Phoenix

De Phoenix is een sierkippenras dat oorspronkelijk uit Japan komt en later in Duitsland verder is verfijnd. Het ras wordt vooral gehouden om het uiterlijk, niet voor vlees of eieren. Het meest kenmerkende onderdeel is de staart van de haan: die groeit lang en golvend en kan bij de juiste verzorging ver voorbij de lichaamslengte van de vogel reiken. Hennen zijn veel eenvoudiger gebouwd, met een gemiddelde staart en een compact, net lijf.

Het is een klein, licht vogeltje. Hanen wegen doorgaans rond de 2,3 kg en hennen rond de 1,6 kg. Het lichaam is slank en de houding rechtop, wat de kip een trotse, oplettende uitstraling geeft. De Phoenix beweegt snel en blijft de omgeving goed in de gaten houden.

De Phoenix is actief en zelfstandig. Bij voldoende ruimte scharrelen de dieren graag en houden ze wat meer afstand tot mensen dan rustigere, tweedoels rassen. Hennen leggen een bescheiden aantal kleine tot middelgrote, getinte of crèmekleurige eieren en zijn geen sterke doorlegsters.

Voor wie is de Phoenix geschikt

De Phoenix past bij liefhebbers en tentoonstellingshouders die een opvallend sierhoen willen en bereid zijn extra tijd te steken in verzorging en huisvesting van de staart. Voor wie een productieve legkip of een onderhoudsarm tuinkippenhok zoekt, is dit ras minder geschikt. De lange staartveren hebben schoon, droog en obstakelvrij onderdak nodig, dus de Phoenix gedijt het best bij een oplettende eigenaar en niet bij een hok waar weinig naar wordt omgekeken.

De Phoenix gaat terug op de langstaartige kippen van Japan, waar fokkers generaties lang dieren selecteerden met steeds langere staartveren. De meest extreme vorm van deze langstaartige hoenders is de Onagadori, een Japans ras waarvan de hanen op speciale, verhoogde zitstokken staarten van indrukwekkende lengte kunnen ontwikkelen doordat de veren niet over de grond slepen.

De Phoenix als apart ras ontstond eind negentiende eeuw in Duitsland. De Duitse pluimveefokker Hugo du Roi kruiste geïmporteerde langstaartige Japanse vogels met ander fokmateriaal en creëerde zo een hardere kip die veel van het langstaartkarakter behield, maar praktischer te houden was onder Europese omstandigheden.

Het ras werd begin twintigste eeuw opgenomen in de Amerikaanse standaard (APA Standard of Perfection); de zilverkleurige variëteit werd in 1924 erkend, de goudkleurige volgde later. Zowel het normale formaat als de krielvorm bestaan.

Anders dan de Onagadori is de Phoenix een ruiend ras: de staartveren worden op de normale cyclus afgestoten en vervangen in plaats van jarenlang bewaard te blijven. Daardoor is de Phoenix beter te managen voor de gewone houder, terwijl de opvallende lange staart behouden blijft.

De Phoenix heeft een slank, sierlijk lichaam en een rechtopstaande houding. De kop draagt een enkele kam met vijf punten, rode lellen en witte of crèmekleurige oorlellen. Het meest opvallende onderdeel is het verenkleed van de haan: lange, zwierende sikkelveren in de staart en lange, afhangende zadelveren die over rug en zij golven. Hennen zijn veel eenvoudiger, met een normale staartlengte en een net, rond lichaam.

Verenkleed en kleurslagen

De zilveren Phoenix heeft een wit tot zilverwitte grondkleur met zwarte tekening en een zwarte staart met groene glans. De gouden Phoenix toont een roodgouden grondkleur met vergelijkbare zwarte tekening. In sommige regio's worden ook zwarte, witte en gebonte kleurslagen gefokt. Bij alle kleurslagen is het verenkleed strak en glanzend, en de lange staart- en zadelveren van de haan vormen het centrale kenmerk van de rasstandaard. De poten zijn leikleurig tot wilgkleurig en onbevederd.

De Phoenix is een actieve, alerte kip. Ze scharrelen graag, trekken bij voldoende ruimte ver rond en blijven de omgeving in de gaten houden. Het ras heeft een schichtige, zelfstandige inslag en reageert snel op onraad, waardoor de dieren doorgaans wat afstand houden van mensen tenzij ze vanaf jonge leeftijd regelmatig worden gehanteerd.

Naar het gezin en de houder toe is de Phoenix over het algemeen niet agressief, maar het is ook geen knuffelkip. Dieren die vanaf klein regelmatig rustig worden vastgepakt, worden kalmer, maar evenaren zelden de rustige vriendelijkheid van zwaardere tweedoels rassen. Bij onbekenden blijven ze voorzichtig en lopen ze eerder weg dan dat ze toenadering zoeken.

Met andere huisdieren en in een gemengd koppel is de Phoenix goed te houden, maar de lange staart loopt risico op bevuiling of bijten in een te vol hok. Hanen kunnen tijdens het broedseizoen territoriaal gedrag vertonen. Het ras is goed geschikt voor vrije uitloop, waar het zijn snelheid en oplettendheid kan gebruiken om problemen te vermijden.

Verzorging van de Phoenix draait vooral om het beschermen van de lange staartveren en het geven van voldoende bewegingsruimte. De algemene gezondheidsbehoeften zijn vergelijkbaar met andere kippen, maar het verenkleed van de haan vraagt extra aandacht om schoon en ongebroken te blijven.

Verenverzorging

• Houd zitstokken hoog en vrij, zodat lange staartveren los hangen en niet door mest of modder slepen.
• Controleer staart- en zadelveren regelmatig op breuk, vervuiling en mijten.
• Maak vervuilde veren plaatselijk schoon met lauw water en droog de kip volledig voordat ze terug het hok in gaat.
• Knip of verzorg de veren rond de cloaca als deze vervuild raken.

Beweging

• Bied een veilige ren of begeleide vrije uitloop voor dagelijks scharrelen.
• Geef ruimte om te strekken en te stofbaden, wat de veren in goede conditie houdt.
• Voorkom overbevolking: dat leidt tot verenpikken en beschadigde staarten.

Omgeving

De Phoenix heeft een droog, tochtvrij hok nodig met hoge, gladde zitstokken en voldoende verticale ruimte eronder voor de staart. Het strooisel moet schoon en droog blijven. Het ras verdraagt uiteenlopende klimaten, maar doet het het best met beschutting tegen natte, modderige omstandigheden, die lange veren kunnen ruïneren. Dat is in het vochtige Nederlandse winterklimaat een belangrijk aandachtspunt.

De Phoenix eet standaard kippenvoer. Als kleine, actieve scharrelaar heeft het dier geen speciaal voer nodig, maar het rantsoen moet passen bij de levensfase en aangevuld worden met continu schoon water en grit. Scharrelen levert extra insecten en groen op wanneer de dieren vrij kunnen lopen, wat de conditie van het verenkleed ten goede komt.

Lekkernijen en aanvullingen

Houd lekkernijen tot ongeveer 10 procent van het dieet beperkt. Geschikte opties zijn bladgroenten, gekookte granen en meelwormen, die tijdens de rui extra eiwit leveren. Bied onoplosbaar grit aan zodat de kippen voer kunnen malen, en geef leghennen apart verpulverde oesterschelp voor een sterke eierschaal. Schoon water moet altijd beschikbaar zijn.

De Phoenix is een robuuste kleine kip, mits gehouden in schone, droge omstandigheden. De meeste gezondheidsproblemen zijn hetzelfde als bij andere kippen, met als extra aandachtspunt dat de lange staart- en zadelveren vuil en parasieten kunnen vasthouden als het hok niet schoon wordt gehouden. Bij goede verzorging wordt het dier doorgaans 6 tot 8 jaar oud.

Preventieve zorg

• Houd het hok schoon, droog en goed geventileerd.
• Controleer veren, cloaca en poten regelmatig op mijten en luizen.
• Zorg voor een stofbadplek om parasieten te helpen beheersen.
• Zet nieuwe dieren in quarantaine voordat ze bij het koppel worden gevoegd.
• Volg een parasieten- en vaccinatieschema dat past bij uw regio.

Huisvesting voor de Phoenix volgt de gangbare pluimveenormen, met een belangrijke aanvulling: de lange staart van de haan vraagt verticale ruimte en een schone omgeving. Het hok moet droog, tochtvrij en goed geventileerd zijn, met hoge zitstokken en niets direct eronder waar veren aan kunnen blijven haken. Een veilige, roofdiervrije ren laat de actieve dieren overdag scharrelen.

Checklist voor de inrichting

• Hoge, gladde zitstokken met vrije ruimte eronder.
• Schoon, droog strooisel, vrij van mestophoping.
• Roofdiervrije ren en hok met stevige sluitingen.
• Beschutte, overdekte plek om veren te beschermen tegen regen en modder, wat in het Nederlandse klimaat vaak voorkomt.
• Een droge stofbadplek.
• Water- en voerbakken die niet op de grond staan.

Phoenix eieren broeden volgens de standaard kippentijdlijn van ongeveer 21 dagen. Hennen worden matig vaak broeds, dus veel houders gebruiken een broedmachine voor betrouwbare resultaten. De eieren zijn klein tot middelgroot en getint of crèmekleurig. De broedomstandigheden komen overeen met die van andere lichte rassen, en de actieve kuikens hebben een veilige kunstmoeder nodig.

Stappen bij het broeden

1. Verzamel schone, goed gevormde eieren en bewaar ze met de punt naar beneden op een koele kamertemperatuur, niet langer dan ongeveer een week.
2. Leg de eieren in de broedmachine en houd een stabiele temperatuur van 37,5 graden C aan met een gelijkmatige luchtvochtigheid.
3. Keer de eieren meerdere keren per dag tot en met dag 18.
4. Schouw rond dag 7 tot 10 om de ontwikkeling te controleren en verwijder onbevruchte eieren.
5. Stop met keren op dag 18, verhoog de luchtvochtigheid naar ongeveer 65 procent en ga over naar de uitkomstfase.
6. Laat de kuikens volledig uitkomen en opdrogen voordat ze naar een warme, veilige kunstmoeder gaan.