Oberhasli

De Oberhasli-geit is een melkgeit uit de bergkantons van Zwitserland. Het ras is middelgroot en te herkennen aan een vacht in een kleur die loopt van roodbruin tot dieprood, de zogeheten gemskleur (ook wel chamois genoemd), met zwarte aftekeningen op de kop, de poten, de buik en langs de rug. Een volwassen geit weegt doorgaans zo'n 54 kg en meet ongeveer 71 cm op de schoft, terwijl een bok groter en zwaarder is.

Het ras wordt vooral gehouden om de melk. De opbrengst is bescheiden in vergelijking met gespecialiseerde melkrassen, maar de melk heeft een milde, zoete smaak die veel houders juist daarom verkiezen om te drinken en tot kaas te verwerken. Oberhasli-geiten zijn bovendien betrouwbare moederdieren en gedijen goed in een koeler klimaat en op ruig terrein, een weerspiegeling van hun alpiene afkomst.

Het karakter behoort tot de belangrijkste eigenschappen van het ras. Oberhasli-geiten zijn over het algemeen rustig, zachtaardig en op mensen gericht. Daardoor zijn het praktische dieren voor kleine bedrijven, hobbyboerderijen en jeugdprojecten zoals 4-H. Ze blijven alert op hun omgeving, zonder nerveus of schrikachtig te worden.

Voor wie de Oberhasli-geit geschikt is

De Oberhasli-geit past bij houders die een handelbare, gelijkmatige melkgeit willen, eerder dan de hoogst mogelijke melkopbrengst. Het rustige karakter en de tolerantie voor koel weer maken het ras geschikt voor hobbyboeren, thuiskaasmakers en jeugdveeprojecten. Wie in een zeer warm klimaat woont of een grootschalig commercieel melkras zoekt, kan beter kijken naar grotere alpiene rassen.

De Oberhasli-geit komt uit de bergstreken van Zwitserland, waaronder de streek Oberhasli in het Berner Oberland, waaraan het ras zijn naam ontleent. Het ras behoort tot de brede groep Zwitserse alpiene melkgeiten die generatie na generatie werden gefokt voor de melkvoorziening van kleine bergboerderijen. De gemskleur was in deze Zwitserse kuddes een vast terugkerend kenmerk.

Geiten van dit type werden begin twintigste eeuw naar de Verenigde Staten geïmporteerd. Enkele decennia lang werden ze samen met andere alpiene importdieren ingedeeld en soms onder de bredere noemer Alpine geregistreerd, waardoor de eigen identiteit van het ras vervaagde.

Dankzij het werk van toegewijde fokkers werden dieren met het oorspronkelijke Zwitserse gemspatroon opgespoord en gericht verder gefokt om de lijn zuiver te houden. Na verloop van tijd werd de Oberhasli-geit erkend als een zelfstandig ras, niet langer als een kleurvariant van de Alpine geit.

Tegenwoordig is de Oberhasli-geit nog altijd minder talrijk dan verschillende andere melkgeitenrassen. Het ras wordt in stand gehouden door houders die de kleur, het karakter en de melkkwaliteit waarderen, en stamboeken blijven de nadruk leggen op de kenmerkende gemskleurige vacht met zwarte aftekeningen.

De Oberhasli-geit heeft een evenwichtige bouw van het melktype: een rechte rugbelijning, een diepe romp en bij geiten een goed opgehangen uier. De kop heeft een recht tot licht hol profiel, de oren staan rechtop en naar voren gericht, en de algemene indruk is alert en verzorgd. Zowel geiten als bokken kunnen gehoornd of onthoornd zijn, afhankelijk van de bedrijfsvoering.

Vacht en kleuren

De kenmerkende kleur is de gemskleur, variërend van lichtbruin tot een diep roodbruin. Op de kop lopen kenmerkende zwarte aftekeningen, met twee lichte strepen die van boven elk oog naar de bek lopen; verder is er zwart op de onderbenen en de buik, en een zwarte streep over de rug. De oren zijn vaak zwart omrand of gevlekt. Bokken dragen doorgaans meer zwart in de vacht dan geiten. Het haar is kort tot middellang en ligt strak tegen het lichaam.

De Oberhasli-geit staat bekend om een stabiel, zachtaardig karakter. Deze geiten zijn op mensen gericht en bouwen doorgaans een band op met hun verzorgers. Daardoor verlopen routinetaken zoals melken en hoeven bekappen soepeler. Ze blijven waakzaam op hun omgeving, maar raken zelden in paniek, een eigenschap die goed past bij open weiland en wisselend terrein.

Binnen het gezin is het ras vriendelijk en verdraagzaam, en het wordt vaak aangeraden voor huishoudens met kinderen en voor jeugdshowprojecten. Tegenover vreemden reageren de meeste Oberhasli-geiten eerst terughoudend, waarna ze snel wennen zodra ze de persoon kennen. Over het algemeen kunnen ze goed opschieten met andere geiten en met ander vee, al gelden binnen de kudde nog altijd een eigen rangorde en individuele karakterverschillen.

Vergeleken met andere rassen is de Oberhasli-geit relatief stil. Oberhasli-geiten blaten minder dan sommige andere melkgeitenrassen. Dat is prettig op plekken waar geluidsoverlast een aandachtspunt is. Zoals alle geiten zijn ze nieuwsgierig en goede klimmers, dus een veilige afrastering en voldoende afleiding helpen ontsnappingen en verveling te voorkomen.

Vachtverzorging

• Borstel de korte vacht wekelijks om losse haren te verwijderen en de huid te controleren
• Bekap de hoeven elke 6 tot 8 weken om overgroei en kreupelheid te voorkomen
• Controleer oren, ogen en vacht tijdens de dagelijkse omgang op parasieten
• Houd bij melkgevende geiten de uier en de flanken schoon en scheer ze waar nodig

Beweging

• Bied dagelijks toegang tot een weiland of een ruime uitloop
• Bied klimgelegenheid, zoals klimrekken, boomstronken of rotsblokken, voor het natuurlijke klimgedrag van de geit
• Zorg voor een afrastering van minstens 1,2 tot 1,5 meter hoog: geiten testen en beklimmen zwakke plekken
• Wissel de weidepercelen af om het grasaanbod te beheren en de parasietendruk te verlagen

Leefomgeving

Dankzij de alpiene oorsprong verdraagt het ras kou goed, maar voor een goede gezondheid is bij nat of winderig weer een droge, tochtvrije stal nodig. Zorg voor schoon strooisel, goede ventilatie en schaduw in de zomermaanden, want voor dit ras is hittestress een groter risico dan kou. Houd minstens één andere geit als gezelschap: Oberhasli-geiten zijn kuddedieren en gedijen slecht in eenzaamheid.

De basis van het dieet van de Oberhasli-geit is ruwvoer: weidegras, struikgewas en hooi van goede kwaliteit, van gras of van vlinderbloemigen. Struikgewas, zoals heesters en bladrijke planten, sluit aan bij het natuurlijke voedingsgedrag van de geit. Melkgevende geiten en groeiende kids hebben extra energie en eiwit nodig, meestal in de vorm van een afgemeten portie krachtvoer voor melkgeiten. Schoon water moet altijd beschikbaar zijn, want de melkgift daalt snel zodra het water tekortschiet.

Traktaties en supplementen

Geef traktaties, zoals kleine hoeveelheden fruit of groente, met mate, zodat het rantsoen in balans blijft. Bied losse geitenmineralen aan met een koper- en seleengehalte dat past bij de regio, want tekorten komen vaak voor waar de bodem hierin tekortschiet. Een zoutbron en schoon water maken de dagelijkse behoeften compleet. Raadpleeg een dierenarts of voorlichtingsdienst voordat er supplementen worden toegevoegd voor een specifiek gezondheidsdoel.

De Oberhasli-geit is een robuust ras dat goed bestand is tegen koude en ruige omstandigheden. Bij een goede verzorging halen veel dieren een leeftijd van 12 tot 18 jaar, al is de productieve melkperiode korter dan de totale levensduur. De meeste gezondheidsproblemen zijn dezelfde problemen die melkgeiten in het algemeen treffen, en zijn grotendeels te voorkomen met routineverzorging, hygiëne en goede voeding.

Preventieve zorg

• Plan mestonderzoek in en ontworm op basis van de uitslag
• Bekap de hoeven elke 6 tot 8 weken
• Houd de vaccinaties op peil volgens lokaal veterinair advies (CDT is in veel streken standaard)
• Geef losse mineralen die passen bij de regio
• Zet nieuwe dieren in quarantaine voordat ze aan de kudde worden toegevoegd

Oberhasli-geiten zijn al binnen het eerste levensjaar geslachtsrijp, maar geiten worden doorgaans pas gedekt zodra ze goed zijn uitgegroeid, vaak rond de 8 tot 10 maanden of bij een voldoende lichaamsgewicht. Zoals de meeste geitenrassen zijn het seizoensgebonden fokdieren die vooral bronstig worden in de koelere maanden van de herfst en vroege winter. De dracht duurt ongeveer 150 dagen, zo'n vijf maanden.

Geiten werpen doorgaans één of twee kids, waarbij een tweeling veel voorkomt bij volwassen dieren. Het ras staat bekend om goede moederinstincten: geiten likken hun kids doorgaans schoon, laten ze drinken en beschermen ze zonder dat er veel hulp nodig is. Kids staan kort na de geboorte al op en drinken. Het is belangrijk dat ze in de eerste uren biest binnenkrijgen, voor hun weerstand.

Kids kunnen al in de eerste weken beginnen met knabbelen aan ruwvoer en worden doorgaans rond de 12 weken gespeend, afhankelijk van of ze bij de moeder of met de fles worden grootgebracht. Fokbokken moeten worden geselecteerd op bouw, karakter en de juiste gemskleurige aftekeningen, om het karakteristieke uiterlijk van het ras te behouden.