Trommelduif

De Trommelduif is een sierduif, gehouden om haar verschijning en haar bijzondere stem, niet om wedstrijden te vliegen of als voedselbron te dienen. Het ras behoort tot de groep tentoonstellingsduiven die speciaal voor de keuring is ontwikkeld. Volwassen dieren zijn middelgroot en hebben ongeveer hetzelfde postuur als een gewone huisduif, maar dragen aanzienlijk meer verenkleed, vooral op de poten, rond de ogen en op de kop.

De naam van het ras verwijst naar het geluid dat de vogel maakt. Waar de meeste duiven een kort, herhaald gekir laten horen, brengt de Trommelduif een lang, rollend geluid voort dat wel tientallen seconden kan aanhouden en klinkt als een gedempte trommelroffel of een trompet. Deze stem is het kenmerk waarop het ras is gefokt en waarop keurmeesters tijdens tentoonstellingen het scherpst letten.

Trommelduiven staan bekend als rustig en gedwee. Ze wennen snel aan het hok, verdragen hanteren goed en gaan doorgaans vreedzaam om met andere duiven. Door de zware bevedering op de poten zijn het geen sterke vliegers, en gedijen ze het best in een schoon, droog verblijf.

Voor wie is de Trommelduif geschikt

De Trommelduif past bij houders die een rustige, gemoedelijke hokduif willen en de bijzondere roep juist waarderen. De dichte bevedering op de poten vraagt om droge, schone huisvesting en geregelde controle, dus het ras is geschikt voor wie tijd wil steken in strooisel en verzorging. Het is een prettige keuze voor liefhebbers van tentoonstellingsduiven en voor houders die liever een rustige volièreduif hebben dan een hoogvlieger.

De Trommelduif behoort tot een groep rassen die haar oorsprong vindt in Rusland en het bredere Centraal-Aziatische gebied, waar al generaties lang zwaar bevederde duiven met een opvallende stem werden gehouden. Duiven van dit type bereikten West-Europa in de negentiende eeuw, toen het houden van sierduiven aan populariteit won en fokkers volop dieren over de grenzen heen importeerden en uitwisselden.

Vooral Duitse fokkers pakten het type serieus op en werkten het verder uit. Vanuit de geïmporteerde basis ontstonden verschillende afzonderlijke vormen, die onderling verschilden in de hoeveelheid kapveren, de omvang van de broekveren en de kleurslagen. De gedeelde eigenschap van al deze vormen was de lange, rollende roep, en daaraan dankt de groep in het Nederlands haar naam: trommelduif. De oorspronkelijke Russische vogel bestaat nog steeds en wordt hier de Boecharijse trommelduif genoemd.

Van het einde van de negentiende eeuw tot ver in de twintigste eeuw verspreidde het ras zich verder en bereikte het, via Europese emigranten en duivenliefhebbers, ook Noord-Amerika. Er kwamen rasverenigingen en keuringsstandaarden om het gewenste uiterlijk vast te leggen en de kwaliteit van de stem te kunnen beoordelen.

Tegenwoordig vormt de Trommelduif een familie van verwante sierrassen die vooral door liefhebbers en tentoonstellers wordt gehouden. Het is geen gebruiksduif meer, maar wordt in stand gehouden om haar verschijning en haar kenmerkende geluid.

Het lichaam van de Trommelduif is rond en middelgroot, met een vrij lage stand door de overvloedige bevedering op poten en voeten. Het meest opvallend zijn de broekveren, lange veren die de voeten en onderpoten bedekken, en de kopversiering, die bij veel variëteiten bestaat uit een schelpvormige kap achter op de kop en een roos, een waaier van veren rond snavel en ogen. Deze versieringen verschillen per type Trommelduif, maar de dichte bevedering is bij alle variëteiten aanwezig.

De vogel draagt het lichaam horizontaal en oogt breed en vol. De ogen zitten vaak deels verscholen achter de bevedering, en de snavel is kort tot middellang. Al met al maakt de Trommelduif de indruk van een zachte, rijk bevederde duif eerder dan van een gestroomlijnde vliegduif.

Verenkleed en kleuren

De bevedering is het meest bepalende kenmerk van het ras. Lange broekveren bedekken de voeten, en veel variëteiten dragen daarnaast een kap of een roos. Het verenkleed komt voor in een breed scala aan effen kleuren, waaronder wit, zwart, blauw, rood en geel, en in getekende en gepatroonde vormen. De keuringsstandaarden beschrijven per variëteit de gewenste veerlengte, de vorm van de kopversiering en de kleur, en deze eisen lopen binnen de Trommelduif-familie uiteen.

De Trommelduif behoort tot de rustigste duivenrassen. Ze is gedwee, went snel aan haar omgeving en verdraagt hanteren beter dan veel vliegrassen, wat de voorbereiding op keuringen en de dagelijkse verzorging vergemakkelijkt. Bij de verzorger gedraagt de vogel zich mak en raakt ze niet snel in paniek zodra ze gewend is aan de vaste gang van zaken in het hok.

Onderling zijn Trommelduiven doorgaans vreedzaam en delen ze het hok zonder veel onenigheid. Vliegen doen ze niet graag of veel, mede doordat de zware broekveren de beweging belemmeren, en de meeste tijd brengen ze door op de grond of op lage zitstokken.

Het enige uitbundige aan dit ras is de stem. De Trommelduif laat regelmatig haar lange, rollende roep horen, vooral tijdens het baltsen en wanneer ze zich op haar gemak voelt in gezelschap. Wie een stille volière wil, moet beseffen dat dit geluid voortdurend klinkt en dat het juist de reden is waarom het ras bestaat.

De dichte broekveren maken dagelijkse hygiëne de belangrijkste zorgtaak bij dit ras. Nat of vuil strooisel doet de veren aan elkaar klitten en kan huidproblemen veroorzaken, dus het verblijf moet droog blijven. Verder is de Trommelduif weinig veeleisend en makkelijk te onderhouden.

Verenverzorging

• Controleer de broekveren regelmatig op aangekoekte modder, uitwerpselen of klitten
• Knip of was vervuilde voetveren voorzichtig wanneer nodig
• Houd nagels en snavel op orde en controleer op overgroei
• Bied twee tot drie keer per week een ondiep bad aan, zodat de duif haar eigen verenkleed kan verzorgen

Beweging

• Geef voldoende ruimte om te lopen en korte stukjes te vliegen binnen hok of volière
• Reken niet op vrije vluchten, want de broekveren beperken het vliegvermogen
• Zorg voor lage, brede zitstokken die gemakkelijk te bereiken zijn en waar de vogel goed op kan landen

Omgeving

Houd het hok droog, goed geventileerd en vrij van vochtig strooisel. Gebruik schoon, droog bodemmateriaal en ververs dit voordat het vervuild raakt. Bescherm de vogels tegen modder, stilstaand water en tocht. Roofdierwerende huisvesting is belangrijk, want dit ras vliegt slecht en kan niet gemakkelijk ontsnappen aan gevaar.

De Trommelduif eet hetzelfde als andere huisduiven. De basis vormt een uitgebalanceerd, kant-en-klaar duivenmengsel van zaden en granen, aangevuld met grit voor de spijsvertering en voortdurend toegang tot schoon water. Omdat het ras niet erg actief is, moeten de porties in de gaten worden gehouden om overgewicht te voorkomen.

Grit en een mineralenbron zoals een piksteen ondersteunen de spijsvertering en, bij fokkende hennen, de vorming van de eischaal. Vers water moet altijd beschikbaar zijn en dagelijks worden ververst.

Lekkernijen en supplementen

Kleine hoeveelheden veilige groenten, peulvruchten en zaden zijn geschikt als extraatje, maar mogen slechts een klein deel van het dieet uitmaken. Zorg dat er altijd grit beschikbaar is en bied een calciumbron aan, zoals gemalen oesterschelp of een mineralenblok. Dit is vooral belangrijk voor leggende hennen. Vitaminesupplementen in het drinkwater kunnen tijdens de broed- of ruiperiode uitkomst bieden als het basisvoer tekortschiet.

De Trommelduif is een robuuste sierduif die bij goede verzorging doorgaans 8 tot 12 jaar oud wordt. De meeste gezondheidsklachten houden verband met de dichte broekveren of met de aandoeningen die bij alle huisduiven voorkomen. Schone, droge huisvesting voorkomt het merendeel van de rasspecifieke problemen.

Preventieve zorg

• Houd het strooisel droog en schoon om de bevederde poten te beschermen
• Bied grit, schoon water en een uitgebalanceerd dieet
• Zet nieuwe vogels in quarantaine voordat ze bij de groep komen
• Behandel op vaste momenten tegen inwendige en uitwendige parasieten
• Ventileer het hok goed om luchtweginfecties te voorkomen

De Trommelduif is gedwee en laat zich makkelijker hanteren dan actieve vliegrassen, waardoor temmen en de voorbereiding op een tentoonstelling relatief eenvoudig zijn. Training is er meestal op gericht de vogel te laten wennen aan het hok, aan het vastpakken en poseren, en aan rust tijdens de keuring. Dit ras wordt niet getraind op vliegen of terugkeren naar huis, omdat de broekveren het vliegvermogen beperken.

De basis

1. Laat de vogel eerst wennen aan een rustig, schoon hok voordat het hanteren begint
2. Benader haar rustig en bied voer uit de hand aan om vertrouwen op te bouwen
3. Oefen het voorzichtig optillen en vasthouden in korte sessies
4. Laat de vogel ruim voor een tentoonstelling wennen aan een keuringskooi of trainingskooi
5. Kies liever voor korte, rustige oefenmomenten dan voor lange, stressvolle sessies

De Trommelduif wordt net als andere huisduiven in een hok of volière gehouden, maar droogte en netheid moeten voorop staan om de bevederde poten te beschermen. Het ras brengt de meeste tijd door op de grond of op lage zitstokken en heeft niet de hoge vliegruimte nodig die postduiven gebruiken. Een stevige, roofdierwerende constructie is belangrijk, want de Trommelduif vliegt slecht en kan gevaar niet makkelijk ontwijken.

Checklist voor de inrichting

• Een droog, goed geventileerd hok zonder vochtige hoeken
• Schoon strooisel en een vast schoonmaakschema
• Lage zitstokken en aparte nestkasten per koppel
• Voer- en waterpunten die schoon zijn en niet op de grond staan
• Stevig gaas en degelijke deuren tegen roofdieren en knaagdieren
• Een ondiep badplekje waar de vogels zichzelf kunnen verzorgen

Trommelduiven broeden op dezelfde manier als andere huisduiven. Een koppel neemt een nestkast in gebruik, de hen legt meestal twee eieren met een paar dagen ertussen, en beide ouders wisselen elkaar af bij het broeden. Na ongeveer 17 tot 19 dagen komen de eieren uit. De pas geboren jongen krijgen de eerste dagen kropmelk van beide ouders, en naarmate ze groter worden steeds meer geweekt, opgegeven graan.

Bij de Trommelduif kan de dichte bevedering rond de cloaca en de poten de vruchtbaarheid verlagen en de natuurlijke bevruchting minder betrouwbaar maken. Sommige fokkers knippen daarom voor het koppelen de veren rond de cloaca bij, om de bevruchting van de eieren te verbeteren. Om die reden laten houders die zwaar bevederde tentoonstellingsdieren willen opkweken, de eieren of jongen vaak uitbroeden en grootbrengen door kaalpotige duiven.

Stappen bij het broeden

1. Zet de koppels bij elkaar in een schone nestkast en zorg voor nestmateriaal
2. Knip de veren rond de cloaca bij als de vruchtbaarheid eerder een probleem was
3. Laat beide ouders de twee eieren ongestoord uitbroeden
4. Schouw de eieren na ongeveer een week om de ontwikkeling te controleren
5. Houd de nestkast droog en rustig tijdens de broedperiode van 17 tot 19 dagen
6. Laat de ouders de jongen voeren met kropmelk en graan totdat ze uitvliegen