Nubische geit

De Nubische geit, ook wel Anglo-Nubische geit genoemd, is een grote melkgeit die eind negentiende eeuw in Engeland is ontstaan. Het is wereldwijd een van de meest gehouden melkgeitenrassen, vooral vanwege de melk met een hoger vetgehalte dan bij de meeste andere melkgeitenrassen. Het ras valt meteen op door de lange hangoren die ver onder de kaaklijn uitkomen en het bolle profiel van de kop, vaak een ramsneus genoemd.

Nubische geiten zijn vriendelijk en zoeken graag het gezelschap van mensen op. Ze lopen hun verzorger vaak achterna over het erf en reageren duidelijk op aandacht. Het ras staat ook bekend om zijn stem: een geit kan luid roepen van honger, bij scheiding van de kudde, of gewoonweg om contact te zoeken. Dat maakt ze een gezellige aanwezigheid, maar wie dicht bij de buren woont, doet er goed aan hiermee rekening te houden.

Als tweeledig ras levert de Nubische geit een gematigde hoeveelheid melk met een hoog vetgehalte, geschikt om te drinken maar ook uitstekend voor het maken van kaas en zeep. Geiten bereiken een flinke schofthoogte, en bokken zijn nog duidelijk groter. Het ras verdraagt warmte goed, iets dat vaak wordt toegeschreven aan de deels tropische voorouders.

Voor wie de Nubische geit geschikt is

De Nubische geit past bij eigenaren die een productieve melkgeit met een sociaal karakter willen en geen moeite hebben met een praatgraag dier. De melk met het hoge vetgehalte is aantrekkelijk voor wie thuis kaas of zeep maakt. Het ras verdraagt hitte goed en is daarom een praktische keuze in warmere streken. Wie in een dichtbevolkte omgeving woont, denkt beter vooraf na over hoeveel geluid deze geit maakt.

Het ras is in de negentiende eeuw in Engeland ontstaan. Britse geitenhouders kruisten hun lokale geiten met bokken die via havensteden werden ingevoerd, in het kielzog van de handel met Noord-Afrika, het Midden-Oosten en India. Deze geïmporteerde dieren brachten de hangoren en de bolle neus mee die het ras nog altijd kenmerken.

De naam verwijst naar deze gemengde afkomst. De term Nubisch verwijst naar de regio in het noordoosten van Afrika, al is het ras zoals het er nu uitziet in Groot-Brittannië samengesteld en vastgelegd, niet in een van de oorspronkelijke bronlanden. Om deze Britse samenstelling te onderscheiden van de oorspronkelijk ingevoerde dieren wordt het ras officieel Anglo-Nubische geit genoemd.

Begin twintigste eeuw lag het raskenmerk in Engeland vast, met de lange oren, de ramsneus en de melkfunctie als bepalende eigenschappen van de rasstandaard. Van Groot-Brittannië uit verspreidde het ras zich naar andere landen, waar fokkers zowel de melkkwaliteit als de hittebestendigheid waardeerden.

In Noord-Amerika groeide de Nubische geit uit tot een van de populairste melkgeitenrassen, geregistreerd bij de grote geitenfokverenigingen en gehouden op zowel kleine hobbybedrijven als grotere melkgeitenbedrijven. Die combinatie van vetrijke melk, een groot postuur en een aanpasbare gezondheid zorgde ervoor dat het ras in uiteenlopende klimaten kon worden gehouden.

De Nubische geit heeft een groot, hooggebouwd lichaam met een lang lijf en relatief fijne beenderen voor zijn formaat. De twee meest kenmerkende onderdelen zijn de oren en de kop. De oren zijn lang en breed, liggen plat tegen de kop aan en reiken tot voorbij de bek. Het kopprofiel is sterk bol, wat de geit de karakteristieke ramsneus geeft. Beide geslachten kunnen gehoornd of van nature hoornloos zijn, en op veel bedrijven worden de kids op jonge leeftijd onthoornd.

Vacht en kleuren

De vacht is kort en ligt strak tegen het lichaam, wat goed past bij de warmtebestendigheid van het ras. De rasstandaard stelt geen eisen aan de kleur, waardoor Nubische geiten in tal van tinten en tekeningen voorkomen. Effen zwart, rood en bruin zijn veelvoorkomend, net als gevlekte en schimmelpatronen en combinaties van zwart met bruin. De huid en de korte vacht vragen weinig verzorging, al is het verstandig de lange oren regelmatig te controleren op vuil en parasieten.

Nubische geiten zijn sociale dieren die een sterke band opbouwen met hun verzorgers. Van nature zijn ze nieuwsgierig: nieuwe voorwerpen worden onderzocht en ze vragen vaak actief om aandacht. Binnen de kudde gedragen ze zich doorgaans rustig en kunnen ze goed opschieten met andere geiten, en ook met ander vee zoals schapen of pluimvee wennen ze meestal snel als ze er samen mee opgroeien.

Binnen het gezin is het ras zachtaardig en geduldig, en daarom een geschikte keuze voor hobbyboerderijen en, onder toezicht, voor kinderprojecten. Tegenover onbekenden reageren Nubische geiten eerder nieuwsgierig dan schuw, al helpt een gewenningsperiode altijd. Als kuddedier heeft de geit minstens een soortgenoot nodig; alleen gehouden kan ze gestrest en luidruchtig worden.

Voor veel eigenaren is de stem het meest bepalende kenmerk van dit ras. Nubische geiten roepen luid en aanhoudend: bij honger, tijdens de bronst, bij scheiding van de kudde, of gewoon om contact te zoeken. Wie in een woonwijk woont en een Nubische geit overweegt, houdt hier vooraf best rekening mee.

Dankzij de korte vacht is er weinig vachtverzorging nodig, maar het ras vraagt wel om regelmatige gezondheidszorg, vooral hoefbekap en het controleren van de oren. Zoals alle geiten zijn Nubische geiten sociale dieren die gezelschap, bewegingsruimte en bescherming tegen weer en roofdieren nodig hebben.

Vachtverzorging

• Borstel af en toe om losse haren te verwijderen en de huid te controleren op parasieten
• Bekap de hoeven elke 6 tot 8 weken om overgroei en kreupelheid te voorkomen
• Controleer de lange oren regelmatig op vuil, mijten en verwondingen
• Houd de vacht droog; de korte haren stoten regen bij langdurig nat weer niet goed af

Beweging

• Geef dagelijks toegang tot weiland of struikgewas om te bewegen en te foerageren
• Bied klimobjecten aan, zoals boomstronken, rotsblokken of verhogingen
• Laat de geiten bij goed weer minstens een paar uur per dag buiten actief zijn

Leefomgeving

Nubische geiten hebben een deugdelijke omheining nodig, want geiten testen graag de grenzen en ontsnappen makkelijk uit een zwakke afrastering. Een droog en tochtvrij onderkomen beschermt tegen regen, wind en strenge kou, terwijl schaduw en ventilatie in de zomer belangrijk zijn. Het ras verdraagt hitte beter dan veel andere melkgeitenrassen, maar heeft nog altijd continu toegang tot schoon water nodig. Houd geiten in groepen en niet alleen.

De basis van het dieet van een Nubische geit is ruwvoer. Kwalitatief goed hooi, weidegras en struikgewas moeten het grootste deel van het menu vormen. Geiten grazen niet alleen, ze knagen van nature ook graag aan struiken, bladeren en onkruid. Melkgevende geiten en groeiende kids hebben een hogere energie- en eiwitbehoefte en krijgen daarom meestal krachtvoer naast het ruwvoer. Verander het dieet nooit abrupt, want geiten hebben een gevoelig spijsverteringsstelsel.

Snacks en supplementen

Zorg voor vrije toegang tot een mineralenmix die speciaal voor geiten is samengesteld, want geiten hebben een andere, hogere koperbehoefte dan schapen, waar schapenmineralen niet in voorzien. Schoon water moet continu beschikbaar zijn, zeker voor melkgevende geiten. Kleine hoeveelheden fruit en groente kunnen af en toe als traktatie worden gegeven, maar mogen nooit het ruwvoer vervangen.

Nubische geiten zijn robuuste dieren die bij goede verzorging doorgaans 12 tot 18 jaar oud worden. De meeste gezondheidsproblemen bij dit ras komen ook bij melkgeiten in het algemeen voor: inwendige parasieten, hoefaandoeningen en een klein aantal chronische infectieziekten waar verantwoorde fokkers op testen. Hittebestendigheid is een sterk punt, maar ook deze geiten hebben parasietenbeheersing, vaccinaties en regelmatige hoefverzorging nodig om gezond te blijven.

Preventieve zorg

• Laat regelmatig mestonderzoek doen en ontworm op basis van de uitslag, niet volgens een vast schema
• Bekap de hoeven elke 6 tot 8 weken
• Vaccineer in overleg met de dierenarts tegen clostridiose en tetanus (CDT)
• Koop dieren van koppels die getest zijn op CAE, CL en de ziekte van Johne
• Geef mineralen die specifiek voor geiten zijn samengesteld, voor voldoende koper

Geiten van het Nubische ras zijn meestal geslachtsrijp tussen de zeven en tien maanden, al wachten veel houders tot een geit rond de 30 tot 35 kg weegt en goed is uitgegroeid voordat ze voor het eerst wordt gedekt. Anders dan bij sommige andere melkgeitenrassen loopt de bronstcyclus over een lange periode, en in sommige klimaten bronsten Nubische geiten vrijwel het hele jaar door, wat flexibiliteit geeft in de planning van geboorte en melkproductie.

De draagtijd bedraagt ongeveer 150 dagen, zo'n vijf maanden. Een tweeling is de meest voorkomende uitkomst, al komen ook enkelingen en drielingen voor. Geiten zijn over het algemeen aandachtige moeders en bevallen in de meeste gevallen zonder hulp, al is het verstandig eerstelingen extra in de gaten te houden.

Kids kunnen bij de moeder drinken, of worden weggehaald en met de fles grootgebracht op verhitte biest en melk: een methode die sommige bedrijven gebruiken om ziekten zoals CAE onder controle te houden. Kids worden meestal binnen de eerste twee weken onthoornd als hoornloze dieren gewenst zijn. Spenen gebeurt doorgaans rond de 8 tot 12 weken. Buiten de geplande dekperiodes worden bokken apart van de geiten gehouden vanwege hun sterke geur tijdens het bronstseizoen.