Rhode Island Red

De Rhode Island Red is een tweeledig gebruiksras dat in de Verenigde Staten is ontwikkeld en vooral wordt gehouden vanwege de gestage productie van bruine eieren. Een goed leggende hen legt ongeveer 200 tot 300 eieren per jaar, waarmee het ras tot de betrouwbaarste achtertuinleghennen behoort. Het lichaam is rechthoekig en stevig gebouwd, en het verenkleed heeft een diepe mahoniekleurige rode tint die het ras zijn naam geeft.

Het ras bestaat in twee vormen. Productielijnen zijn gefokt op eiproductie en zijn doorgaans lichter en drukker. Heritage- of showlijnen zijn zwaarder, groeien langzamer en liggen dichter bij de oorspronkelijke rasstandaard. Beide vormen delen dezelfde taaie gezondheid en verdragen een breed scala aan klimaten. Dat verklaart mede waarom het ras zich vanuit zijn oorsprong in het noordoosten van de Verenigde Staten zo ver heeft verspreid.

Rhode Island Reds scharrelen actief en doen het goed met voldoende ruimte om rond te lopen. Ze zijn vriendelijk en zelfverzekerd in de omgang met mensen en doorstaan koude winters beter dan veel lichtere rassen. Daardoor kiezen veel beginnende houders en kleine koppels voor dit ras.

Voor wie geschikt

Dit ras past bij houders die op zoek zijn naar een gestage aanvoer van bruine eieren zonder ingewikkeld management. Het verdraagt kou goed, scharrelt actief en blijft meerdere seizoenen productief. Hanen kunnen zich assertief gedragen, dus gezinnen met jonge kinderen houden wellicht liever alleen hennen. Wie op zoek is naar een rustige sierkip, vindt productielijnen wellicht te levendig.

Het ras dankt zijn naam aan de staat Rhode Island, waar boeren in de omgeving van Little Compton en Adamsville in de tweede helft van de negentiende eeuw met de fokkerij begonnen. Het doel was een taai boerderijdier dat goed legde en tegelijk een bruikbaar karkas opleverde.

De basis bestond uit een kruising van Aziatische en mediterrane rassen. Maleise en Javaanse hoenders brachten formaat, diepe kleur en gehardheid in, terwijl Bruine Leghorn en Cochin bloed de legcapaciteit en lichaamsbouw versterkten. Het resultaat was een robuust tweeledig gebruiksras, geschikt voor de gemengde boerderijen van het noordoosten van de Verenigde Staten.

De variant met enkele kam werd in 1904 opgenomen in de Standard of Perfection van de American Poultry Association, de roskamvariant volgde in 1905. Deze erkenning legde het rastype vast en hielp bij de verspreiding door het land en later daarbuiten.

Gedurende de twintigste eeuw groeide de Rhode Island Red uit tot een van de meest gehouden gebruiksrassen ter wereld en tot ouderdierstam voor veel commerciële bruine-eierhybriden. Een monument in Adamsville, Rhode Island herinnert aan de plaats van het ras in de Amerikaanse landbouwgeschiedenis, en de staat Rhode Island koos het later tot officiële staatsvogel.

De Rhode Island Red heeft een lang, breed en diep lichaam dat vrijwel horizontaal wordt gedragen. Dat geeft een baksteenachtig silhouet. Het verenkleed is een rijke, gelijkmatige mahoniekleur die richting de staart donkerder wordt. De staart is grotendeels zwart, en zwart kan ook voorkomen in de vleugelpennen en de halskraag. Huid en poten zijn geel, de snavel is roodachtig hoornkleurig.

Verenkleed en kleur

De kenmerkende kleur is het donkere, glanzende rood dat in zonlicht een lichte glans vertoont. Showdieren worden gefokt op een egale tint over het hele lichaam, met zuiver zwarte staartveren en zonder vale of vuile plekken. Werkende productielijnen zijn vaak lichter of oranjeroder van kleur en worden niet aan dezelfde kleurdiepte gehouden. Er bestaan ook Rhode Island Red-krielen, die hetzelfde kleurpatroon volgen op kleiner formaat. De Nederlandse rasstandaard, zoals gehanteerd door Kleindier Liefhebbers Nederland, beoordeelt kam, kleur en bouw op vergelijkbare punten.

Rhode Island Reds zijn alerte, bedrijvige hoenders die het grootste deel van de dag scharrelen. Hennen zijn over het algemeen rustig en gemakkelijk te hanteren, en veel exemplaren worden tam genoeg om voer uit de hand te eten. Ze zijn nieuwsgierig en zelfverzekerd in plaats van schuw. Dat maakt de dagelijkse omgang eenvoudig.

In een gemengd koppel staat het ras doorgaans hoog in de pikorde. Hennen kunnen dominant optreden tegenover schuwere rassen, dus voldoende ruimte en meerdere voerplekken voorkomen pesterijen. Tegenover mensen en gezinsleden zijn de hennen vriendelijk en verdraagzaam.

Hanen kunnen territoriaal gedrag vertonen en sommige exemplaren worden tijdens het broedseizoen agressief tegenover mensen. Het selecteren van rustige fokdieren en het regelmatig hanteren van de dieren vanaf jonge leeftijd beperkt dit. Voor een kip is het ras niet bijzonder luidruchtig, al kondigen hennen een gelegd ei aan en kraait een haan.

Het ras is gehard en weinig veeleisend, maar consequente dagelijkse verzorging houdt de dieren gezond en aan de leg. De belangrijkste behoeften zijn een schoon onderkomen, veilige bescherming tegen roofdieren en voortdurend toegang tot vers water.

Verenverzorging

• Controleer verenkleed en huid om de paar weken op luizen en mijten, vooral rond de cloaca
• Zorg voor een droge stofbadplek zodat de dieren hun eigen verenkleed kunnen onderhouden
• Inspecteer poten en tenen op kalkpoot en knip overtollige nagels of sporen indien nodig
• Reken op een zware jaarlijkse rui in het najaar, waarbij het leggen vertraagt en oude veren worden vervangen

Beweging

• Bied dagelijks scharrelruimte of een ruime uitloop, want het ras is actief en scharrelt graag
• Reken op minimaal 1 vierkante meter uitloop per dier, meer bij permanente opsluiting
• Voeg zitstokken, bladstrooisel en verspreid scharrelgraan toe om de dieren bezig te houden

Klimaat en omgeving

Rhode Island Reds verdragen kou goed dankzij hun dichte verenkleed, en de roskamvariant is in strenge winters minder gevoelig voor bevriezing dan de enkele kam. In het vochtige zeeklimaat van Nederland, met natte winters, is goede ventilatie extra belangrijk om schimmel en longproblemen te voorkomen. Bij warm weer is schaduw, ventilatie en voortdurend koel water nodig. Het hok moet droog en tochtvrij zijn met goede luchtcirculatie boven de zitstokken, en zitstokken en legnesten moeten schoon worden gehouden om parasieten en ziekten te beperken.

Het grootste deel van het dieet moet bestaan uit een uitgebalanceerd commercieel pluimveevoer, afgestemd op de levensfase van het dier. Kuikens hebben een eiwitrijk startvoer nodig, opgroeiende dieren een opfokvoer, en leggende hennen een legvoer met extra kalk voor een goede eierschaalkwaliteit. Scharrelende dieren vullen dit aan met insecten en groen, maar weiland alleen voldoet niet aan de behoefte van een legkip.

Traktaties en aanvullingen

Houd traktaties zoals scharrelgraan, meelwormen en keukenafval tot ongeveer 10 procent van het dieet, zodat ze het uitgebalanceerde voer niet verdringen. Bied onoplosbaar grit aan zodat de dieren voer kunnen vermalen in de spiermaag, en verstrek verbrijzelde oesterschelp of kalksteen apart, zodat leggende hennen naar behoefte extra kalk kunnen opnemen. Vers, schoon water moet altijd beschikbaar zijn, want zelfs een kort tekort vermindert de legproductie.

Het ras staat bekend om zijn gehardheid en sterke gestel, en de meeste gezondheidsproblemen komen voort uit parasieten, slechte huisvesting of de belasting van intensief leggen, eerder dan uit een erfelijke zwakte. Met goede verzorging halen de dieren doorgaans 6 tot 10 jaar, al leggen hennen het zwaarst in hun eerste twee tot drie levensjaren.

Preventieve zorg

• Houd het hok droog, geventileerd en schoon om luchtwegaandoeningen en parasieten te beperken
• Controleer de dieren regelmatig op mijten, luizen en veranderingen in gewicht of ontlasting
• Bied legvoer met voldoende kalk om schaal- en botproblemen te voorkomen
• Zet nieuwe dieren in quarantaine voordat ze bij het koppel worden gevoegd
• Volg lokaal advies over vaccinatie en ontworming van pluimvee

Het ras past zich aan de meeste opzetten aan, van scharrelbedrijven tot vaste hokken met uitloop, zolang de huisvesting droog, veilig en goed geventileerd is. Omdat de dieren actief scharrelen, doen ze het best met toegang tot gras en grond, maar ze verdragen ook opsluiting mits er voldoende ruimte en verrijking is.

Checklist voor de inrichting

• Stevig, afsluitbaar hok dat vossen, wasberen, ratten en roofvogels buitensluit
• Verhoogde zitstokken, hoger geplaatst dan de legnesten
• Schone, ingestrooide legnesten in een donkerder hoek
• Droge strooisellaag of mestplank die volgens een vast schema wordt gereinigd
• Schaduw en vers water in de uitloop bij warm weer
• Een stofbadplek met droge grond of zand

Net als bij andere kippen duurt het uitkomen van Rhode Island Red-eieren ongeveer 21 dagen. Moderne productielijnen worden zelden broeds, dus de meeste eieren worden in een broedmachine uitgebroed, al zetten heritage hennen vaker zelf en voeden ze hun kuikens op. Gebruik schone, goedgevormde eieren van gezonde dieren en bewaar ze met de punt naar beneden, niet langer dan ongeveer een week voordat ze worden ingelegd.

Stappen bij het broeden

1. Leg schone, bevruchte eieren in en laat de broedmachine eerst stabiliseren op temperatuur en luchtvochtigheid
2. Keer de eieren een oneven aantal keren per dag tot en met dag 18
3. Schouw rond dag 7 tot 10 om heldere of niet-ontwikkelende eieren te verwijderen
4. Stop op dag 18 met keren en verhoog de luchtvochtigheid naar circa 65-75 procent voor de uitkomstfase
5. Laat de kuikens in de broedmachine opdrogen en pluizen voordat ze naar een warme kuikenbak worden verplaatst