Ekstereend

De Ekstereend is een lichtgewicht tamme eend die in Wales is ontwikkeld. De naam verwijst naar het zwart-witte verenpatroon dat lijkt op de wilde ekster: het grootste deel van het lichaam is wit met contrasterende tekeningen op de kruin en de rug. Volwassen dieren wegen doorgaans tussen de 2 en 3 kilogram, waarmee het ras in de middenzware tot lichte categorie valt onder de boerderijenden.

Het ras is tweeledig inzetbaar en wordt gehouden voor zowel eieren als vlees. Vrouwtjes zijn productieve legsters en door hun lichtere bouw blijven de dieren actieve zoekers die goed bewegen in een tuin of weide. De kleur van de eierschaal varieert per individu van wit tot een lichtblauwgroen.

Houders beschrijven de Ekstereend als vriendelijk, rustig en goedaardig, maar tegelijkertijd actief op het land. Het is een praktische keuze voor een kleine koppel waarbij zowel temperament als eileg van belang zijn.

Voor wie is dit ras geschikt

De Ekstereend past bij houders die een productieve legster willen die ook actief en makkelijk te hanteren is. Het ras gedijt goed als er voldoende ruimte is om te foerageren en toegang tot schoon water. Het is een redelijke starterseend voor gezinnen en kleine bedrijven, al is het minder gangbaar dan de meestgehouden rassen, zodat het vinden van geschikt pluimvee enige inspanning vraagt.

De Ekstereend ontstond in Wales aan het begin van de twintigste eeuw. Het ras wordt doorgaans toegeschreven aan fokkers die na de Eerste Wereldoorlog in de regio werkzaam waren en die een robuuste eend wilden kweken die goede eileg combineerde met bruikbaar slachtgewicht.

De fokkers selecteerden naast legprestaties ook op het kenmerkende bonte patroon, waarmee de zwart-witte kleur die aan het ras zijn naam geeft werd vastgelegd. Het patroon doet denken aan de wilde ekster: een wit lichaam met donkere tekeningen geconcentreerd op de kruin en over de rug.

In de decennia erna verspreidde het ras zich naar andere landen, omdat liefhebbers van watervogels dieren importeerden voor tentoonstellingen en kleinschalige houderij. Het werd opgenomen in de Britse pluimveestandaarden en later erkend in Noord-Amerika.

De Ekstereend is een minderheidsras gebleven en heeft geen grote commerciële verspreiding gekend. Het aantal dieren hangt grotendeels af van hobbyisten en op behoud gerichte houders die de lijn in stand houden vanwege de legkwaliteiten en het exterieur.

De Ekstereend heeft een lang, slank lichaam dat licht omhoog gedragen wordt, wat een waakzame indruk geeft. Het verenkleed is overwegend wit met een gekleurde muts op de top van de kop en een gekleurde mantel over rug en schouders. De snavel is geel tot oranje en krijgt met het ouder worden vaak groene of donkere vlekken; poten en poten zijn oranje.

Verenkleed en kleuren

De klassieke variant is zwart op wit. Er bestaat ook een blauwe variant, waarbij de donkere partijen een verwaterd leisteenblauw tonen in plaats van zwart. De tekeningen variëren per dier en onder tentoonstellingsnormen is een zuivere muts- en rugvlektekening met verder volledig wit het ideaal. Bij veel dieren in de hobbymatige houderij komen verspreide gekleurde veren buiten het ideale patroon voor, wat normaal is.

De Ekstereend staat bekend om een rustige en goedaardige aard. Dieren zijn doorgaans ontspannen in de omgang met hun houders en wennen snel aan een vaste routine, wat dagelijkse verzorging en drijven eenvoudig maakt. Het is geen agressief ras tegenover mensen.

Bij gezinsleden is het ras benaderbaar en dieren die van jongs af aan regelmatig gehanteerd worden, verdragen nauw contact goed. Tegenover vreemden kunnen Ekstereenden aanvankelijk schuchter zijn, maar ze kalmeren doorgaans zodra de persoon vertrouwd is. Bij ander pluimvee gaan ze in de meeste situaties vreedzaam samen, en reutjes zijn niet opvallend agressief vergeleken met zwaardere rassen.

Ondanks het rustige karakter blijft de Ekstereend actief. Het foerageert enthousiast over gras en ondiep water op zoek naar insecten, slakken en planten. Deze activiteit houdt de dieren fit en vermindert enkele tuinplagen.

Ekstereenden zijn robuust en onveeleisend als aan hun basisbehoeften wordt voldaan. De voornaamste dagelijkse taken zijn het verstrekken van vers water, een veilig verblijf 's nachts en ruimte om overdag vrij te lopen.

Verzorging

• Eenden verzorgen zichzelf; zorg voor badwater dat diep genoeg is om de kop onder te dompelen zodat ogen en neusgaten gereinigd kunnen worden.
• Controleer snavel, poten en voeten bij routinematige behandeling op wonden of zwellingen.
• Knip de nagels alleen bij als ze overgroeid zijn, wat bij actieve dieren zelden voorkomt.
• Reken op een zwaardere uitval van veren tijdens de jaarlijkse rui.

Beweging

• Geef dagelijks toegang tot een foerageergebied met gras of weide.
• Bied een vijver, bad of grote bak aan voor zwemmen en poetsgedrag.
• Wissel het foerageergebied af zodat dieren insecten kunnen zoeken en planten kunnen grazen.

Omgeving

Het ras verdraagt een breed scala aan klimaten, maar heeft bij warm weer schaduw nodig en bij koud weer droog, tochtvrij strooisel. Breng de koppel 's nachts onder in een roofdierbestendig hok. Stro of houtsnippers zijn geschikte strooiselmaterialen, die frequent genoeg worden ververst om droog te blijven.

Een uitgebalanceerd commercieel rantsoen dekt de meeste voedingsbehoeften van de Ekstereend. Geef kuikenstartvoer aan eendenkuikens, groeivoer naarmate ze opgroeien en legvoer zodra de vrouwtjes beginnen te leggen. Foerageren levert extra insecten en groen op, maar vervangt het samengestelde voer niet. Bied grit aan zodat dieren voedsel kunnen vermalen en geef leggende vrouwtjes extra calcium, zoals fijngemalen oesterschelp.

Traktaties en supplementen

Geschikte traktaties zijn bladgroenten, erwten, gesneden groenten en meelwormen, in kleine hoeveelheden gegeven. Zorg altijd voor schoon drinkwater naast het voer, want eenden hebben water nodig om te kunnen slikken. Niacine is belangrijk voor groeiende eendenkuikens; als het voer hier weinig van bevat, voeg dan op advies van een dierenarts of leverancier een pluimvee-niacinesupplement toe.

De Ekstereend is een robuust ras zonder wijdverbreide rasspecifieke aandoeningen. Bij goede verzorging leven dieren doorgaans 8-12 jaar. De meeste problemen die bij de houderij optreden, zijn terug te voeren op omgeving en management en niet op erfelijke zwaktes, waardoor schoon water en droge huisvesting het merendeel van de problemen voorkomt.

Preventieve zorg

• Bied schoon, droog strooisel en goed doorlatende ondergrond.
• Zorg dagelijks voor vers water om te drinken en te baden.
• Geef een levensfasegericht rantsoen met voldoende niacine en calcium.
• Controleer poten, voeten en verenkleed bij routinematige behandeling.
• Houd nieuwe dieren in quarantaine voor ze bij de koppel worden geplaatst.

Ekstereenden worden buiten gehouden met een veilig hok voor de nacht en bij slecht weer. Ze geven de voorkeur aan een omgeving die een grasrijk foerageergebied, een waterpartij voor zwemmen en een droge, tochtvrije schuilplaats combineert. Door de actieve aard van het ras is beperkte ruimte niet geschikt; dieren benutten de ruimte die beschikbaar is.

Inrichtingschecklist

• Roofdierbestendig hok met een sluitende deur voor de nacht.
• Droog, absorberend strooisel dat wordt ververst voor het vochtig wordt.
• Schaduw op warme dagen en beschutting tegen wind en regen.
• Badwater boven drainage geplaatst om modder te beperken.
• Beschutte nestplaats voor leggende vrouwtjes.

Ekstereend-eieren kunnen natuurlijk uitgebroed worden onder een broedse eend of kip, of kunstmatig in een broedmachine. Net als de meeste tamme eenden, met uitzondering van de Muskuseend, duurt de broedtijd ongeveer 28 dagen. Gebruik schone, verse eieren en houd de omstandigheden gedurende de gehele cyclus stabiel voor de beste resultaten.

Uitkomststappen

1. Selecteer schone, onbeschadigde eieren en bewaar ze met de spitse kant naar beneden voor maximaal ongeveer een week voor het inleggen.
2. Stel de broedmachine in op de gewenste temperatuur en luchtvochtigheid voordat de eieren worden ingelegd.
3. Draai de eieren meerdere keren per dag en schouw ze rond dag 7-10 om de ontwikkeling te controleren.
4. Stop met draaien circa drie dagen voor het uitkomen en verhoog de luchtvochtigheid voor de lockdown.
5. Laat eendenkuikens uitkomen en drogen in de broedmachine voordat ze naar een verwarmde opfokeenheid worden verplaatst.