Runt

De Runt is een reuzenduif en een van de zwaarste tamme duivenrassen die vandaag de dag nog gehouden worden. De naam heeft niets te maken met een klein formaat: hij komt van oudere Europese benamingen voor de vogel, terwijl het dier zelf juist groot en zwaar gebouwd is. Volwassen dieren wegen doorgaans tussen de 1.000 en 1.400 gram, een veelvoud van het gewicht van een gewone straatduif. Het ras gaat terug op het Middellandse Zeegebied en wordt vooral met Spanje geassocieerd, waar eeuwenlang grote tafelduiven werden gehouden.

De Runt is in de eerste plaats ontwikkeld als nutsduif. De brede borst en het lange lichaam leveren een fors jong op, dat rond vier weken oud als voedsel werd geoogst. Later kwam er ook belangstelling voor het ras als showduif, en hedendaagse showlijnen leggen de nadruk op formaat, bouw en houding. De Runt is geen vlieg- of wedvliegras. Door haar gewicht is langdurig vliegen lastig, dus de meeste dieren worden in een hok of volière gehouden in plaats van vrij te vliegen.

Qua karakter is de Runt zachtaardig, kalm en zelfverzekerd. Ze verdraagt hanteren goed en gedraagt zich doorgaans rustig bij mensen en bij andere duiven. Die stabiele aard, in combinatie met het formaat, maakt haar een herkenbare verschijning op pluimvee- en duiventoonstellingen.

Voor wie de Runt geschikt is

De Runt past bij liefhebbers die een grote, kalme duif willen voor de tafel of voor de show, eerder dan voor vliegen of wedvluchten. Door het formaat is er meer hokruimte nodig, samen met grotere nestkasten en stevigere zitstokken dan bij kleinere rassen. Omdat de dieren zwaar zijn en geen sterke vliegers, kunnen ze het best in een beveiligd hok worden gehouden, beschermd tegen roofdieren. Wie voldoende vloeroppervlak, stevige huisvesting en een vaste hanteringsroutine kan bieden, heeft aan de Runt een handelbare en gelijkmatige duif.

De Runt behoort tot de oudst gedocumenteerde duivenrassen en is een van de eerste die in Europese geschriften over tamme duiven wordt beschreven. Grote tafelduiven van dit type werden al in de oudheid in het Middellandse Zeegebied gehouden, en het ras is nauw verbonden met Spanje en de omliggende kuststreken, waar het houden van duiven voor voedsel al vroeg gangbaar was.

Vroege Europese auteurs die over pluimvee en duiven schreven, noemden zeer grote duiven onder namen die tegenwoordig met de Runt in verband worden gebracht. Het ras komt al voor in de duivenliteratuur ruim voordat de moderne duivenfancy opkwam, wat het onderscheidt van de vele showrassen die in de achttiende en negentiende eeuw zijn ontwikkeld. Het praktische doel stond door heel deze geschiedenis voorop: een groot lichaam dat een fors, vlezig jong opleverde.

Naarmate georganiseerde duiventoonstellingen in Europa en later in Noord-Amerika opkwamen, verschoof de Runt van een zuivere nutsduif naar een erkend showras. Fokkers selecteerden op meer formaat, een langer lichaam en een brede, diepe bouw. In deze periode ontstonden binnen het ras ook regionale varianten en kleurslagen.

Tegenwoordig wordt de Runt vooral gehouden door liefhebbers die de geschiedenis en het formaat van het ras waarderen. Als commerciële producent van jonge duiven is ze grotendeels verdrongen door sneller volgroeide nutsrassen, maar het ras blijft een referentiepunt voor hoe groot een duif kan worden en is nog altijd te zien op grote duiventoonstellingen.

De Runt heeft een zwaar, krachtig postuur dat meteen een indruk van formaat geeft. Het lichaam is lang en diep, de borst breed en vol, en de rug breed. De kop is groot en rond in verhouding tot het lichaam en staat op een dikke, vrij korte hals. De poten zijn kort en stevig om het gewicht van de duif te dragen, en de houding is eerder horizontaal en gedegen dan rechtop. De vleugels zijn lang maar worden dicht tegen het lichaam gedragen, en de staart is breed.

Verenkleed en kleuren

De Runt heeft een effen, strak aansluitend verenkleed zonder kuif, kraag of beenbevedering. Door deze gladde bevedering blijft de aandacht op het formaat en de omtrek van de duif gericht. Het ras komt voor in een breed kleurenpalet, waaronder effen blauw, zwart, rood, geel, dun en wit, naast gebonte en gebande tekeningen. Kleur telt in de showstandaard doorgaans minder zwaar dan formaat en lichaamsbouw, dus keurmeesters wegen bouw, lengte en breedte zwaarder mee dan de tekening. Het verenkleed moet schoon en goed onderhouden zijn en strak tegen het lichaam liggen, zodat het onderliggende volume en de verhoudingen duidelijk zichtbaar blijven.

De Runt heeft een rustig, stabiel karakter dat past bij haar zware bouw. De dieren zijn kalm en zelfverzekerd, wennen snel aan het hok en tonen weinig van de schrikachtigheid die bij lichtere rassen voorkomt. Ze laten zich zonder veel drukte optillen en onderzoeken, wat taken als gezondheidscontroles, ringen en showvoorbereiding vereenvoudigt.

Bij mensen is de Runt gedwee en verdraagzaam, en dieren die regelmatig worden gehanteerd worden tam en makkelijk te benaderen. Bij vreemden blijven ze rustig in plaats van angstig. Met andere duiven is het ras over het algemeen vreedzaam en mengt het goed in een gedeeld hok, al verdedigen zware doffers tijdens het broedseizoen hun nestkast, zoals bij vrijwel elke duif. Buiten het broedseizoen is de Runt niet sterk territoriaal.

Het ras is niet actief in de lucht. Het gewicht beperkt het vliegen tot korte, lage bewegingen, dus speelt het gedrag zich vooral af op de grond en op de zitstokken. De Runt is ook relatief stil, met een zacht koeren in plaats van voortdurend geluid. Liefhebbers die een rustige, weinig veeleisende duif willen die makkelijk te hanteren is, waarderen deze eigenschappen doorgaans.

De verzorging van een Runt draait om voldoende ruimte en de juiste hokinrichting voor een groot, zwaar dier. Omdat het ras niet goed vliegt, verschillen de behoeften van die van wedvlucht- of tuimelduiven. De dagelijkse zorg omvat de conditie van veren en poten, veilige lage zitstokken, en een schoon, droog hok.

Verzorging van het verenkleed

• Bied twee tot drie keer per week een ondiep bad aan zodat de dieren hun verenkleed schoon kunnen houden.
• Controleer poten en tenen regelmatig op vuil, verschilfering of gespreide tenen, waar zware dieren gevoelig voor zijn.
• Kijk uit naar uitwendige parasieten zoals luizen en verenmijten en behandel het hok waar nodig.
• Knip de nagels bij als zitstokken en vloer ze niet vanzelf afslijten.
• Ondersteun het ras tijdens de jaarlijkse rui met een stabiel voedingspatroon en een rustige omgeving.

Beweging

• Geef ruimte om te lopen en korte stukjes te vliegen in een ruim hok of een overdekte volière.
• Gebruik lage, brede zitstokken en planken, want zware dieren hebben moeite met hoge of smalle exemplaren.
• Dwing geen vrije uitvlucht af; het ras is te zwaar voor langdurig vliegen en kwetsbaar voor roofdieren.
• Zorg voor voldoende vloeroppervlak voor natuurlijk loop- en foerageergedrag.

Omgeving

Het hok moet droog, goed geventileerd en tochtvrij zijn, met meer vloeroppervlak per duif dan bij kleinere rassen nodig is. Grote nestkasten en brede toegangen passen bij het formaat van de duif. Strooisel moet schoon en droog blijven om de poten te beschermen en ziekte te voorkomen. Stevig, roofdiervrij gaas en een solide constructie zijn belangrijk, want dieren die aan de grond blijven kunnen niet door te vliegen aan roofdieren ontsnappen.

De Runt eet een standaard duivenvoer op basis van granen en peulvruchten, zoals maïs, tarwe, sorghum, erwten en wikke. Omdat het ras groot is en niet erg actief, moeten de porties beheerst worden om de conditie op peil te houden zonder overtollig vet. Constante toegang tot schoon water en grit is belangrijk, want duiven hebben grit nodig om voer in de spiermaag te vermalen en profiteren van extra mineralen voor de eierschaalkwaliteit en de botsterkte. Fokkoppels en groeiende jongen hebben meer eiwit nodig dan dieren in rust.

Extraatjes en supplementen

Kleine hoeveelheden veilig groen, kleine zaden en peulvruchten kunnen als traktatie worden gegeven, maar mogen het uitgebalanceerde graanrantsoen niet vervangen. Bied een apart bakje duivengrit met oesterschelp of kalksteen voor calcium aan, samen met een mineraal- of piksteen. Een vitamine- en elektrolytensupplement in het drinkwater kan helpen tijdens de rui, het broeden of bij warm weer, gebruikt volgens de aanwijzingen op de verpakking en niet doorlopend.

De Runt is een robuuste duif die bij goede verzorging doorgaans 8 tot 12 jaar leeft. De belangrijkste rasgebonden risico's komen voort uit het formaat en gewicht: zware dieren zijn gevoeliger voor verwondingen aan poten, benen en borstbeen, en voor overgewicht als beweging beperkt blijft en de voeding niet wordt gecontroleerd. Daarnaast is de Runt vatbaar voor dezelfde infectieuze en parasitaire aandoeningen als andere duiven, dus hokhygiëne en routinematige observatie blijven belangrijk.

Preventieve zorg

• Houd het hok schoon, droog en goed geventileerd om luchtweg- en parasietziekten te beperken.
• Zet nieuwe of teruggekeerde dieren in quarantaine voordat ze bij het hoofdhok komen.
• Bied grit, calcium en een uitgebalanceerd dieet aan ter ondersteuning van botten en verenkleed.
• Ontworm en behandel tegen trichomoniasis volgens een vast schema dat past bij uw regio.
• Gebruik beschikbare vaccinatieprogramma's voor duiven, zoals tegen paramyxovirus, waar aanbevolen.
• Weeg en hanteer de dieren regelmatig om gewichts- en pootproblemen vroeg op te sporen.

De Runt wordt niet gefokt voor vliegprestaties of thuiskomen, dus is training beperkter dan bij wedvlucht- en hoogvliegrassen. Door het kalme karakter is ze makkelijk te temmen en te hanteren, en de meeste trainingsinspanning gaat naar het laten wennen van de dieren aan mensen, aan de hokroutine en aan de hantering die bij een tentoonstelling hoort. Geduldig, herhaald contact levert een stabiele, zelfverzekerde duif op die zich zonder problemen laat optillen en onderzoeken.

Basisprincipes

1. Breng korte, rustige momenten door bij het hok zodat de dieren aan uw aanwezigheid wennen.
2. Bied favoriete granen met de hand aan om vertrouwen en een positieve associatie op te bouwen.
3. Oefen zacht, ondersteund optillen zodat de duif zich prettig voelt bij het vastgehouden worden.
4. Houd een vaste voertijd en routine aan om de groep tot rust te brengen.
5. Laat showduiven wennen aan een showkooi, licht en een korte keuring voordat ze naar een tentoonstelling gaan.

Huisvesting voor de Runt moet rekening houden met formaat, gewicht en beperkt vliegvermogen. Het ras wordt gehouden in hokken of overdekte volières waar het veilig kan lopen, korte stukjes vliegen en op lage zitstokken kan rusten. Er is meer vloeroppervlak per duif nodig dan bij kleinere duiven, en de inrichting moet stevig genoeg zijn om het gewicht te dragen. Omdat dieren aan de grond niet aan roofdieren kunnen ontsnappen, is een veilige constructie essentieel.

Inrichtingschecklist

• Bouw of verbouw een hok met extra vloeroppervlak voor grote, grondgebonden dieren.
• Installeer lage, brede zitstokken en planken in plaats van hoge of smalle exemplaren.
• Voorzie in extra grote nestkasten met een gemakkelijke, lage ingang.
• Voeg een voerplek, een apart grit- en mineraalbakje en een schone watervoorziening toe.
• Neem een ondiep bad op dat makkelijk te vullen en te legen is.
• Maak alle openingen roofdiervrij met stevig gaas en veilige sluitingen.

Zoals de meeste duiven legt de Runt meestal twee eieren per legsel, en beide ouders delen het broeden. De eieren komen na ongeveer 17 tot 19 dagen uit. Omdat Runts groot en zwaar zijn, laten sommige fokkers kleinere pleegduiven de eieren uitbroeden en de jongen voeren, of gebruiken ze een broedmachine gevolgd door handmatig grootbrengen, wanneer een koppel onbetrouwbaar of onhandig op het nest is. Waar de ouders hun eigen jongen grootbrengen, krijgen de jongen de eerste dagen kropmelk en groeien ze daarna snel op geweekt graan van de ouders.

Stappen bij het uitbroeden

1. Verzamel en markeer eieren licht als u legsels beheert, en leg bevruchte eieren onder de ouders, onder pleegduiven of in een broedmachine.
2. Houd een stabiele temperatuur en luchtvochtigheid aan en keer de eieren regelmatig als u een broedmachine gebruikt.
3. Schouw de eieren rond dag 5 tot 7 om de ontwikkeling te controleren en verwijder heldere of dode eieren.
4. Stop met keren twee tot drie dagen voor het verwachte uitkomen en verhoog de luchtvochtigheid iets.
5. Laat de jongen zonder hulp uitkomen en zorg er daarna voor dat ze warm blijven en kropmelk krijgen.