Peruaanse Paso

De Peruaanse Paso is een rijpaard dat in Peru is ontwikkeld gedurende meerdere eeuwen. Het ras staat vooral bekend om zijn soepele, gelijkmatige viertaktgang, die al vanaf de geboorte aanwezig is en niet wordt aangeleerd. Ruiters waarderen het ras voor lange uren in het zadel zonder de stotende beweging van een dravend paard.

Het ras combineert twee eigenschappen die niet vanzelfsprekend samengaan. Onder het zadel is het temperamentvol en voorwaarts, met de energie en bereidwilligheid die Peruaanse fokkers brio noemen, terwijl het aan de grond juist rustig en goedaardig is in de omgang. Een goed gefokte Peruaanse Paso draagt kop en hals fier en opgericht.

De meest kenmerkende beweging van het ras is de termino, een naar buiten rollende beweging van de voorbenen vanuit de schouder. De termino is uniek voor het ras en geeft de voorbeenactie een zwemmende indruk, terwijl de achterhand laag en stuwend blijft.

Voor wie geschikt

De Peruaanse Paso past bij ruiters die comfort over lange afstanden zoeken, zoals buitenritliefhebbers en mensen die veel uren in het zadel doorbrengen. Door zijn evenwichtige karakter is het paard ook goed te hanteren voor lichamelijk minder sterke ruiters, al beloont zijn temperamentvolle aard een zelfverzekerde hand. Het ras wordt ook onder het zadel gekeurd en ingezet bij optochten en demonstraties.

De oorsprong van het ras ligt bij paarden die Spaanse kolonisten in de zestiende eeuw naar Zuid-Amerika brachten. Vanaf 1532 bereikten Spaanse conquistadores Peru, en onder de paarden die zij meebrachten waren de Spaanse Jennet, een telganger bekend om zijn soepele laterale gangen, naast Barb- en Andalusisch bloed.

Peru beschikte niet over de uitgebreide wegennetten van Europa, en grote landgoederen lagen verspreid over kustvalleien, woestijnen en berggebied. Eigenaren hadden rijpaarden nodig die hen comfortabel over lange afstanden in een gelijkmatig tempo konden dragen. Fokkers selecteerden generatie na generatie op de soepele viertaktgang, op uithoudingsvermogen en op een bereidwillig karakter.

Gedurende het grootste deel van zijn ontwikkeling werd het ras in relatieve afzondering gefokt op Peruaanse haciënda's. Zonder veel kruising met andere rassen raakte de gang genetisch verankerd en werd hij betrouwbaar doorgegeven aan de veulens. Deze lange periode van gesloten fokkerij verklaart waarom de gang van nature voorkomt bij vrijwel elke raszuivere Peruaanse Paso.

In de twintigste eeuw verspreidde het paard zich buiten Peru, en fokkers in Noord-Amerika en elders richtten stamboeken op om de bloedlijnen vast te leggen. De Peruaanse Paso geldt als een nationaal symbool van Peru. Het ras mag niet worden verward met de Paso Fino, een apart telgangersras dat elders in Latijns-Amerika is ontwikkeld.

De Peruaanse Paso is een middelgroot, evenwichtig gebouwd paard dat eerder is gemaakt voor uithoudingsvermogen dan voor stokmaat. Het heeft een diepe borstkas, sterke, schuin geplaatste schouders en ronde bespiering die de aanhoudende gang ondersteunt. De hals is vrij zwaar en wordt gewelfd gedragen, en het hoofd is middelgroot met een uitdrukking die fokkers omschrijven als alert en fier.

Manen en staart zijn fijn en vol, en de staart is laag aangezet en wordt dicht tegen het lichaam gedragen. De achterhand beweegt laag en met veel reikvermogen, terwijl de voorbenen de rollende terminobeweging tonen die kenmerkend is voor het ras.

Vacht en kleuren

De Peruaanse Paso komt voor in een breed scala aan effen kleuren en enkele verdunde kleuren en roans. Bruin en vos zijn algemeen, en ook zwart, roodbruin, schimmel, palomino en buckskin komen voor. Witte aftekeningen op hoofd en benen zijn toegestaan. De vacht zelf is kort en fijn, terwijl manen, voorlok en staart lang en zijdeachtig groeien.

De Peruaanse Paso staat bekend om de combinatie van brio en zachtaardigheid. Brio is de term die fokkers gebruiken voor de voorwaartse energie, moed en doorzettingsvermogen van het paard. Onder het zadel is het paard temperamentvol en gevoelig voor de hulpen, met een duidelijke wil om vooruit te gaan.

Aan de grond en in de omgang met mensen is datzelfde paard doorgaans rustig en goedaardig. Het ras bouwt een sterke band op met zijn verzorgers en is over het algemeen gezeglijk en leergierig, wat de dagelijkse omgang eenvoudig maakt. Met andere paarden is het meestal sociaal en het went goed aan een kudde.

Tegenover onbekenden is een zelfverzekerde Peruaanse Paso doorgaans oplettend in plaats van nerveus. De waardige houding hoort net zo goed bij het karakter als bij de bouw van het paard. Het ras past bij een eigenaar die de energie kan sturen met consequente en eerlijke omgang.

Verzorging van de vacht

• Borstel het lichaam meerdere keren per week voor een schone vacht en een gezonde huid.
• Kam en ontwar de lange manen en staart voorzichtig om haarbreuk te voorkomen.
• Krab de hoeven dagelijks uit en controleer op steentjes, vastgepakt vuil en tekenen van straalontsteking.
• Was het paard indien nodig en droog de benen goed om huidproblemen te voorkomen.
• Controleer tijdens het poetsen ogen, neusgaten en huid op vroege tekenen van problemen.

Beweging

• Zorg voor regelmatige arbeid onder het zadel of aan de hand om het paard fit te houden en de gang zuiver te laten blijven.
• Dagelijkse weidegang in een paddock of wei ondersteunt zowel het welzijn als de conditie.
• Wissel buitenritten af met werk in de rijbaan om het paard gemotiveerd te houden.
• Bouw de conditie geleidelijk op voordat je langere ritten maakt.

Leefomgeving

De Peruaanse Paso doet het goed met toegang tot weiland en een schuilstal of stal als beschutting tegen hitte, wind en regen. Met de juiste beschutting en consequente verzorging past het ras zich aan diverse klimaten aan. Gezelschap van andere paarden helpt dit sociale ras rustig en tevreden te houden.

De basis van het dieet van de Peruaanse Paso is ruwvoer. Hooi of weidegras van goede kwaliteit moet het grootste deel van de dagelijkse inname vormen, ongeveer 1,5 tot 2 procent van het lichaamsgewicht aan ruwvoer per dag. Veel van deze paarden zijn zuinige verbruikers, dus krachtvoer wordt alleen toegevoegd wanneer de arbeid extra energie vraagt.

Vers, schoon water moet te allen tijde beschikbaar zijn, samen met een zout- of mineralenbron. Voer op vaste tijden en verdeel grotere rantsoenen over kleinere maaltijden ter ondersteuning van de spijsvertering.

Snacks en supplementen

Kleine hoeveelheden wortel of appel zijn geschikte traktaties. Een uitgebalanceerd vitamine- en mineralensupplement kan helpen wanneer ruwvoer alleen niet in de behoefte voorziet, en je dierenarts kan adviseren over aanvullingen voor oudere paarden of dieren die zwaar werk verrichten. Voer elke voedingsverandering geleidelijk in over een week of langer.

De Peruaanse Paso is een robuust ras met een lange werkzame periode. Veel dieren blijven tot ver in de twintig sterk en actief, en bij goede verzorging is een levensverwachting van 25 tot 30 jaar gebruikelijk. Het ras kent geen enkele bepalende erfelijke aandoening, maar deelt de gangbare gezondheidsproblemen van paarden in het algemeen.

Regelmatige dierenartscontrole, aandacht voor voeding en goede hoefverzorging zijn de belangrijkste factoren om deze paarden gezond te houden gedurende hun lange leven.

Preventieve zorg

• Plan jaarlijkse of halfjaarlijkse dierenartscontroles en basisvaccinaties.
• Ontworm op basis van een door de dierenarts begeleid parasietenprogramma en mestonderzoek.
• Laat het gebit minstens één keer per jaar controleren en raspen.
• Laat de hoeven elke zes tot acht weken bekappen.
• Houd de lichaamsconditie in de gaten om zowel overgewicht als ondervoeding te voorkomen.

De Peruaanse Paso is intelligent, leergierig en bouwt snel een band op met een trainer, waardoor het paard goed reageert op geduldige omgang. Omdat de viertaktgang aangeboren is, creëert training de gang niet, maar verfijnt deze balans, ritme en verzameling. De brio van het paard zorgt voor voorwaartse drive, dus het werk draait vooral om het sturen van die energie en het opbouwen van zachte, consequente reacties.

Grondwerk bouwt vertrouwen en respect op, zowel voorafgaand aan als naast het werk onder het zadel. Het ras reageert slecht op harde, dwingende methoden en veel beter op duidelijke, eerlijke en herhaalbare hulpen.

De basis

1. Begin met hanteren en grondwerk om leiden, stilstaan en wijken aan te leren.
2. Introduceer het zadeltuig en laat het paard rustig wennen aan het gewicht van de ruiter, in korte sessies.
3. Bouw voorwaarts gaan, stoppen en sturen op in de stap voordat je de gang toevoegt.
4. Ontwikkel de natuurlijke gang met lichte aanleuning en een gelijkmatig ritme.
5. Voeg overgangen, zijwaartse arbeid en buitenritten toe naarmate het vertrouwen groeit.

Peruaanse Paso's bereiken hun fysieke volwassenheid rond hun vierde tot vijfde levensjaar, al worden ze vaak pas onder het zadel gebracht wanneer ze volgroeid genoeg zijn voor het werk. Merries worden meestal gedekt zodra ze goed zijn uitgegroeid, en fokkers selecteren op een gezonde bouw, een zuivere natuurlijke gang en een goed karakter.

De dracht duurt ongeveer 11 maanden, en de merrie draagt vrijwel altijd een enkel veulen. Tweelingen komen zelden voor bij paarden en zijn over het algemeen ongewenst omdat ze een hoog risico met zich meebrengen voor merrie en veulens. Het pasgeboren veulen staat op en drinkt binnen de eerste uren na de geboorte.

Een bepalend kenmerk van het ras is dat de gang raszuiver wordt doorgegeven. Doordat deze eigenschap door eeuwen van gesloten fokkerij is vastgelegd, vertonen raszuivere veulens al op jonge leeftijd betrouwbaar de soepele viertaktgang. Jonge paarden worden gespeend, vroeg gehanteerd om vertrouwen op te bouwen, en geleidelijk klaargestoomd voor het werk onder het zadel naarmate ze volwassen worden.