoedkalkoenen te zijn. De dieren zijn goedaardig en wennen aan regelmatige, rustige omgang. Ze zijn alert en bewust van hun omgeving, wat hen waakzaam maakt op open weiland zonder schichtig te zijn zoals sommige nerveuze lijnen.

Met mensen worden leikleurige kalkoenen die zijn grootgebracht met omgang, benaderbaar en gemakkelijk te hanteren. Hanen kunnen imponeren en assertiever worden tijdens het broedseizoen, wat normaal is, en houders moeten ruimte geven en vermijden imponerende hanen uit te dagen. Met andere vogels is het ras doorgaans gezellig en werkt het in een losse groep het weiland af.

Het ras is een gretige grazer en overdag actief, waarbij het terrein wordt afgezocht op insecten, zaden en groen. Deze werkgewoonte betekent dat leikleurige kalkoenen het beste gedijen met ruimte om te zwerven in plaats van nauwe opsluiting.

De dagelijkse verzorging draait om schoon water, uitgebalanceerd voer en een droge, tochtvrijebehuizing. Als grazende erfgoedvogel profiteert de leikleurige kalkoen ook van regelmatige toegang tot weiland of een beplante uitloop.

Verzorging

• Controleer het verenkleed op parasieten zoals mijten en luizen bij routinematige omgang
• Inspecteer poten en de onderkant van de voet op zwellingen of wonden
• Zorg voor beschikbare stoofbadplaatsen met droge aarde of zand
• Let op het snoet en de lellen voor snijwonden of korstjes na ruzies

Beweging

• Zorg voor dagelijkse toegang tot een graasgebied of weiland
• Geef ruimte voor natuurlijk lopen, rennen en vleugels strekken
• Bied lage zitstokken aan; veel kalkoenen slapen verhoogd van de grond
• Vermijd langdurige opsluiting die leidt tot verveling en pikkerij

Omgeving

Leikleurige kalkoenen tolereren een breder scala aan klimaten dan commerciele lijnen, maar hebben toch schaduw en water nodig bij warmte en droge, windvrije behuizing bij kou en nat weer. Goede ventilatie zonder tocht vermindert luchtwegproblemen. Roofdierveilige behuizing voor het nachtelijk rusten is essentieel, omdat kalkoenen na het donker kwetsbaar zijn.

Kalkoenen hebben meer eiwitten nodig dan kippen, vooral als kuikens. Een starter voor kalkoenen of wildvogels, dan een groeimeel, dan een onderhouds- of fokrantsoen geeft de juiste balans. Begrazing levert extra insecten en groen maar mag een geformuleerd voer niet vervangen. Zorg voor onoplosbaar grit voor dieren die plantaardig materiaal eten en grazen, en houd altijd schoon water beschikbaar.

Traktaties en supplementen

Groenten, meelwormen en kleine hoeveelheden gebroken graan zijn nuttige traktaties, maar moeten onder ongeveer 10 procent van het dieet blijven zodat het geformuleerde rantsoen de groei stuurt. Bied leghennen een apart bakje met gebroken oesterschelp aan ter ondersteuning van de schelp kwaliteit, en grit aan elk dier dat foerageert of heel graan eet.

Als een op natuurlijke wijze voorttukende erfgoedvariant is de leikleurige kalkoen over het algemeen robuust en vermijdt de poot- en hartproblemen die snelgroeiende commerciele kalkoenen treffen. Met goede houderij leven dieren doorgaans 5 tot 10 jaar, hoewel die voor vlees worden gefokt veel jonger worden verwerkt. De meeste gezondheidsproblemen zijn terug te voeren op parasieten, hygiene of contact met ander pluimvee.

Preventieve zorg

• Houd kalkoenen gescheiden van kippen om het risico op zwarte kop te verlagen
• Wissel weiland en houd de behuizing droog en schoon
• Quarantineer nieuwe dieren voor ze aan de koppel worden toegevoegd
• Bied stoofbadplaatsen aan om uitwendige parasieten te beperken
• Plan routinematig fecesonderzoek en parasietenbestrijding met een dierenarts

De leikleurige kalkoen is een grote grazende vogel en heeft zowel veilige behuizing als buitenruimte nodig. De behuizing beschermt tegen het weer en nachtelijke roofdieren, terwijl het weiland de graasruimte biedt waarvan het ras afhankelijk is. Kalkoenen rusten het liefst verhoogd van de grond, dus zijn stevige verhoogde zitstokken nodig. Afrastering moet hoog zijn, omdat erfgoedkalkoenen korte afstanden kunnen vliegen.

Installatiechecklist

• Roofdierbestendig kippenhok of schuur met veilige deuren
• Verhoogde zitstokken op maat voor volwassen dieren
• Droog, absorberend strooisel dat schoon wordt gehouden
• Beschaduwde buitenruimte en constant vers water
• Hoge omheining en veilige nachtelijke afsluiting
• Stoofbadplaats van droge aarde of zand

Eieren van de leikleurige kalkoen kunnen worden uitgebroed onder een broedse hen of in een broedmachine. Erfgoedkalkoenen gaan vaak broeden en broeden goed, maar incubatie geeft meer controle over aantallen en timing. Kalkoeneneieren hebben circa 28 dagen nodig, iets langer dan kippeneieren, dus plan voer en broederruimte dienovereenkomstig.

Stappen bij het uitkomen

1. Verzamel schone eieren en bewaar ze met de punt naar beneden voor maximaal 7 tot 10 dagen voor het inleggen
2. Breng eieren op kamertemperatuur, leg ze dan in een vooraf gestabiliseerde broedmachine
3. Handhaaf temperatuur en luchtvochtigheid en keer eieren regelmatig tot dag 25
4. Stop met keren op dag 25 (lockdown) en verhoog de luchtvochtigheid voor het uitkomen
5. Laat de gekomen kuikens in de broedmachine drogen en donzig worden voor ze naar een warme opfokruimte worden overgebracht