Orpington

De Orpington is een zwaar, diepgebouwd hoen dat eind negentiende eeuw in Engeland is ontwikkeld. Het brede lijf en de overvloedige, losse bevedering geven het dier een rond, vol voorkomen, waardoor het groter oogt dan het in werkelijkheid is. Volwassen hanen wegen doorgaans zo'n 4,5 kg en hennen ongeveer 3,6 kg, waarmee het ras stevig in de categorie grote hoenders valt.

Het ras is gefokt als echte tweedoelkip: het moest zowel een bruikbaar karkas als een gestage eierproductie leveren. Hennen leggen ruwweg 175 tot 200 lichtbruine eieren per jaar en blijven, anders dan veel lichtere rassen, ook in de koudere maanden goed doorleggen. Dankzij de dichte bevedering verdraagt de Orpington vochtig, kil weer opvallend goed, wat het ras geschikt maakt voor het Nederlandse klimaat met natte winters.

Het karakter is een van de belangrijkste kenmerken van het ras. Orpingtons zijn rustig, volgzaam en aanhankelijk, en worden vaak tam genoeg om zonder moeite op te pakken en te hanteren. Die stabiliteit maakt ze een geliefde keuze voor gezinskoppels en voor houders die dieren willen die zich makkelijk laten managen in de achtertuin.

Voor wie is dit ras geschikt

De Orpington past bij houders die een lief, laagdrempelig hoen willen in plaats van een productiemachine voor eieren. Dankzij de dichte bevedering redt het ras zich goed in een koud, vochtig klimaat, en het rustige karakter maakt het beheersbaar voor beginnende pluimveehouders en gezinnen met kinderen. Het ras wordt vrij vaak broeds, wat ook aanspreekt op houders die een hen willen die haar eigen kuikens uitbroedt en grootbrengt.

Het ras dankt zijn naam aan de plaats Orpington in Kent, Engeland, waar pluimveehouder William Cook het in de jaren 1880 ontwikkelde. Cook wilde een praktisch boerderijhoen dat zowel een goed vleeskarkas als betrouwbare eierproductie leverde, en dat bovendien goed voor de dag kwam op de pluimveeshows die in het Victoriaanse Engeland populair waren.

De eerste kleurslag, de Zwarte Orpington, verscheen in 1886. Cook kruiste hiervoor Minorca's, Zwarte Plymouth Rocks en gladpotige Langshans. De donkere bevedering was deels een praktische keuze, omdat die het roet en vuil verborg dat in de industriesteden van die tijd gangbaar was.

De Buff Orpington, die uiteindelijk de bekendste kleurslag zou worden, volgde enkele jaren later en kwam voort uit een andere kruisingscombinatie. In de decennia daarna voegden Cook en andere fokkers extra kleurslagen toe, waaronder Wit en Blauw. Het ras verspreidde zich snel en werd op grote schaal geëxporteerd; nog voor het einde van de eeuw bereikte het Noord-Amerika en andere landen.

De Orpington werd tussen de jaren 1900 en 1920 in meerdere kleurslagen opgenomen in de Amerikaanse Standard of Perfection. Showlijnen werden in de loop der tijd gefokt op steeds zwaardere bevedering en groter formaat, terwijl gebruikslijnen dichter bij het productieve boerderijhoen bleven dat Cook oorspronkelijk voor ogen had.

De Orpington heeft een zwaar, rond gebouwd lijf met een brede rug, een diepe borst en een lichaam dat laag bij de grond wordt gedragen. De bevedering is zacht en overvloedig en staat licht van het lichaam af, wat de kip haar kenmerkende ronde, donzige uiterlijk geeft. De veren verbergen een groot deel van de poten, en de algehele indruk is die van een stevig, goed gevuld hoen.

De kop is klein in verhouding tot het lichaam, met een enkele, rechtopstaande kam, rode lellen en rode oorlellen. De poten zijn onbevederd en de huid is wit. Beide seksen hebben dezelfde algemene lichaamsvorm, waarbij hanen groter zijn en meer uitgesproken staart- en zadelveren dragen.

Verenkleed en kleuren

Buff is de meest gehouden kleur en toont een gelijkmatige goudtint over het hele lichaam. Zwarte bevedering heeft bij goed licht een groene glans, terwijl Blauw een leigrijze veer met donkere belijning laat zien. Wit is een zuivere, effen kleur. Bij elke kleurslag hoort het verenkleed zacht en vol te zijn in plaats van strak, en de kleur moet gelijkmatig zijn van kop tot staart. Dwerg-Orpingtons bestaan in hetzelfde kleurenpalet, op ongeveer een kwart van het standaardgewicht.

De Orpington is een van de zachtaardigste grote hoenderrassen. De dieren zijn doorgaans rustig en stil, en veel exemplaren worden tam genoeg om opgepakt en vastgehouden te worden. Dat maakt ze geschikt voor gezinnen met kinderen en voor houders die veel tijd bij hun koppel doorbrengen.

Tegenover mensen zijn Orpingtons vriendelijk en vaak nieuwsgierig; ze komen eerder dichterbij dan dat ze wegvluchten. Tegenover andere kippen zijn ze vreedzaam en vermijden ze conflicten. Omdat ze traag en kalm zijn, staan ze in een koppel met assertievere rassen vaak laag in de pikorde, dus is het verstandig om ze ruimte te geven om zich terug te trekken van dominantere koppelgenoten.

Het ras wordt gemakkelijk broeds. Hennen stoppen dan vaak met leggen om op een legsel te gaan zitten, en ze zijn over het algemeen aandachtige moeders. Houders die continu eieren willen rapen, kunnen genoodzaakt zijn eieren snel weg te halen of broedse hennen van het nest te verwijderen, terwijl houders die natuurlijk willen uitbroeden juist baat hebben bij deze eigenschap.

Verzorging van het verenkleed

• Controleer regelmatig de cloaca en de donsveren eronder, want de dichte bevedering houdt makkelijk mest en vocht vast
• Zorg voor een droge stofbadplek zodat de dieren zelf mijten en luizen kunnen bestrijden
• Inspecteer tijdens het hanteren op uitwendige parasieten, met extra aandacht voor de dichte veerbasis
• Knip bij fokdieren de veren rond de cloaca als vervuiling een probleem wordt
• Houd nagels en snavel in de gaten, al is ingrijpen bij actieve dieren zelden nodig

Beweging

• Geef dagelijks toegang tot een ren of begeleide vrije uitloop
• Bied scharrelmogelijkheden, zoals verspreid groen voer, om natuurlijke beweging te stimuleren
• Voorkom overbevolking, want dat leidt tot verveling en verenpikken
• Houd zitstokken laag en goed bereikbaar, want zware dieren kunnen zich bezeren bij het springen van hoogte

Omgeving

Dankzij de dichte bevedering verdraagt de Orpington kou uitstekend en blijft het ras beter doorleggen in de winter dan veel andere rassen, wat goed uitpakt in het vochtige, gematigde zeeklimaat van Nederland. Diezelfde bevedering maakt de dieren gevoelig voor hitte, dus schaduw, ventilatie en voortdurend vers water zijn in de zomer belangrijk. Houd het strooisel droog, want vochtige omstandigheden kunnen de dichte donsveren verkillen en huidproblemen in de hand werken.

Een compleet commercieel pluimveevoer moet het grootste deel van het dieet vormen. Kuikens hebben opfokkorrel met een hoger eiwitgehalte nodig, groeiende dieren gaan over op groeivoer, en leghennen hebben legvoer nodig dat de kalk levert die nodig is voor de vorming van de eierschaal. Omdat Orpingtons groot zijn en snel te zwaar kunnen worden, is portiecontrole belangrijker dan bij lichtere rassen, zeker bij dieren die vooral als huisdier of showkip worden gehouden.

Zorg voortdurend voor vers water en bied onoplosbaar grit aan, zodat de dieren hun voer in de spiermaag kunnen vermalen. Dieren met vrije uitloop vullen hun dieet aan met insecten en groen, wat in beperkte mate gezond is.

Snoepvoer en supplementen

Leghennen hebben baat bij een apart bakje verpletterde oesterschelp of kalkgrit, zodat ze naar behoefte extra kalk kunnen opnemen. Snoepvoer zoals bladgroenten, meelwormen en gebroken graan mag in kleine hoeveelheden, maar moet onder de ongeveer tien procent van de totale voeropname blijven om het dieet in balans te houden en overgewicht te voorkomen.

De Orpington is een robuust, langlevend ras met een gebruikelijke levensverwachting van 6 tot 10 jaar bij goede verzorging. Er zijn geen wijdverbreide rasspecifieke genetische afwijkingen bekend. De meeste gezondheidsproblemen komen voort uit het formaat en de dichte bevedering, niet uit een erfelijke zwakte, dus gewichtsbeheer en verenhygiëne zijn de belangrijkste dagelijkse aandachtspunten.

Preventieve zorg

• Weeg of bevoel de dieren regelmatig en pas het voer aan om overgewicht te voorkomen
• Houd hok en ren droog en schoon om parasieten en voetproblemen te beperken
• Bied lage, stevige zitstokken aan om springletsel te voorkomen
• Voer tijdens het hanteren een vaste controle op parasieten uit
• Zorg voor schaduw en ventilatie in de zomer en een droge, tochtvrije schuilplek in de winter

Omdat Orpingtons zwaar en breed zijn, hebben ze meer ruimte nodig dan lichtere rassen. Reken op ruime vloeroppervlakte in het hok en een royale ren, want dieren die te dicht op elkaar zitten, zijn eerder verveeld en gaan sneller verenpikken. Het hok moet roofdiervrij, droog en goed geventileerd zijn, met legnesten die groot genoeg zijn voor het formaat van het ras.

Dankzij de dichte bevedering verdragen de dieren kou gemakkelijk, waardoor zware isolatie zelden nodig is, maar ventilatie zonder tocht blijft belangrijk om vocht onder controle te houden. In warme streken gaat de voorkeur uit naar schaduw en luchtcirculatie boven warmte-isolatie.

Checklist inrichting

• Roofdiervrij hok met stevige sluitingen en ingegraven of afgeschuinde afrastering
• Droog, absorberend strooisel dat regelmatig wordt ververst
• Lage, brede zitstokken die de zware dieren kunnen bereiken en vastgrijpen
• Grote legnesten op een rustige, schaduwrijke plek in het hok
• Schaduwplekken en voortdurend vers water in de ren
• Goede ventilatie die directe tocht op de zitstokken vermijdt

Orpington-eieren hebben net als bij andere kippenrassen ongeveer 21 dagen nodig om uit te komen. De sterke neiging van het ras om broeds te worden maakt natuurlijk uitbroeden eenvoudig, want de hennen zitten betrouwbaar en broeden hun kuikens goed uit. Houders die meer controle willen, of grotere aantallen willen uitbroeden, kunnen in plaats daarvan een broedmachine gebruiken. In beide gevallen geldt: zet schone, bevruchte eieren van gelijkmatig formaat op, en bewaar ze niet langer dan ongeveer zeven dagen voor het broeden, met de punt naar beneden, op een koele plek.

Stappen bij het broeden

1. Kies schone, goed gevormde, bevruchte eieren en laat ze op kamertemperatuur komen voor het opzetten
2. Zet de broedmachine op 37,5 C en 45 tot 50% luchtvochtigheid en laat deze stabiliseren
3. Keer de eieren meerdere keren per dag tot en met dag 18, en markeer elke kant om het keren bij te houden
4. Schouw rond dag 7 en dag 14 en verwijder heldere of niet-ontwikkelende eieren
5. Stop op dag 18 (laatste fase) met keren en verhoog de luchtvochtigheid naar 65 tot 70%
6. Laat de kuikens ongestoord uitkomen rond dag 21 en verplaats de opgedroogde kuikens daarna naar een warme broedbak