Brons

De Bronzekalkoen is een groot gedomesticeerd kalkoenras, ontwikkeld in de Verenigde Staten. De naam verwijst naar de metaalachtigen koperglans die over de donkere lichaamspennen speelt wanneer het licht er schuin op valt. Gedurende het grootste deel van de negentiende en vroege twintigste eeuw was dit het meest gehouden kalkoenras op boerderijen in Noord-Amerika, gewaardeerd om zijn lichaamsgewicht, foerageergedrag en stabiel karakter.

Onder de naam Bronze vallen twee typen. De erfelijke Standard Bronze paart op natuurlijke wijze en bereikt het volwassen gewicht geleidelijker. De Broad Breasted Bronze, later geselecteerd voor de commerciele markt, heeft aanzienlijk meer borstspieren maar is in de meeste gevallen niet in staat op natuurlijke wijze te paren. Het erfelijke type is het ras dat tegenwoordig door hobbyhouders en conservatiegroepen wordt gehouden.

Volwassen dieren zijn zwaar en breed van bouw, met stevige poten en een rechtopstaande houding. Ze foerageren goed op weidegrond, verdragen vorst, en hebben doorgaans een rustig, goedaardig karakter dat ze goed hanteerbaar maakt op een erf of kleinere boerderij.

Voor wie is dit ras geschikt

De Bronzekalkoen past bij houders die ruimte hebben voor een groot, actief dier en die een robuust erfelijk ras willen voor vleesproductie, fokkerij of tentoonstellingen. Het ras gedijt het best met genoeg ruimte om te bewegen en is minder geschikt voor kleine, afgeschermde volieren. Beginners kunnen het erfelijke type houden mits zij voor adequate huisvesting en bescherming tegen roofdieren zorgen.

De Bronzekalkoen stamt af van twee lijnen. Europese kolonisten brachten gedomesticeerde kalkoenen mee, die zelf afstamden van vogels die eeuwen eerder vanuit Amerika naar Europa waren gebracht. Eenmaal in Noord-Amerika kruisten deze gedomesticeerde dieren met de inheemse wilde kalkoen. De wilde invloed gaf de Bronzekalkoen zijn formaat, vitaliteit en het koperkleurige, irriserende verenkleed dat het ras zijn naam bezorgde.

Tijdens de negentiende eeuw werd de Bronzekalkoen het voornaamste marktras in de Verenigde Staten. Zijn robuustheid op weidegrond en zijn groot postuur maakten het de meest praktische keuze voor boerderijen die kalkoenen voor de slacht hielden.

In het begin van de twintigste eeuw selecteerden fokkers op zwaarder gebouwde, bredere borstlijnen om aan de commerciele vraag te voldoen. De Broad Breasted Bronze die hieruit voortkwam, produceerde meer borstvlees maar verloor het vermogen om op natuurlijke wijze te paren en vereiste kunstmatige inseminatie. Later verschoof de commerciele productie naar witgevederde rassen, waarvan de pensstoppels een schoner geslacht karkas achterlaten.

Toen de commerciele pluimveehouderij het ras liet varen, nam de populatie van de erfelijke Standard Bronze sterk af en werd het een conserveringszorg. Tegenwoordig wordt het ras voornamelijk gehouden door kleinschalige hobbyhouders, erfelijke fokkers en behoudsprogramma's die de natuurlijk parende lijn in stand houden.

De Bronzekalkoen is een zwaar, diepgebouwd dier met een brede rug en vol borstvlak. Het verenkleed ziet er van een afstand donker uit, maar vertoont in goed licht een metaalachtigen brons-, koper- en groene glans, het sterkst zichtbaar op rug en borst. De vleugels hebben witte dwarsstrepen, en de staartpennen zijn donker met een lichtere band nabij de punt.

Hoofd en bovenste hals bestaan uit naakte huid die van kleur wisselt afhankelijk van gemoed en temperatuur, van rood tot wit en blauw. Mannetjes hebben een vlezig snood boven de snavel, een lel aan de keel en caruncles op hoofd en hals. Slopers hebben ook een ruwe baard van borstelharen op de borst. Poten en voeten zijn donker, soms bijna zwart bij jonge dieren en lichter wordend met de leeftijd.

Verenkleed en kleuren

Het meest kenmerkende aspect is de irrisatie. Elke lichaamspen is donker met een heldere brons- of koperkleurige band die het licht opvangt, waardoor het gehele dier een wisselende, metaalachtige aanblik biedt. De vliegpennen zijn zwart-wit gestreept en de staartpennen eindigen in een lichte band. Erfelijke en brede-borstlijnen delen dit kleurpatroon; zij verschillen hoofdzakelijk in lichaamsdiepte en gewicht, niet in verentekening.

De Bronzekalkoen heeft een stabiel, goedaardig karakter. De dieren zijn nieuwsgierig en volgen de verzorger geregeld over het erf; veel exemplaren verdragen hantering zonder problemen. Ze zijn waakzaam en slaan alarm bij roofvogels, honden of onbekenden, wat hen tot nuttige leden maakt van een gemengde pluimveestapel.

Kalkoenhennen zijn doorgaans rustig en worden frequent broeds; ze zitten vast op het nest en voeden de kuikens goed op. Slopers pronken voortdurend in het voorjaar, met gespreide staart en pomp lopend gedrag, en een volwassen sloper kan in de bronstijd opdringerig of territoriaal worden ten opzichte van mensen en andere mannetjes. Vroegtijdig en rustig hantering houdt dit gedrag in toom.

Het ras gaat redelijk samen met kippen, eenden en andere kalkoenen wanneer er genoeg ruimte is, al dienen grote slopers in de gaten te worden gehouden rondom kleinere dieren. Bronzekalkoenen zijn actieve foerageerdeer die de voorkeur geven aan beweging en de omgeving aftasten op insecten, zaden en groen.

Verzorging van huid en verenkleed

• Controleer poten en voeten regelmatig op schubmijt, wonden of bumblefoot
• Inspecteer verenkleed en huid op luizen en mijten, vooral rondom de cloaca
• Zorg voor stoofbadmogelijkheden zodat dieren zichzelf kunnen verzorgen
• Knip overmatig gegroeide nagels of snavel alleen bij als dit eten of lopen belemmert
• Let op de onbevederde kopshuid op schaafwonden of zwellingen na gevechten

Beweging

• Geef dagelijks toegang tot weidegrond of een ruime ren voor foerageergedrag
• Bied genoeg ruimte om te lopen, pronken en staart te spreiden, in het bijzonder voor slopers
• Wissel de weidegebieden af zodat de bodem niet kaal en modderig wordt
• Vermijd langdurige opsluiting, omdat dit leidt tot verveling, verenpikken en gewichtsproblemen

Omgeving

Bronzekalkoenen zijn koudbestand en kunnen vorst goed verdragen, maar ze hebben droge, tochtvrije onderdak en bescherming tegen wind en regen nodig. Zorg voor stevige stokken die laag genoeg zijn voor zware dieren om veilig te bereiken. Bij warm weer zijn schaduw en constant vers water onmisbaar, omdat grote dieren snel oververhit raken. Beveilig de nachtstal tegen vossen, honden en roofvogels, want kalkoenen zijn 's nachts kwetsbaar.

Kalkoenen hebben meer eiwit nodig dan kippen, zeker in de groeifase. Kalkoenpoults gedijen het best op een kalkoen- of fazantenstartkorrel met ongeveer 28 procent eiwit gedurende de eerste weken, waarna kan worden overgestapt op groeikorrel en vervolgens op een onderhouds- of fokkorrel naarmate de dieren ouder worden. Weidevoer in de vorm van insecten, zaden en groen is een aanvulling op het rantsoen maar vervangt dit niet voor groeiende of broeddieren.

Geef onoplosbare grit zodat dieren het voer kunnen malen, en zorg te allen tijde voor vers water naar believen. Fokhennen profiteren van een fokkorrel met extra calcium tijdens het legseizoen.

Snacks en aanvullingen

Groente, tuinafval, meelwormen en gebroken granen zijn in beperkte hoeveelheden nuttig, maar mogen slechts een klein deel van het rantsoen uitmaken zodat het eiwitgehalte niet te laag wordt. Geef grit wanneer dieren iets anders eten dan complete korrel, en bied fijngemalen oesterschelp afzonderlijk aan leggende hennen die extra calcium nodig hebben.

De erfelijke Bronzekalkoen is een vitaal, langlevend dier met een gebruikelijke levensduur van 5 tot 10 jaar wanneer het voor fokkerij of als hobby gehouden wordt. De meeste gezondheidsproblemen ontstaan door parasieten, natte of vuile grond en infectieziekten, niet door erfelijke zwakten. Brede-borstlijnen ondervinden meer gewrichts- en pootbelasting vanwege hun grotere lichaamsgewicht.

Goede houderijpraktijken voorkomen de meeste problemen: droge huisvesting, schoon water, gewisselde weidegebieden en scheiding van kippen wanneer zwartekopziekte een risico vormt.

Preventieve maatregelen

• Wissel weidegebieden en houd kalkoenen weg van met kippen besmette grond
• Zorg voor droge, goed geventileerde en tochtvrije huisvesting
• Volg een regelmatig parasitebeheersings- en ontwormingsprogramma
• Houd voer en water schoon en niet op de grond
• Quarantaineer nieuwe of zieke dieren voordat ze bij de groep worden geplaatst

Bronzekalkoenen gedijen het best in veilige nachthuisvesting gecombineerd met een ruime daagse wei. Volwassen erfelijke dieren zijn zwaar en vliegen slechts korte afstanden, waardoor de omheining in de eerste plaats grondpredatoren moet weren in plaats van de dieren te bevatten, hoewel jongere kalkoenen wel kunnen vliegen en mogelijk hogere omheiningen of overdekte rennen nodig hebben.

De huisvesting dient droog en goed geventileerd te zijn zonder tocht, en uitgerust met stevige, lage stokken die het gewicht van grote dieren kunnen dragen. Diep, droog strooisel helpt in koud weer. Bied schaduw, stoofbadplaatsen en windabri in het weidegebied.

Inrichtingschecklist

• Droge, geventileerde stal of schuur met lage, stevige stokken
• Roofdierbestendige omheining en een vergrendelde nachtdeur
• Beschaduwde weide met gras, insecten en stoofbadplaatsen
• Schone drinkers en voerbakken niet op de grond
• Legnesten of rustige hoeken voor broedse hennen

Bronzekalkoeneneieren hebben een broedduur van ongeveer 28 dagen, enkele dagen langer dan kippeneren. Erfelijke hennen worden regelmatig broeds en zijn bekwame natuurlijke moeders die de kuikens goed opvoeden. Voor grotere aantallen, of om de hen te sparen, kunnen eieren in een broedmachine worden ingelegd met stabiele temperatuur, luchtvochtigheid en kering.

Raap eieren dagelijks, bewaar ze puntig naar beneden op een koele kamertemperatuur en leg ze bij voorkeur binnen ongeveer een week in voor het beste uitkomstresultaat. Schouw eieren halverwege de broedperiode om lege of gestorven eieren te verwijderen.

Uitbroedinstructies

1. Selecteer schone, goed gevormde eieren en bewaar ze koel, puntig naar beneden
2. Leg eieren in en stel de broedmachine in op circa 37,5 C met stabiele luchtvochtigheid
3. Keer de eieren meerdere malen per dag gedurende de eerste 25 dagen
4. Schouw rond dag 10 tot 14 en verwijder niet-ontwikkelende eieren
5. Stop met keren en verhoog de luchtvochtigheid gedurende de laatste 3 dagen (lockdown)
6. Laat poults volledig uitkomen en drogen voor ze naar een warme opstalruimte worden verplaatst