Aylesbury

De Aylesbury-eend is een zwaar huiseendenras dat in Engeland is ontwikkeld en zijn naam ontleent aan de stad Aylesbury in Buckinghamshire. Het is een van de bekendste witte eenden ter wereld, herkenbaar aan het zuiver witte verenkleed, het horizontale lichaam dat laag boven de grond wordt gedragen en de lange, roze-witte snavel die het onderscheidt van de meeste andere witte rassen.

Gedurende het grootste deel van de negentiende en het begin van de twintigste eeuw was de Aylesbury-eend de standaard markteend in Groot-Brittannië, in grote aantallen gefokt voor de Londense handel. Er werd geselecteerd op formaat, snelle groei en licht gekleurd vlees en huid, niet op de eileg. Volwassen woerden bereiken doorgaans een gewicht van ongeveer 4,5 tot 5 kg en vrouwtjes van ongeveer 4 tot 4,5 kg.

Het ras heeft van nature een rustig en vriendelijk karakter, met een lager energieniveau dan lichtere eendenrassen. Het hogere gewicht maakt dat het zelden vliegt, wat het beheer in een erf of klein bedrijf vergemakkelijkt. Zuivere Aylesbury-eenden zijn tegenwoordig zeldzaam en het ras wordt in zijn oorspronkelijke vorm als bedreigd beschouwd, omdat veel als Aylesbury verkochte dieren in feite witte commerciële kruisingen zijn.

Voor wie is dit ras geschikt

De Aylesbury-eend is geschikt voor houders die een kalme, grondgebonden eend willen en voldoende ruimte hebben voor een zwaar dier dat schoon water en beschutting nodig heeft. Het volgzame karakter maakt het een redelijke keuze voor gezinnen en voor mensen die voor het eerst eenden houden, mits zij begrijpen dat het een vleesras is en geen hoog-productief legras. Wie geïnteresseerd is in het behoud van traditioneel pluimvee, zal waarde hechten aan het houden van zuivere fokdieren, die moeilijker te vinden zijn dan witte commerciële hybriden.

In de Valk van Aylesbury in Buckinghamshire worden witte eenden al sinds ten minste de achttiende eeuw gehouden. Boerenfamilies in de streek hielden eenden in huis en op het erf en bevoorraadden de groeiende Londense markt, waarbij de dieren eerst over de weg en later per spoor naar de stad werden vervoerd. De handel was geconcentreerd in het Walton-kwartier van de stad, dat nauw verbonden raakte met de eendenhouderij.

In het begin van de negentiende eeuw selecteerden fokkers op formaat, een lichte snavel en wit vlees en een witte huid, kwaliteiten die door Londense afnemers werden gewaardeerd. Het lokale water en de bodem werden soms in verband gebracht met de roze kleur van de snavel, maar selectief fokken was de doorslaggevende factor. Tegen het midden van de eeuw had de Aylesbury-eend zich gevestigd als een zelfstandig ras en domineerde het de Britse eendenhandel.

De Aylesbury-eend behoorde tot de rassen die werden getoond op de eerste georganiseerde pluimveeshows in Groot-Brittannië in het midden van de negentiende eeuw. Daarbij werd een rasstandaard opgesteld die het ideale type beschreef. Showdieren werden gefokt op een diep, laag, bootvormig lichaam en een zeer lichte snavel, waardoor tentoonstellingslijnen geleidelijk losraakten van de werkende markteenden.

Vanaf het einde van de negentiende eeuw ondervond de Aylesbury-eend concurrentie van de geïmporteerde Pekineend, die snel groeide en goed reproduceerde. Veel houders kruisten Aylesbury-eenden met Pekineenden of stapten over op op Peking gebaseerde commerciële lijnen, waardoor het aantal zuivere Aylesbury-eenden afnam. Beide wereldoorlogen en veranderende landbouwpatronen deden de traditionele eendenhouderij verder slinken.

Tegenwoordig is de zuivere Aylesbury-eend zeldzaam. Fokkers met aandacht voor rassenbehoud houden kleine aantallen in stand, terwijl de grote meerderheid van de witte vleeseenden die onder de naam Aylesbury worden verkocht, commerciële witte hybriden zijn en niet het oorspronkelijke ras.

De Aylesbury-eend is lang, breed en diep gebouwd, met een lichaam dat bijna horizontaal wordt gedragen en een kiel die bij goed gefokte tentoonstellingsdieren bijna de grond raakt. Het verenkleed is over het hele lichaam zuiver wit. Het meest opvallende kenmerk is de snavel: lang en recht, met een bleke roze-witte tot vleeskleurige tint, in tegenstelling tot de oranje of gele snavel van de meeste andere witte eenden. De poten en poten zijn oranje.

Verenkleed en kleur

De Aylesbury-eend bestaat uitsluitend in de witte kleurvariëteit. De veren moeten helder wit zijn, zonder gele of crèmekleurige schijn. Dat is de reden waarom houders veel waarde hechten aan schoon badwater en droog strooisel. Woerden en vrouwtjes zien er hetzelfde uit, behalve wat formaat en de gekrulde staartpen van de woerd betreft, zodat het geslacht vaak op stem wordt bepaald: het vrouwtje heeft een luide kwak, terwijl de woerd een zachter, rauwer geluid maakt. Eendenkuikens komen uit met lichtgeel dons, dat later plaatsmaakt voor het witte volwassen verenkleed.

De Aylesbury-eend heeft een stil en evenwichtig temperament. Het dier is vriendelijk tegenover bekende houders, zelden agressief en brengt door zijn zware lichaamsbouw het grootste deel van de tijd al lopend en wroetend door in plaats van vliegend of rennend. In de eigen koppel is het sociaal en past het zich goed aan in een gemengde groep eenden. Tegenover vreemden is het eerder op zijn hoede dan nerveus, en dieren die van jongs af aan regelmatig worden aangeraakt worden tam en gemakkelijk te hanteren.

Met andere huisdieren is de Aylesbury-eend doorgaans vreedzaam, al kan het net als elke eend gestrest of geblesseerd raken door honden of katten die het achterna zitten. Woerden zijn gewoonlijk rustiger dan die van lichtere, actievere rassen. De vrouwtjes zijn niet bijzonder luidruchtig in het dagelijks leven, maar een vrouwtje zal duidelijk kwaken bij alarm. Het lage energieniveau verkleint het vluchtrisico in vergelijking met vluchtiger rassen, omdat ze gewone omheiningen niet kunnen overvliegen.

Aylesbury-eenden vergen weinig onderhoud in vergelijking met veel ander pluimvee, maar hun formaat en witte veren brengen een aantal specifieke behoeften met zich mee. Ze zijn niet geschikt voor koud, nat, modderig terrein en gedijen het best op een droge ondergrond met toegang tot schoon badwater.

Verzorging

• Zorg voor badwater dat diep genoeg is om de kop in te dompelen en water over de rug te verspreiden, wat het witte verenkleed schoon houdt en ogen en neusgaten vrijhoudt.
• Controleer snavel en ogen op vuil en afscheiding, omdat de lichte snavel snel verkleuringen toont.
• Inspecteer poten en voeten regelmatig op snijwonden of tekenen van bumblefoot, een veelvoorkomend probleem bij zware eenden op harde of vuile ondergrond.
• Verwacht tijdens de jaarlijkse rui een periode van veerverlies en houd het strooisel schoon om nieuwe veren te beschermen.

Beweging

• Laat de dieren dagelijks grazen op gras om te foerageren naar planten, slakken en insecten.
• Houd paden en poorten vlak, want zware eenden raken vermoeid en kunnen pootletsel oplopen op hellingen of treden.
• Vermijd het drijven of opjagen van de dieren, wat bij een groot ras pootletsel kan veroorzaken.

Omgeving

Huisvest Aylesbury-eenden 's nachts in een droge, tochtvrije, roofdierbestendige schuilplaats met schoon strooisel zoals stro of houtkrullen. Bied schaduw bij warm weer, want zware witte eenden verdragen hitte slecht, en houd het terrein goed gedraineerd om modderig, besmeurd verenkleed en voetproblemen te beperken.

Voer een compleet geperst voer dat is samengesteld voor eenden of watervogels, waar beschikbaar; standaard pluimveevoer kan worden gebruikt mits het geen toevoegingen bevat die schadelijk zijn voor eenden. Zorg altijd voor voortdurend schoon drinkwater naast het voer, omdat eenden water nodig hebben om te slikken en om snavel en neusgaten vrij te houden. Bied onoplosbaar grit aan zodat de dieren voedsel kunnen vermalen, en een aparte bron van oplosbaar calcium, zoals gebroken oesterschelp, voor leggende vrouwtjes.

Lekkernijen en supplementen

Geschikte lekkernijen zijn bladgroenten, erwten, gesneden groenten, meelwormen en kleine hoeveelheden graan zoals tarwe, altijd met mate zodat ze de gebalanceerde rantsoenen niet vervangen. Niacine (vitamine B3) is belangrijk voor groeiende eendenkuikens, zodat watervogelsvoer of een niacinesupplement pootmatte voorkomt. Groenten of graan op water laten drijven stimuleert natuurlijk foerageergedrag.

De Aylesbury-eend is een robuust dier wanneer het op droge, schone grond wordt gehouden met goed voer en water. De meeste gezondheidsproblemen bij dit ras hangen samen met het gewicht en het witte verenkleed en niet met erfelijke aandoeningen. Bij een goede verzorging kan een Aylesbury-eend 8 tot 12 jaar oud worden, al kan de levensduur van zware eenden die voor snelle groei zijn gefokt korter zijn.

Preventieve zorg

• Houd het hok droog, schoon en goed geventileerd en ververs het strooisel regelmatig.
• Zorg altijd voor schoon drink- en badwater.
• Zorg voor een zachte, goed drainerende ondergrond om voetletsel te voorkomen.
• Voer een uitgebalanceerd rantsoen met voldoende niacine en calcium voor de levensfase.
• Let op het gewicht en vermijd overvoeding met rijke restjes.

Aylesbury-eenden worden op de grond gehouden en kunnen gewone omheiningen niet overvliegen, zodat de huisvesting zich richt op beschutting, drainage en bescherming tegen roofdieren in plaats van op hoogte. Een tuin, wei of klein bedrijf met gras en een vijver of grote watercontainer is geschikt. Ze hebben overdag een droge rustplaats nodig en 's nachts een afgesloten hok, want buiten gelaten eenden zijn kwetsbaar voor vossen en andere roofdieren.

Inrichtingschecklist

• Een roofdierbestendig hok met solide wanden en een deur met een deugdelijke vergrendeling.
• Diep, droog strooisel dat regelmatig wordt ververst.
• Drinkwater en apart badwater, beide schoon houden.
• Schaduw van bomen of een overkapping voor warme dagen.
• Goed gedraineerd, vlak terrein om modder en voetproblemen te beperken.
• Lage omheining of gaas om eenden binnen te houden en grondse roofdieren buiten.

Aylesbury-eendeneieren hebben circa 28 dagen nodig om uit te komen, de gebruikelijke periode voor de meeste huiseenden. Eieren kunnen onder een broedende eend of kip worden gelegd, of kunstmatig worden uitgebroed. Veel zware vleeseendenrassen zijn onbetrouwbare broedsters, zodat voor Aylesbury-eenden vaak een broedmachine wordt gebruikt. Eendeneieren hebben een hogere luchtvochtigheid nodig dan kippeneieren en profiteren van dagelijks afkoelen en licht bevochtigen vanaf de tweede week, waarmee het gedrag van een broedse eend die het nest verlaat en met natte veren terugkeert, wordt nagebootst.

Stappen bij het uitkomen

1. Verzamel schone eieren en bewaar ze met de spitse kant naar beneden op koele kamertemperatuur gedurende maximaal circa een week voor het inleggen.
2. Breng de broedmachine op stabiele temperatuur en luchtvochtigheid voordat de eieren worden ingelegd.
3. Keer de eieren meerdere keren per dag en controleer de ontwikkeling door het ei te verlichten rond dag 7 en dag 14.
4. Koel de eieren vanaf de tweede week eenmaal daags af en bevochtigen ze licht.
5. Stop met keren en verhoog de luchtvochtigheid rond dag 25 voor lockdown.
6. Laat de uitgekomen kuikens in de broedmachine totdat ze droog en uitgelucht zijn voordat ze naar een warme opfokruimte worden overgebracht.