Minorca

De Minorca is een kippenras dat oorspronkelijk van het eiland Menorca komt, voor de oostkust van Spanje. Het ras behoort tot de Mediterrane groep van lichte, actieve legkippen en is een van de grootste rassen binnen die groep. De dieren dragen hun staart hoog en staan rechtop, wat ze een alerte, zelfverzekerde houding geeft.

Het ras is vooral herkenbaar aan twee kenmerken: een zeer grote enkele kam en de omvang van de eieren. Hennen leggen grote eieren met een krijtwitte schaal, en het ras staat al lang bekend om enkele van de grootste witte eieren binnen de Mediterrane kippenrassen. De meest voorkomende kleurslag is de zwarte Minorca, met groenzwart verenkleed, al bestaan er ook witte en andere kleurvarianten.

Minorca's zijn energieke foerageerders die graag ruimte hebben om rond te scharrelen. Het is geen zwaar vleesras en de hennen worden zelden broeds, dus de belangrijkste rol op een boerderij of in een achtertuinkoppel is eierproductie, gecombineerd met een actief en gehard karakter.

Voor wie is de Minorca geschikt

De Minorca past bij houders die de dieren ruimte kunnen bieden om te foerageren en die op zoek zijn naar een gestage aanvoer van grote witte eieren. Het ras doet het goed in warmere streken, waar de grote kam helpt om warmte kwijt te raken. In een vochtig, gematigd zeeklimaat zoals dat van Nederland vraagt de kam juist extra aandacht: bij vorst is bescherming nodig. De Minorca is minder geschikt voor opsluiting in een klein hok en voor zeer koude gebieden. Van nature actief en schrikachtig, past het ras beter bij ervaren of actief betrokken houders dan bij wie een rustige schoothen zoekt.

De Minorca dankt zijn naam aan Menorca, een van de Balearen voor de oostkust van Spanje. Het ras ontstond uit het oudere Spaanse erf- en boerderijpluimvee van het westelijke Middellandse Zeegebied, dezelfde brede basis waaruit ook het verwante Spaanse ras en de Andalusische kip voortkwamen. Generaties lang hielden eilandbewoners deze dieren als praktische legkippen in het warme eilandklimaat.

In de eerste helft van de negentiende eeuw kwam het ras naar Engeland, waar pluimveehouders belangstelling kregen voor de omvang van de dieren en hun grote witte eieren. Engelse en later ook andere fokkers selecteerden op een groter postuur en een uitzonderlijk grote kam, en zo ontstonden de show- en gebruikslijnen die vandaag worden erkend.

In de tweede helft van de negentiende eeuw bereikte de Minorca Noord-Amerika. De zwarte Minorca werd in 1888 opgenomen in de Standard of Perfection van de American Poultry Association, en de witte en gele kleurslagen volgden later. In die periode gold het ras als een van de beste witte-eierenleggers, nog voordat de hoogproductieve commerciële hybriden hun intrede deden.

Met de opkomst van gespecialiseerde hybride legrassen in de twintigste eeuw verloor de Minorca terrein in de commerciële pluimveehouderij. Tegenwoordig wordt het ras vooral gehouden door liefhebbers, tentoonstellingsfokkers en bewaarders van oorspronkelijke rassen, onder meer binnen verenigingen zoals Kleindier Liefhebbers Nederland, eerder dan op industriële schaal.

De Minorca heeft een lang, hoekig lichaam dat rechtop wordt gedragen, met een aflopende rug en een hoog gedragen staart. Het is het grootste ras binnen de Mediterrane groep, maar blijft slank en actief in plaats van zwaar. Het meest opvallende kenmerk is de kam. Bij hanen is dit een grote, rechtopstaande enkele kam; bij hennen is de enkele kam eveneens groot, maar valt deze naar één kant om. Grote, amandelvormige witte oorlelletjes en lange lellen horen eveneens bij de rasstandaard.

Verenkleed en kleurslagen

De zwarte Minorca is de oorspronkelijke en meest voorkomende kleurslag. Het verenkleed is egaal zwart met bij goed licht een duidelijke groene glans. Witte en gele kleurslagen zijn in verschillende standaarden eveneens erkend, maar komen veel minder vaak voor. Bij alle kleurslagen liggen de veren strak en glad tegen het lichaam, en de poten zijn schoon en onbevederd. De combinatie van glanzend donker verenkleed, felrode kam en lellen, en stralend witte oorlelletjes geeft het ras een sterk contrast dat op tentoonstellingen goed opvalt.

De Minorca is een energiek, actief ras met een alerte, zelfverzekerde uitstraling. De dieren foerageren druk, leggen veel afstand af en zitten liever niet stil, maar scharrelen rond. Die activiteit maakt ze efficiënt in het zelf vinden van voedsel wanneer er voldoende ruimte is, maar maakt ze ook schrikachtiger en lastiger te hanteren dan rustige tweedoelrassen.

Tegenover mensen gedragen Minorca's zich eerder waakzaam dan aanhankelijk. Ze zijn niet agressief, maar houden meestal afstand en worden niet graag opgepakt; ze zijn dus beter te bekijken dan te knuffelen. Regelmatig, rustig contact vanaf jonge leeftijd maakt ze wat meer op hun gemak.

In een gemengd koppel komen Minorca's over het algemeen goed uit de verf en gelden ze niet als pestkoppen. Hanen kunnen zich assertief opstellen. Het ras vliegt goed en gebruikt hoogte, dus de omheining moet daarop berekend zijn. Hennen worden zelden broeds, waardoor ze blijven leggen maar zelden zelf kuikens grootbrengen.

Minorca's zijn gehard en vragen weinig onderhoud in een warm klimaat, maar de grote kam en het actieve karakter bepalen hoe ze het beste gehouden worden.

Verzorging

• Het strakke, harde verenkleed vraagt geen routinematige verzorging.
• Controleer kam en lellen regelmatig op wondjes of tekenen van bevriezing.
• Inspecteer de schone poten op schurftmijt en knip de nagels als ze te lang worden.
• Zorg voor een droge stofbadplek zodat de dieren zelf ongedierte kunnen bestrijden.

Beweging

• Geef dagelijks toegang tot een ren of vrije uitloop; dit ras houdt niet van opsluiting.
• Bied ruimte om te foerageren, wat aansluit bij het natuurlijke activiteitsniveau van het ras.
• Gebruik een hoge omheining of een overdekte ren, want Minorca's vliegen goed en springen makkelijk over lage hekken.

Omgeving

Minorca's zijn hittebestendig en gedijen goed in een warm klimaat, waar de grote kam helpt om lichaamswarmte kwijt te raken. In het Nederlandse gematigde zeeklimaat, met natte winters en kans op nachtvorst, zijn kam en lellen kwetsbaar voor bevriezing. Een tochtvrij, goed geventileerd hok en bescherming tegen felle wind zijn dan ook belangrijk. Zorg voor voldoende zitstokruimte en ventilatie, en houd het strooisel droog.

Omdat Minorca's productieve witte-eierenleggers en actieve foerageerders zijn, hebben ze een uitgebalanceerd, volwaardig voer nodig dat zowel energie als schaalvorming ondersteunt. Leghennen doen het het best op een commercieel legvoer met ongeveer 16 tot 18 procent eiwit. Kuikens beginnen met opfokvoer, gaan daarna over op groeivoer en krijgen pas bij de start van de leg legvoer. Dieren met vrije uitloop vullen hun dieet aan met insecten en groen, maar geformuleerd voer blijft de basis.

Snacks en supplementen

Bied verpletterde oesterschelp of kalksteengrit onbeperkt aan, zodat leghennen de extra calcium binnenkrijgen die hun grote eieren vragen. Geef onoplosbare grit aan dieren die niet vrij lopen, want dat helpt bij de vertering van het voer. Gezonde snacks zijn onder meer bladgroenten, gebroken mais in de winter en meelwormen, allemaal met mate. Schoon, vers water moet altijd beschikbaar zijn.

De Minorca is een gehard, al lang gevestigd ras zonder wijdverspreide erfelijke aandoeningen. Bij goede verzorging worden de dieren doorgaans 5 tot 8 jaar oud. Het belangrijkste zwakke punt van het ras is de grote kam en de lellen, die kwetsbaar zijn voor koudeletsel. Actief foerageren houdt de dieren in goede conditie, maar het betekent ook dat een veilig hok belangrijk is ter bescherming tegen roofdieren.

Preventieve zorg

• Houd het hok droog, geventileerd en tochtvrij om bevriezing en luchtwegproblemen te voorkomen.
• Bied een stofbadplek aan om uitwendige parasieten te beperken.
• Voer regelmatig parasietcontroles uit en volg een ontwormingsschema dat bij uw situatie past.
• Zet nieuwe dieren eerst in quarantaine voordat ze bij het koppel komen.
• Zorg voor schoon water en calcium naar believen om leghennen in conditie te houden.

Minorca's zijn actieve dieren die het beste gedijen met ruimte om rond te scharrelen en een hok dat droog en luchtig blijft. Ze verdragen hitte goed, dus goede ventilatie is belangrijk in een warm klimaat, terwijl het hok in een gematigd zeeklimaat met natte, koude winters juist tocht moet buitensluiten om de kam te beschermen. Omdat het ras goed vliegt, moet de ren hoog of overdekt zijn om de dieren binnen te houden en te beschermen tegen roofdieren.

Checklist voor de inrichting

• Droog, roofdierveilig hok met hoge ventilatie boven de zitstokken.
• Verhoogde zitstokken met ruimte voor het rechtopstaande lichaam en de hoge staart.
• Eén legnest per drie tot vier hennen, schoon en met voldoende strooisel.
• Hoge of met gaas overdekte ren om een goed vliegend ras binnen te houden.
• Schaduw en vers water voor het houden in een warm klimaat.
• Een stofbadplek binnen de ren.

Minorca hennen worden slechts zelden broeds, dus de meeste kuikens komen uit in een broedmachine of onder een broedse hen van een ander ras. De eieren zijn groot en wit, wat schouwen gemakkelijk maakt. De gewone regels voor het broeden van kippeneieren gelden: bij een stabiele temperatuur en luchtvochtigheid, en met regelmatig keren gedurende de eerste fase, komen de eieren in ongeveer 21 dagen uit.

Stappen bij het broeden

1. Kies schone, goed gevormde eieren en laat ze tot 7 dagen voor het inleggen met de punt naar beneden rusten.
2. Laat de broedmachine eerst leeg draaien om een stabiele temperatuur en luchtvochtigheid te controleren.
3. Leg de eieren in en houd temperatuur en luchtvochtigheid op de streefwaarden voor dag 1 tot 18.
4. Keer de eieren minstens 3 tot 5 keer per dag; schouw rond dag 7 tot 10 om de ontwikkeling te controleren.
5. Stop op dag 18 met keren, zet de machine in uitkomstand en verhoog de luchtvochtigheid voor het uitkomen.
6. Laat de kuikens in de broedmachine opdrogen voordat u ze naar een warme kunstbroeder verplaatst.