Classic (Ccara)

De Classic (Ccara) is een van de twee voornaamste vachttypes van de gedomesticeerde lama (Lama glama). Het type wordt herkend aan de korte, lichte vacht op het lichaam en een glad hoofd met weinig wol op de benen en het gezicht. Dit is het werktype van de lama, door de eeuwen heen gefokt in de hoge Andes voor het dragen van lasten over steil, rotsachtig terrein.

Volwassen dieren zijn groot. Ze staan doorgaans op ongeveer 1,7 tot 1,8 meter gemeten aan het hoofd en wegen tussen de 130 en 200 kilogram. Daarmee is de Ccara meer geschikt als pak- en landbouwdier dan als vezelproducent. De korte vacht pikt minder vuil op en is makkelijker te onderhouden in ruig terrein dan de zwaardere wollige types.

Het ras heeft een rustig, evenwichtig karakter. Ccara's zijn nieuwsgierig en intelligent, leren routines snel aan en verdragen behandeling goed wanneer ze eenmaal aan mensen gewend zijn. Het zijn kuddedieren en ze gedijen het best met ten minste een andere kameelachtige als gezelschap.

Voor wie is dit ras geschikt

De Ccara past goed op kleine boerderijen en landelijke percelen met stevige omheining en weidegang. Het is een praktische keuze voor mensen die een robuust pakdier zoeken, een rustige kuddevoogd voor schapen of geiten, of een onderhoudsarm kuddedier. Het is geen huisdier en heeft ruimte nodig, gezelschap van soortgenoten en regelmatige omgang.

De lama werd gedomesticeerd vanuit de wilde guanaco in de Andes van Zuid-Amerika. Archeologisch bewijs situeert deze domesticatie in de hooglanden van het huidige Peru en Bolivia, enkele duizenden jaren geleden, waarmee de lama tot de oudste gedomesticeerde dieren van Amerika behoort.

Voor de Andeanvolkeren was de lama een centraal werkdier. Het vervoerde goederen over bergpaden, leverde vlees en huiden, en zijn mest werd als brandstof gebruikt. Onder de Incasstaat verplaatsten grote lamakuddes handelsgoederen en voorraden over een wegennet dat hoge bergpassen doorkruiste, waar wieltransport niet mogelijk was.

Het Ccara-type werd geselecteerd voor deze transportfunctie. Fokkers gaven de voorkeur aan een kortere vacht en een stevig, atletisch lichaam dat lasten over lange afstanden op hoogte kon dragen. Het resultaat is het slanke, kortwollige dier dat men vandaag kent, duidelijk te onderscheiden van het zwaarder bewolde (Tampuli of Lanuda) type dat meer voor vezels werd gehouden.

Later werden lama's, waaronder Ccara-typen, buiten Zuid-Amerika uitgevoerd. Ze worden nu gehouden in Noord-Amerika, Europa en Australazië voor pakwerk, kuddevoogdij en als gezelschapsvee, hoewel het ras het sterkst verbonden blijft met zijn Peruaanse en bredere Andesherkomst.

De Ccara heeft het klassieke lamasilhouet: een lange hals rechtop gedragen, een wigvormig hoofd met bananenvormige oren die naar binnen krullen, en lange benen voor het afleggen van grote afstanden. Het kenmerkende aspect is de vacht. Het lichaam draagt korte tot middelmatige wol, terwijl het gezicht, het hoofd en de onderbenen kortbehapt blijven, wat het dier een verzorgde, atletische uitstraling geeft.

De bouw is gespierd maar niet zwaar. Een correct gebouwde Ccara heeft rechte benen, een horizontale rug en een diepe borst, alles bruikbaar voor het dragen van een pakzadel. De gekussenvoeten met twee tenen grijpen op rots en zachte bodem zonder de schade die een hoef zou veroorzaken.

Vacht en kleuren

Ccara-wol is korter en grover dan die van het bewolde type, met een dekhaarlaag over een fijnere ondervacht. De kleur is sterk variabel. Effen wit, vaal, bruin, grijs en zwart komen allemaal voor, evenals bonten gevlekte combinaties. Vachtkleur heeft geen invloed op het werkvermogen en is grotendeels een kwestie van individuele fok.

De Ccara heeft een beheerst, evenwichtig karakter. Deze lama's zijn oplettend en nieuwsgierig, onderzoeken nieuwe objecten en routines en onthouden ervaringen met behandeling. Dat maakt consequente bejegening belangrijk. Met regelmatig, rustig contact worden ze gemakkelijk te leiden, te laden en te bewerken.

In het gezin is een goedgesocialiseerde Ccara rustig en verdraagzaam. Tegenover vreemden is hij eerder waakzaam dan nerveus, waarbij hij een korte afstand aanhoudt totdat hij zich op zijn gemak voelt. Deze behoedzaamheid, gecombineerd met zijn formaat en de bereidheid indringers te verjagen, is de reden waarom lama's vaak worden ingezet als kuddevoogd bij schapen en geiten.

De Ccara is een kuddedier en heeft ten minste een andere kameelachtige nodig. Hij leeft doorgaans vreedzaam samen met vee waarmee hij is opgegroeid. Spugen is een normaal communicatiesignaal dat hoofdzakelijk tussen lama's onderling wordt gebruikt bij voedsel of rangkwesties, en het is zelden gericht op mensen, meestal alleen wanneer een dier in het nauw gedreven wordt.

Verzorging

• Korte Ccara-vachten hebben weinig borstelbeurt nodig; een periodieke beurt verwijdert los haar en biedt gelegenheid de huid te controleren.
• Knip de teennagels zo nodig, doorgaans een paar keer per jaar, om de twee tenen gelijk te houden.
• Controleer het gebit en knip de vechtanden bij intacte hengsten indien nodig.
• Scheer of snij in warme klimaten de langwollige dieren terug voor de zomer om hittestress te voorkomen.

Beweging

• Dagelijkse toegang tot weide of een paddock voor begrazen en beweging.
• Wandelingen of pakuitstapjes houden werkdieren fit en mentaal actief.
• Ruimte om te rennen en te rollen; lama's maken gebruik van stofbaden om hun vacht te onderhouden.

Omgeving

De Ccara is robuust en verdraagt kou en hoogte goed. Hij heeft een droge, tochtvrije schuilplaats nodig voor schaduw en bescherming tegen wind en regen, te allen tijde schoon water en een stevige omheining van ongeveer 1,2 tot 1,5 meter hoog. De weide moet vrij zijn van giftige planten. Zorg voor ten minste een andere kameelachtige als gezelschap, want een solitaire lama is een gestresste lama.

Lama's zijn gemodificeerde herkauwers met een drieholig maagstelstel, dus de basis van het dieet bestaat uit ruwvoer: weidegras en grashoen. Ze verteren vezels efficient en houden een goede conditie op relatief bescheiden voer vergeleken met grotere veesoorten. Het doel is een stabiele lichaamsconditie, noch mager noch overvoed, want zwaarlijvigheid is een reeel risico op rijke weiden.

Zorg voor permanente toegang tot schoon water en tot gewoon zout of een voor kameelachtigen geschikt mineralensupplement, omdat ruwvoer in veel regio's bepaalde mineralen mist. Graan dient beperkt te blijven en mag alleen worden gegeven ter ondersteuning van werkdieren, dracht in de laatste fase of lactatieperiode.

Lekkernijen en supplementen

Kleine stukjes wortel of appel werken goed als trainingsbeloningen. Een mineralensupplement voor kameelachtigen dekt tekorten in het weidegras op, en selenium of vitamine D kan worden aanbevolen in regio's met een tekort of voor dieren die de winter binnen doorbrengen. Vraag supplementadvies aan een plaatselijke dierenarts, omdat de behoeften per gebied verschillen.

De Ccara is een sterk ras, aangepast aan zware hooglandcondities, en leeft bij goede huisvesting gewoonlijk 15 tot 25 jaar. De meeste gezondheidsproblemen vloeien voort uit het management en niet uit het ras zelf: parasieten, overvoeding, slechte voetverzorging of hittestress in warme, vochtige klimaten. Een kortbehapt werkdier verdraagt hitte over het algemeen beter dan een zwaar bewold exemplaar.

Preventieve zorg

• Regelmatige mesteiertelling en gerichte ontworming.
• Jaarlijkse veterinaire controle en regionale vaccinaties zoals geadviseerd.
• Regelmatige teennagelverzorging en lichaamsconditiebeoordeling.
• Schaduw en water in de zomer; droge schuilplaats in de winter.
• Mineralensuppletie afgestemd op de regio.

Vrouwelijke lama's kunnen rond de 12 tot 18 maanden fokrijp worden, hoewel veel fokkers wachten tot een merrie rond tweederde van haar volwassen gewicht heeft bereikt voor de eerste paring. Hengsten rijpen trager en zijn doorgaans vruchtbaar vanaf twee tot drie jaar.

Lama's zijn geïnduceerde ovulatoren, wat wil zeggen dat de vrouwelijke paring een eicel loslaat als reactie op de paring en niet op een vast cyclus. Daardoor kunnen ze het grootste deel van het jaar gedekt worden. De paring vindt plaats met beide dieren liggend (kushed), en het mannetje maakt een kenmerkend bromgeluid dat orgling wordt genoemd.

De draagtijd is lang, circa 11,5 maanden, en resulteert vrijwel altijd in een enkele cria. Tweelingen zijn zeldzaam. Geboortes vinden meestal overdag plaats, en een gezonde cria staat normaliter binnen een uur of twee en drinkt. Cria's worden doorgaans gespeend op vier tot zes maanden. Een aparte groep voor gespeende dieren en het vermijden van overmatige omgang met jonge hengsten helpt later gedragsproblemen te voorkomen.