Standardbred

De Standardbred is een Amerikaans paardenras dat is ontwikkeld voor de drafsport, waarbij het paard een lichte tweewielige sulky trekt in plaats van een ruiter te dragen. Het ras komt uit in twee verschillende gangen: de draf, een diagonale tweetakt, en de tel (pace), een laterale tweetakt. Een paard wordt ingedeeld als draver of teller, afhankelijk van de gang waarin het wedstrijden rijdt.

Standardbreds zijn groot, met een stokmaat van ongeveer 14 tot 17 hh, en hebben een stevig, gespierd lichaam dat gebouwd is op langdurige inspanning eerder dan korte sprints. De naam van het ras verwijst naar de snelheidsnorm (standard) waaraan paarden vroeger moesten voldoen om te worden geregistreerd: een vaste tijd over de afstand van een mijl.

Buiten de renbaan worden Standardbreds na hun sportcarrière veel ingezet als rij- en menpaard. Hun kalme, gelijkmatige karakter en leergierigheid maken ze geschikt voor recreatief rijden, buitenritten en gebruik binnen het gezin. Veel dieren vinden na hun loopbaan een nieuw thuis via adoptieprogramma's.

Voor wie geschikt

De Standardbred past bij eigenaren die op zoek zijn naar een rustig, evenwichtig paard om mee te mennen of recreatief te rijden. Het kalme karakter maakt het ras vergevingsgezind voor minder ervaren ruiters, terwijl de atletische bouw aanspreekt bij wie interesse heeft in wedstrijdmennen. Gepensioneerde drafpaarden zijn vaak tegen lage kosten beschikbaar via adoptie, al hebben ze doorgaans eerst herscholing nodig voordat ze onder het zadel kunnen worden gereden.

De oorsprong van de Standardbred ligt in het oosten van de Verenigde Staten, waar de belangstelling voor weg- en draverspaarden in de late 18e en 19e eeuw sterk toenam. Stamvader van het ras was Hambletonian 10, geboren in 1849, een hengst wiens nakomelingen al snel de Amerikaanse drafsport gingen domineren. Vrijwel elke moderne Standardbred stamt via de mannelijke lijn af van dit ene paard.

Bloedlijnen van het Engels Volbloed, de Morgan, de Canadian Pacer en de Norfolk Trotter droegen bij aan de vroege fokkerij. Fokkers selecteerden op snelheid in draf en tel onder het tuig, niet in galop, wat paarden opleverde die een snelle, gelijkmatige tweetakt over een afgemeten afstand konden volhouden.

Het ras dankt zijn naam aan de snelheidsnorm (standard) die bij de registratie werd ingevoerd. Om te worden goedgekeurd moest een paard de mijl in draf of tel binnen een vastgestelde tijd afleggen, oorspronkelijk in de buurt van 2:30 minuten. De National Association of Trotting Horse Breeders richtte in 1879 het stamboek op en legde daarmee het ras formeel vast.

Gedurende de 20e eeuw groeide de Standardbred uit tot hét drafpaard van Noord-Amerika, Australië, Nieuw-Zeeland en delen van Europa. Gerichte fokkerij bracht de racetijden gestaag omlaag, en het ras blijft tot op vandaag toonaangevend in de drafsport.

De Standardbred heeft een stevig, gespierd bouwtype, gebouwd op kracht en uithoudingsvermogen onder het tuig. Het lichaam is doorgaans langer dan hoog, met sterke, schuin geplaatste schouders en een goed ontwikkelde achterhand die de draf- en telbeweging aandrijft. Het hoofd is eenvoudig en oogt eerlijk, geplaatst op een hals van gemiddelde lengte. De benen zijn droog en duurzaam, en het geheel oogt functioneel eerder dan verfijnd.

Vacht en kleuren

Bay is de meest voorkomende kleur, gevolgd door bruin, zwart en vos. Schimmel en rood-schimmel komen voor, maar minder vaak. Aftekeningen in wit op hoofd en benen zijn toegestaan en gebruikelijk. De vacht is kort en glad en vraagt weinig meer dan routinematige verzorging.

De Standardbred geldt algemeen als een van de kalmste en meest evenwichtige paardenrassen. Generaties fokkerij gericht op de drafsport, waarbij paarden dicht op elkaar en op snelheid presteren, hebben dieren opgeleverd die rustig blijven in drukke, lawaaierige omgevingen. Die stabiliteit werkt door in de omgang met het paard en maakt het ras vergevingsgezind bij fouten van de handler.

Standardbreds zijn sociaal en hechten zich makkelijk aan mensen. Bij regelmatige omgang gaan ze ontspannen om met onbekenden, en in de kudde voegen ze zich doorgaans zonder problemen bij andere paarden. Het ras staat bekend als hardwerkend en pakt een taak liever aan dan dat het zich ertegen verzet.

De combinatie van geduld en atletisch vermogen maakt het ras geschikt voor uiteenlopende tweede loopbanen, van buitenritten tot recreatief mennen en wedstrijdsport. Het kalme karakter maakt Standardbreds tot een veelgekozen paard voor hippotherapie en voor beginnende eigenaren die de stap zetten vanaf een instappaard.

Verzorging van de vacht

• Borstel de vacht meerdere keren per week om vuil en losse haren te verwijderen en de huid te controleren op wondjes of zwellingen.
• Krab de hoeven dagelijks uit en laat de hoefsmid iedere zes tot acht weken bekappen of beslaan.
• Reinig ogen, neusgaten en de staartriem waar nodig tijdens het verzorgen.
• Was het paard af en toe in warm weer; de korte vacht droogt snel.
• Borstel intensiever tijdens de voorjaars- en najaarsrui.

Beweging

• Zorg voor dagelijkse weidegang in een paddock of wei zodat het paard vrij kan bewegen.
• Werk het paard regelmatig onder het tuig of onder het zadel om de conditie op peil te houden.
• Bouw de rijconditie van een gepensioneerd drafpaard geleidelijk op bij herscholing voor een nieuwe discipline.
• Wissel de training af met buitenritten en mennen om het paard geïnteresseerd te houden.

Omgeving

Standardbreds passen zich aan uiteenlopende klimaten aan en zijn van nature sterk. Ze hebben behoefte aan een wei of paddock, voortdurend toegang tot schoon water, en een stal of schuilstal als bescherming tegen extreme hitte, kou en regen. Het ras doet het goed bij buiten leven met voldoende beschutting, zonder dat permanente stalling nodig is.

De basis van het dieet van een Standardbred is ruwvoer. Kwalitatief goed gras of hooi moet het grootste deel van de dagelijkse voeding vormen, ongeveer 1,5 tot 2 procent van het lichaamsgewicht per dag. Paarden in lichte training of met pensioen hebben vaak weinig meer nodig dan ruwvoer, terwijl paarden in regelmatige training of wedstrijden extra energie nodig hebben uit krachtvoer zoals granen of samengestelde voeders. Voer altijd geleidelijk over minstens een week door om de spijsvertering te ontzien.

Snacks en supplementen

Kleine hoeveelheden wortel of appel zijn een veilige, incidentele traktatie. Zorg voor een zout- of mineralenblok ter vrije beschikking. Supplementen voor gewrichten, hoeven of elektrolyten kunnen werk- of seniorpaarden ondersteunen, maar gebruik ze op advies van een dierenarts en niet standaard. Schoon, vers water moet te allen tijde beschikbaar zijn.

De Standardbred geldt als een robuust en duurzaam ras, mede dankzij een brede genenpoel en selectie op werkgeschiktheid. Bij goede verzorging bedraagt de levensverwachting doorgaans 25 tot 30 jaar. De meeste gezondheidsklachten houden verband met de slijtage van het racen en met problemen die bij alle paarden voorkomen, eerder dan met erfelijke rasgebonden aandoeningen. Veel problemen zijn te voorkomen met oplettend, routinematig management.

Preventieve zorg

• Plan jaarlijkse dierenartscontroles en houd de vaccinaties op peil.
• Houd een ontwormingsschema aan op basis van mestonderzoek (eitelling).
• Laat de tanden jaarlijks controleren en zo nodig raspen.
• Blijf de hoefsmid regelmatig bezoeken voor gebalanceerde, gezonde hoeven.
• Voer weinig en vaak, met ruim voldoende ruwvoer, om de darmen te ontzien.

De Standardbred behoort tot de meest leergierige paardenrassen, het resultaat van generaties fokkerij gericht op rustig werken en meewerken onder het tuig. Het ras pikt nieuwe routines snel op en blijft doorgaans ontspannen onder druk, wat vroege omgang en herscholing eenvoudiger maakt. Paarden die van de baan komen, zijn al gewend aan tuig, verkeer, drukte en vervoer, wat een stevige basis biedt voor een tweede loopbaan in het mennen of rijden. Wie in Nederland begeleiding zoekt bij mennen of rijden, vindt die via bij de KNHS aangesloten verenigingen en instructeurs; voor de drafsport zelf is de Nederlandse Draf- en Rensport Bond de aangewezen organisatie.

Basisprincipes

1. Bouw vertrouwen op met rustig, consistent grondwerk voordat er onder het zadel of tuig wordt gewerkt.
2. Leer het paard aanleiden, aanbinden en stilstaan voor verzorging en de hoefsmid.
3. Introduceer bij herscholing voor het rijden zadel, hoofdstel en het gewicht van de ruiter stap voor stap.
4. Help tellers en dravers geleidelijk een gebalanceerde galop onder het zadel te ontwikkelen.
5. Versterk stemhulpen en een gelijkmatige reactie op teugel- en beenhulpen.
6. Bouw duur en moeilijkheidsgraad geleidelijk op zodat het paard zelfverzekerd blijft.

Standardbreds zijn rond de 18 maanden geslachtsrijp, al worden merries doorgaans pas gedekt vanaf hun derde levensjaar, wanneer ze lichamelijk volgroeid zijn. De fokkerij wordt binnen het stamboek nauwgezet beheerd, met gedetailleerde afstammingsgegevens, omdat vrijwel elk modern paard afstamt van de stamvader Hambletonian 10. Het type gang, draf of tel, wordt sterk door genetica bepaald en weegt zwaar mee bij de keuze van dekhengst en merrie.

De dracht duurt ongeveer 11 maanden, en merries dragen vrijwel altijd één veulen. Veulens staan en drinken binnen enkele uren na de geboorte. Ze worden doorgaans op een leeftijd van vier tot zes maanden gespeend en vervolgens grootgebracht op ruwvoer en begeleide weidegang, zodat botten en spieren goed kunnen ontwikkelen voordat de training begint. Jonge paarden maken als jaarling vaak al kennis met het tuig en basisscholing; serieuze wedstrijdconditionering start meestal als tweejarige.

Kunstmatige inseminatie wordt in de fokkerij van de Standardbred veel toegepast, in tegenstelling tot sommige andere rensportrassen. Zorgvuldig management van merries, hengsten en jonge dieren draagt bij aan de reputatie van het ras op het gebied van gezondheid en levensduur.