Cotswold

De Cotswold is een groot schaap uit de Cotswold-heuvels in Engeland. Het hoort tot de langwollige rassen en valt meteen op door de zware vacht die in lange, golvende krullen met een sterke glans naar beneden hangt. Volwassen dieren hebben een stevig, breed lichaam, en vooral rammen worden fors groot.

Het ras staat bekend om zijn rustige, goedmoedige aard. Cotswolds worden vaak omschreven als vriendelijk en makkelijk te hanteren, waardoor ze geliefd zijn bij kleine boerderijen, wolproducenten en mensen die net beginnen met het houden van schapen. Ze zoeken graag het contact met mensen op en wennen snel aan een vaste routine.

Cotswolds worden zowel voor wol als voor vlees gehouden. Handspinners zijn dol op de vacht vanwege de lengte en de glans, terwijl de omvang van het dier het ras ook geschikt maakt als vleesschaap. Door zijn status als erfgoedras wordt het bovendien in stand gehouden door fokkers die oudere bloedlijnen willen bewaren.

Voor wie is de Cotswold geschikt

De Cotswold past bij houders die een rustig, handelbaar schaap zoeken en waarde hechten aan een lange, glanzende vacht voor handspinnen of ander vezelwerk. Door zijn formaat en eetlust heeft het dier voldoende weidegrond en onderdak nodig, waardoor het beter tot zijn recht komt bij wie over ruime percelen beschikt dan op een klein lapje grond. Het vriendelijke karakter maakt het een praktische keuze voor wie voor het eerst schapen houdt.

De naam Cotswold verwijst naar de Cotswold-heuvels in het zuiden van centraal Engeland, het kalksteengebied waar het ras is ontstaan. Al eeuwenlang grazen er schapen in deze streek, en het plaatselijke langwollige type raakte nauw verweven met de wolindustrie van het gebied.

In de middeleeuwen vormde wol uit de Cotswolds een belangrijk onderdeel van de Engelse handel, en de zwaarbevachte schapen uit de heuvels droegen bij aan die reputatie. De rijkdom die de wolhandel opleverde, is nog steeds te zien aan de stenen kerken en stadjes in de streek.

Na verloop van tijd werd het ras verfijnd tot de moderne Cotswold, een groot langwollig schaap dat zowel om zijn vacht als om zijn karkas werd gehouden. Het werd naar andere landen geëxporteerd en gebruikt in kruisingen om andere kuddes groter te maken en de wol te verlengen.

Zoals bij veel oudere langwollige rassen liep het aantal Cotswolds terug toen de landbouw zich meer ging richten op snelgroeiend, fijnwollig of gespecialiseerd vee. Tegenwoordig geldt het als een erfgoedras, dat in stand wordt gehouden door fokkers met oog voor behoud en door liefhebbers van handspinvezels die de traditionele eigenschappen waarderen.

De Cotswold is een groot, stevig gebouwd schaap met een breed lichaam en zwaar beendergestel. Kop en poten zijn doorgaans vrij van dichte wol en wit van kleur, soms met grijze of donkere vlekken. Kenmerkend is een plukje of kuifje wol dat over het voorhoofd valt, een van de handelsmerken van het ras.

De vacht is het meest bepalende kenmerk. Ze groeit lang en hangt in golvende, krullende lokken met een sterke natuurlijke glans. De wol bedekt het lichaam dicht en geeft het dier in volle vacht een zwaar, gedrapeerd voorkomen.

Vacht en kleuren

De standaard Cotswold draagt een witte vacht, al bestaat er een erkende zwarte variant met donkere wol die naarmate het dier ouder wordt naar grijs vervaagt. De vachtlengte is aanzienlijk: tussen twee scheerbeurten kunnen de lokken flink doorgroeien. De glans en de krul van de wol maken haar populair bij handspinners en ander vezelwerk. De exacte gewichten en maten verschillen per bloedlijn, geslacht, leeftijd en conditie.

De Cotswold staat bekend als een van de meest volgzame schapenrassen. De dieren zijn doorgaans kalm en zachtaardig, en ze verdragen hantering goed, waardoor routinetaken zoals scheren, hoeven bekappen en gezondheidscontroles eenvoudiger verlopen dan bij schuwere rassen.

Tegenover mensen zijn Cotswolds vaak vriendelijk, en bij regelmatig contact kunnen ze behoorlijk tam worden. Ze voegen zich makkelijk in een kudde en gaan doorgaans vreedzaam om met soortgenoten. Als kuddedier houdt de Cotswold van gezelschap en doet het beter met minstens een of twee soortgenoten erbij dan alleen.

Het evenwichtige karakter geldt ook bij kinderen en onbekende bezoekers, al reageert ieder schaap, zoals gebruikelijk, het beste op rustige, voorspelbare hantering. Rammen kunnen sterker en dominanter zijn dan ooien, vooral tijdens het dekseizoen, dus is de gebruikelijke voorzichtigheid bij groot mannelijk vee op zijn plaats.

De lange vacht van de Cotswold is het belangrijkste aandachtspunt in de dagelijkse verzorging. De wol valt niet vanzelf uit en moet worden weggeschoren, meestal eenmaal per jaar. Houders die een schone vacht voor het spinnen willen, nemen vaak extra maatregelen om plantenresten en vuil in de wol te beperken.

Vachtonderhoud

• Scheer eenmaal per jaar, meestal in het voorjaar voor de warme periode
• Controleer de vacht op klitten, klissen en vuil, vooral rond de poten en het achterlijf
• Houd de wol rond ogen en gezicht kort
• Bekap de hoeven op vaste tijden om overgroei en kreupelheid te voorkomen

Beweging

• Bied dagelijks toegang tot open weidegrond om te grazen en te bewegen
• Zorg voor voldoende ruimte, want dit grote ras heeft bewegingsvrijheid nodig om fit te blijven
• Wissel weidepercelen waar mogelijk af om het grasland te ontzien en de parasietendruk te verlagen

Omgeving

Cotswolds hebben toegang nodig tot schoon water, voldoende weidegrond en beschutting tegen zware regen, wind en extreme hitte. Een droog, tochtvrij onderdak is belangrijk, vooral rond het lammeren en bij koud of nat weer. De zware vacht isoleert goed bij kou, maar maakt warm, vochtig weer juist zwaarder te verdragen, dus schaduw en ventilatie zijn in de zomer belangrijk. Stevig hekwerk houdt de kudde bijeen en beschermt tegen roofdieren.

De Cotswold is een grazend dier, en ruwvoer vormt de basis van het rantsoen. Weidegrond van goede kwaliteit in het groeiseizoen en hooi wanneer er weinig of geen gras beschikbaar is, dekken het grootste deel van de behoefte van volwassen, niet-drachtige schapen. Als groot ras eet de Cotswold flink wat ruwvoer om zijn conditie op peil te houden.

Krachtvoer (graan of brok) wordt ingezet bij een hogere behoefte, zoals aan het eind van de dracht, tijdens de lactatie en bij groeiende lammeren. Onbeperkt schoon drinkwater en toegang tot geschikte losse mineralen maken het rantsoen compleet.

Traktaties en supplementen

Af en toe kan een kleine hoeveelheid veilige groente of fruit worden gegeven, maar het grootste deel van de inname moet ruwvoer blijven om de pens gezond te houden. Losse, schapenspecifieke mineralen ondersteunen de behoefte aan sporenelementen, en selenium of andere supplementen kunnen nodig zijn wanneer de plaatselijke bodem tekorten kent. Voer elke verandering in het rantsoen geleidelijk door over enkele dagen om spijsverteringsproblemen te voorkomen.

De Cotswold is een taai erfgoedras dat bij goede verzorging gezond blijft gedurende een gebruikelijke schapenleeftijd van ongeveer 10 tot 12 jaar. De meeste gezondheidsproblemen zijn de gebruikelijke kwesties die bij schapenhouderij in het algemeen voorkomen, en niet specifiek voor dit ras. De dichte, zware vacht maakt parasieten- en vliegenbestrijding echter wel extra belangrijk.

Preventieve zorg

• Plan reguliere dierenartscontroles en vaccinaties zoals plaatselijk geadviseerd
• Bekap de hoeven regelmatig en houd ligplaatsen en stalvloer droog
• Laat mestonderzoek doen en ontworm op basis van noodzaak, niet alleen op de kalender
• Houd het achterlijf schoon (scheren rond de staart) om het risico op myiasis te verlagen
• Zorg voor goede voeding en schoon water om de weerstand te ondersteunen

Cotswolds zijn al binnen hun eerste levensjaar geslachtsrijp, al wachten veel houders tot een ooi goed is uitgegroeid, vaak rond de 12 maanden of ouder, voordat ze voor het eerst wordt gedekt. Het dekken wordt meestal in het najaar gepland, zodat het lammeren in het voorjaar valt, wanneer het weer en het grasaanbod gunstig zijn voor de lammeren.

De dracht duurt ongeveer vijf maanden. Ooien werpen meestal een of twee lammeren; enkelingen komen vaker voor bij eerstejaars ooien en tweelingen bij volwassen ooien in goede conditie. Als volgzaam ras zijn Cotswold-ooien over het algemeen goede, oplettende moeders, en het rustige karakter maakt hantering tijdens het lammeren beter beheersbaar.

Lammeren drinken bij de ooi en beginnen binnen de eerste weken al met het proeven van ruwvoer. Spenen gebeurt meestal een paar maanden na de geboorte. Door het formaat van het ras groeien de lammeren uit tot grote dieren, dus goede voeding voor zowel ooi als lam ondersteunt een gezonde ontwikkeling.